عاشیقها در فرهنگ آذربایجان جایگاه ویژهای به دلیل نقش آنها در انتقال فرهنگ و ادبیات شفاهی به مردم دارند. اسم قدیمی عاشیق، «اوزان» بوده است. نوعی مبارزه و مسابقه میان دو عاشیق از طریق آواز و موسیقی است. در گذشته رسم بر این بوده است که در پایان این مبارزه عاشیق مغلوب، سازش را به رقیبش میبخشید. داستان رقابت خستهقاسم و لزگیاحمد در میان عاشیقهای ایران معروف است. ساز عاشیقی با نامهای قوپوز، چگور شناخته میشود؛ گر چه در برخی نواحی ایران برخی از عاشیقها سازهایی غیر از چگور مینوازند. چندین داستان در قالب نظم و نثر توسط عاشیقها آفریده شده و بصورت شفاهی به نسلهای بعدی منتقل شده است.
برخی از این داستانها عبارتند از: کوراوغلو، اصلی و کرم، طاهر میرزا، امیرارسلان، عاشیق غریب و...