هان ای دل عبرت‌بین!

حالا آنها هم خوب می‌دانند که دیگر جایی برای پنهان‌کاری وجود ندارد، زلزله تهران دیر یا زود خواهد آمد، یک ماه، یک سال یا حتی شاید چند دقیقه دیگر، مهم این است که این اتفاق خواهد افتاد و این واقعیتی است که هم مسوولان شهری و هم شهروندان تهرانی مدت‌هاست آن را پذیرفته‌اند و به انتظارش نشسته‌اند.

اما این بار خطر خیلی نزدیک است، کشوری در همسایگی ما، وقوع زلزله 2/7 ریشتری در شرق ترکیه که تاکنون بیش از صدها کشته و 1000 نفر مجروح برجا گذاشته و با وجود این‌که عملیات آواربرداری برای امدادرسانی به حادثه‌دیدگان مدفون شده در زیر خروارها خاک همچنان ادامه دارد، اما پیش‌بینی مسوولان این کشور از افزایش تدریجی آمار قربانیان این زلزله و عبور آن از مرز 1000 نفر حکایت دارد.

زلزله ترکیه هشدار دیگری است برای تهران که همگی از لرزیدنش هراس دارند، از خانه‌های فرسوده در بافت‌های متراکم و به‌هم‌فشرده شهرمان گرفته تا تنگی کوچه‌هایی که حتی در حوادث کوچک نیز امکان امدادرسانی نیست، از کمبود تجهیزات و اعتبارات گرفته تا مانورهای نمایشی که شاید آنقدرها کاربردی برای تهرانی‌ها ندارد، از هشدارهای کارشناسان گرفته تا قول‌های مسوولان برای نوسازی بافت فرسوده پایتخت که تنها در حد وعده‌ای مانده‌اند، از نگرانی و دغدغه شهروندان تهرانی از این بابت که آیا هنگام وقوع زلزله جزو آن 60 درصد شهروندانی خواهند بود که در همان 2 ساعت اول کشته می‌شوند یا اگر شانس بیاورند و زنده بمانند چه سرنوشتی در انتظارشان خواهد بود؟

نمی‌توان به گسل‌های تهران دستور داد که تکان نخورید! گسل‌ها دیر یا زود از خواب آرام خود بیدار خواهند شد تا زلزله‌ای به قدرت بالای 8 ریشتر را برای این شهر و ساکنانش رقم بزنند و این مسوولان هستند که باید یاد بگیرند چگونه شهر و شهروندانش را برای رویارویی با این خطر بالقوه مهیا کنند.

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد 75 درصد شهروندان ساکن تهران، نسبت به استحکام محل سکونت خود در برابر زلزله اطمینان ندارند، 60 درصد آنها شیوه استفاده از کپسول آتش‌نشانی را نیاموخته‌اند، هنوز بسیاری از خانواده‌ها هیچ اطلاعات مکتوبی اعم از بروشور، جزوه یا کتاب برای آشنایی با زلزله دریافت نکرده‌اند، خیلی‌ها نگران مشکلاتی همچون آشوب و ناامنی پس از وقوع زلزله هستند و...

دغدغه‌ها و نگرانی‌ها از بابت وقوع حادثه‌ای که همگان انتظار وقوع آن را می‌کشند تمامی ندارد اما نکته مهم در این میان اعتراف صحیح مسوولان و متولیان امر در سازمان‌ها و دستگاه‌های متولی مدیریت بحران است که می‌گویند شهرمان هنوز برای وقوع این حادثه آماده نیست و همین غافلگیر شدن و ناتوانی در مدیریت صحیح پس از بحران است که بر نگرانی‌ها می‌افزاید.

هرچند سازمان‌ها و دستگاه‌های اجرایی متولی پیشگیری و مدیریت بحران در این سال‌ها بیکار ننشسته‌اند و با اجرای طرح‌ها و برنامه‌هایی تلاش کرده‌اند خود را برای امدادرسانی، ساماندهی و اسکان موقت حادثه‌دیدگان زلزله احتمالی تهران آماده کنند اما واقعیت این است که سرعت اجرا و نتایج به دست آمده از مجموعه این فعالیت‌ها آنقدر رضایت‌بخش نبوده که این شهر و شهروندانش را برای وقوع زلزله آماده کند. زلزله چند روز گذشته ترکیه یک بار دیگر هشداری است به مسوولان و متولیان امر که چشمان عبرت‌بین داشته باشند و بیشتر خطر وقوع زلزله تهران را جدی بگیرند، حالا دیگر صدای زنگ‌های خطر آنقدر بلند شده که شهروندان هم آن را با تمام وجود می‌شنوند، اما انگار هنوز متولیان امر این نشانه‌ها را آنچنان که باید جدی نگرفته‌اند؟

پوران محمدی / گروه جامعه