قذافی چگونه کشته شد؟

پس از آن محمود جبریل، نخست‌وزیر دولت موقت لیبی نیز مرگ سرهنگ را تایید کرد و گفت: مدتی طولانی منتظر این لحظه بودیم، معمر قذافی کشته شده است. البته اخبار متفاوتی در مورد دستگیری و کشته شدن قذافی منتشر شده است.

شبکه الجزیره در مورد آخرین لحظات عمر قذافی این‌گونه گزارش می‌دهد: در حالی که برخی از نیروهای طرفدار قذافی در حال نبرد با انقلابیون داخل شهر سرت بودند، قذافی همراه ابوبکر یونس جبر، وزیر دفاعش و تعدادی از محافظان با 15 خودرو و کامیون نظامی به سمت غرب سرت فرار کردند. در این هنگام نیروهای هوایی ناتو به تعقیب این کاروان پرداخته و پس از چند دقیقه بر اثر بمباران هوایی جنگنده‌های ناتو، بیشتر این خودروها آتش گرفته و بیش از 50 نفر از همراهان قذافی کشته شدند. جرارد لانگوئت، وزیر دفاع فرانسه اعلام کرد نیروی هوایی فرانسه این ماموریت را به انجام رساند.

پس از آن قذافی همراه تعداد اندکی از همراهانش به سمت چند درخت فرار کرده و در 2 لوله انتقال آب مخفی شدند. قذافی سعی داشت تا با این کار از دید نظامیان شورای انتقالی پنهان شود. سالم باکر یکی از این نظامیان اظهار کرد: ما ابتدا با استفاده از تسلیحات سنگین به سمت قذافی آتش گشودیم؛ اما با بی‌اثر بودن این روش، با پای پیاده به تعقیب آنها پرداختیم. پس از مدت کوتاهی تبادل آتش میان طرفین متوقف شد. تصور ما این بود که قذافی چنین دستوری به آنها داده است. ناگهان یکی از همراهان قذافی با صدای بلند فریاد زد: رئیس من اینجاست، قذافی اینجاست و زخمی شده است. باکر مدعی است که وی به داخل تونل رفته و قذافی را در حالی بیرون آورده که زخمی شده بود.

وی گفت: قذافی دائما می‌گفت: چه اتفاقی افتاده است؟ سپس وی را سوار بر ماشین کردیم. براساس گزارش‌ها، قذافی هنگام دستگیر شدن مسلح بوده؛ ولی مقاومت نکرده است. روزنامه الشرق‌الاوسط دراین‌باره نوشت؛ در حالی که رهبر مخلوع لیبی هنگام دستگیری از انقلابیون خواسته بود تا او را نکشند؛ اما آنها او را کشتند. قذافی خطاب به آنها گفته بود: فرزندان من آیا مرا می‌کشید، فرزندان من، من قذافی هستم، من رهبر شما هستم، چه‌کار می‌کنید؟

بنابه گفته باکر، قذافی هنگام دستگیری از ناحیه دو پا و کمر مورد اصابت گلوله قرار گرفته بود. برخی دیگر از نیروهای انقلابی نیز اظهارات باکر را تایید می‌کنند؛ اما یکی از آنها به نام عمران جمعه شوان می‌گوید: قذافی در لحظات آخر توسط یکی از محافظانش از ناحیه سینه مورد اصابت گلوله قرار گرفت. دیگر تصاویر ویدئویی که در یوتیوب پخش شده است، نشان می‌دهد قذافی هنگام دستگیری زنده بوده است. قذافی پس از دستگیری سوار بر آمبولانس شده و به سمت مصراته حرکت می‌کند. بنابه گفته محمود جبریل، هنگام انتقال قذافی به مصراته میان طرفداران وی و نیروهای انقلابی تبادل آتش روی داد که بر اثر آن، یک گلوله به سر وی اصابت کرد که باعث کشته شدن وی شده است. از سوی دیگر به دنبال خبر کشته شده قذافی، ناوی پیلای، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، خواستار انجام تحقیقات جامع در این زمینه شد و گفت تصاویری که انتشار یافته نشان می‌دهد رهبر سابق لیبی زنده دستگیر شده و بعدا به شکلی نامعلوم جان داده است.

از سوی دیگر وزیر اطلاع‌رسانی دولت موقت لیبی اعلام کرد معتصم، یکی از پسرهای قذافی که همراه پدرش در شهر سرت مخفی شده بود، کشته شده است. شبکه العریبه نیز به نقل از منابع آگاه اعلام کرد جسد قذافی و پسرش معتصم و همچنین جسد ابوبکر یونس، وزیر دفاع نظام سابق لیبی به مصراته منتقل شده است. در این میان از سرنوشت سیف‌الاسلام قذافی، پسر دیگر سرهنگ که بسیاری او را جانشین پدرش می‌دانستند، خبری در دست نیست. گفته می‌شود او روز پنجشنبه همزمان با ورود نظامیان تحت امر شورای ملی انتقالی لیبی به شهر سرت، از این شهر گریخته است. تعدادی از اعضای دولت موقت لیبی نیز گفته‌اند که نظامیان انقلابی سیف‌الاسلام را مجروح و بازداشت کرده‌اند؛ ولی هنوز هیچ تصویری از بازداشت او منتشر نشده است.

مقامات شورای ملی انتقالی لیبی می‌گویند، جنازه رهبر سابق این کشور در مکانی سری دفن خواهد شد. پیش از این مقامات شورای انتقالی گفته بودند تدفین قذافی روز جمعه انجام می‌شود؛ اما به نظر می‌رسد برای آزمایش‌های پزشکی به تعویق افتاده باشد. با کشته شدن قذافی، ماموریت نیروهای ناتو در لیبی پایان یافته و امروز قرار است شورای ملی انتقالی استعفا دهد و لیبی را یک کشور آزاد اعلام کند.

در حالی که خبر کشته شدن دیکتاتور لیبی، موجی از شادی و پایکوبی در شهرهای این کشور از جمله بنغازی و طرابلس را به همراه داشت، از مصر نیز خبر می‌رسد تعداد زیادی از شهروندان لیبیایی که در دوره حملات موشکی معمر قذافی از لیبی فرار کرده و به شهر اسکندریه در مصر پناهنده شده بودند، ‌با تجمع در برابر کنسولگری لیبی در اسکندریه ضمن کوبیدن بر طبل از مرگ دیکتاتور لیبی استقبال کردند.

در سطح بین‌المللی نیز بان کی‌مون، دبیرکل سازمان ملل در واکنش به خبر کشته شدن معمر قذافی، از تمامی جناح‌ها در لیبی خواست سلاح‌هایشان را کنار بگذارند و کنار یکدیگر برای بازسازی این کشور آفریقایی به گونه‌ای مسالمت‌آمیز همکاری کنند.

باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا هم اظهار کرد: دوره دیکتاتوری در لیبی تمام شد؛ اما راه دموکراسی دشوار خواهد بود.

دیوید کامرون، نخست‌وزیر انگلیس گفت: در شرایط کنونی، مردم لیبی فرصت بهتری برای ساختن آینده‌ای مطمئن و دموکراتیک در اختیار دارند. نیکولا سارکوزی، رئیس‌جمهور فرانسه در بیانیه‌ای از وقایع لیبی به عنوان آغاز یک روند دموکراتیک در این کشور استقبال کرد. دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهور روسیه گفت: ما انتظار داریم صلح و آشتی به لیبی برگردد و تمامی افرادی که کشور را اداره می‌کنند، بتوانند به توافق‌نامه‌ای درخصوص ساختار نهادهای حاکم دست یابند.

در تهران، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ضمن تبریک به مردم لیبی گفت: سرنوشت محتوم همه مستبدان و ظالمان تاریخ است که با نادیده انگاشتن حق ملت‌ها در اعمال حاکمیت خود، سرانجام و فرجامی جز نیستی و نابودی نداشته باشند. از سوی دیگر، هوگو چاوز، رئیس‌جمهور ونزوئلا که تا پایان از حکومت سرهنگ قذافی حمایت می‌کرد، گفت: معمر قذافی ترور شده و برای همیشه به عنوان مبارزی بزرگ، فردی انقلابی و یک شهید در یادها می‌ماند.