اشک‌هایت را پاک کن

تنگی مجرای اشکی، بیماری‌ای است که غالبا ناشی از ناهنجاری‌های مادرزادی یا یک عامل بیرونی مثل عفونت یا ضربه به استخوان بینی است. انسداد مادرزادی این بیماری، پس از تولد و در فاصله سنی 3 تا 12 هفتگی به شکل اشک ریزش مداوم یک چشم و در موارد نادری از هر‌دو چشم بروز پیدا می‌کند و در همان مقطع توسط پزشک متخصص تشخیص داده شده و درمان می‌شود، اما در بزرگسالان ممکن است اشک ریزش ناشی از انسداد مجرای اشکی، به دنبال عوامل عفونی یا شکستگی استخوان‌های بینی اتفاق بیفتد.

نکته اینجاست که این بیماری علاوه بر آزاردهنده بودن به علت واکنش‌های التهابی چشم و نیز پوست اطراف چشم‌ها، در طولانی‌مدت می‌تواند منجر به عفونت کیسه‌اشکی شود. با این حال جای خوشحالی است که این اشک‌ریختن‌های بی‌امان، در اکثر موارد، عارضه‌ای قابل درمان است.

دکتر عادل رزاقی، فوق ‌تخصص مجرای اشکی و جراحی پلاستیک چشم در گفت‌وگو با «جام‌جم» می‌گوید: بیماری انسداد مجرای اشکی در نوع اول خود یک بیماری مادرزادی است و در نوع دوم جنبه اکتسابی دارد.

در نوع مادرزادی آن که از مادر مبتلا به تنگی مجرای اشکی، در 20 درصد موارد به فرزند منتقل می‌شود، بیماری از حدود 6 هفتگی تا 2 ماهگی در نوزاد قابل مشاهده و تشخیص است. به گفته دکتر رزاقی در واقع اشک ریزش شدید از یک یا هر دو چشم صورت می‌گیرد.

در چنین شرایطی دستور متخصصان، برای رفع این عارضه، ماساژ مجرای اشکی توسط والدین کودک تا 13 ماهگی است. بدیهی است اشک ریزش تعدادی از کودکان با این روش درمان می‌شود، در غیر این صورت با یک جراحی بسیار ساده و همراه با بیهوشی خفیف، انسداد مجرای اشکی از بین می‌رود. خوشبختانه این عمل جراحی در 95 درصد موارد در رفع بیماری موثر است. در 5 درصد موارد باقیمانده نیز پزشک متخصص تصمیم می‌گیرد که آیا جراحی را تکرار یا از شیوه باز کردن مجرای اشکی با لوله‌های نازک پلاستیکی و از طریق مجرای بینی استفاده کند. بعلاوه در روش اخیر پزشک از روش آندوسکوپی برای پاک کردن کیسه اشکی و مجرای بینی متصل به آن استفاده می‌کند.

دکتر رزاقی با اشاره به این‌که به دلایلی که دقیقا مشخص نیست، خانم‌ها بیشتر در معرض انسداد مجرای اشکی هستند، می‌افزاید: اگر بچه‌هایی که به صورت مادرزادی، گرفتگی مجرای اشکی دارند، تا 7 سالگی درمان نشوند، باید همچون بزرگسالان، از روش جراحی مجرای اشکی (DCR) برای درمان آنها بهره گرفت.

وی می‌افزاید: در واقع گرفتگی مجرای اشکی که با اشک ریزش و پس از آن عفونت این مجاری همراه است، باید از طریق این نوع جراحی درمان شود که در 99 درصد موارد هم با بهبودی کامل بیمار همراه است. در بسیاری موارد این بیماری در بزرگسالان یا به دلیل یک بیماری مادرزادی درمان نشده و یا به دنبال یک عامل خارجی مثل عفونت یا وارد شدن ضربه و شکستگی بینی و ترک برداشتن مجاری اشکی بینی و حتی در مواردی به دنبال آن دسته از جراحی‌های سینوزیت فکی رخ می دهد که با وارد شدن جراحت به جداره مجاری اشکی همراه بوده است. درمان این بیماری ضروری است، چراکه گرفتگی مجرای اشکی در صورت عدم‌درمان می‌تواند به ایجاد یک کیسه عفونی در ناحیه مجاری اشکی منجر شود.

دکتر رزاقی با اشاره به این‌که درمان‌های آندوسکوپی به دلیل پرهزینه بودن در بسیاری موارد توصیه نمی‌شود، می‌افزاید: البته پزشکان ما در 95 درصد موارد به دستگاه‌ها و تجهیزات جراحی‌های آندوسکوپیک دسترسی ندارند، اما در مورد کودکانی که عمل روی مجرای اشکی‌شان از بینی صورت می‌گیرد یا در زمانی که یک بیمار بزرگسال، بخواهد عمل باز کردن مجاری اشکی‌اش، بدون هرگونه آثار بیرونی، در ناحیه گوشه چشم انجام بگیرد، می‌تواند از این نوع جراحی‌ها که از راه بینی صورت می‌گیرد، استفاده کند.