بازی با ازبکستان

در این چارچوب مقامات ارشد آمریکا از جمله اوباما رئیس جمهور و هیلاری کلینتون وزیر خارجه رسما توسعه و روابط با این کشور را خواستار شده‌اند. همچنین کنگره نیز با کنار نهادن مسائل مطرح در زمینه حقوق بشر در این کشور ، بر اعطای کمک‌های نظامی و اقتصادی به ازبکستان تاکید کرده است.

بررسی این شرایط نشان می‌دهد که آمریکا نگاهی ویژه به ازبکستان دارد  و تلاش دارد تا موقعیت خود را در این کشور تقویت کند.در باب اهداف و دلایل رویکرد گسترده و یکباره آمریکا به ازبکستان چند نکته قابل توجه است.

اولا، آمریکا به دنبال نفوذ در آسیای مرکزی و قفقاز است. در این رابطه آمریکا در کنار روابط دو جانبه با کشورها تلاش دارد تا با اعطای کمک‌هایی رقابت میان کشورها ایجاد نماید. رقابتی که نتیجه آن رویکرد بیشتر به آمریکا است.

توسعه مناسبات اقتصادی با کشورهایی مانند قزاقستان، ازبکستان، آذربایجان و.... موجب می‌شود تا سایر کشورها برای کسب چنین امتیازاتی به آمریکا روی آورند تا از سایر کشورها عقب نمانند. به عبارتی دیگر واشنگتن از حس برتری طلبی کشورها برای نفوذ در آنها و در نهایت کل منطقه بهره برداری می‌کند.

ثانیا، آمریکا به رغم رویکرد به روابط با روسیه همچنان طرح محاصره و اعمال فشار بر روسیه را در سر دارد. رویکرد به کشورهایی مانند ازبکستان را می‌توان ادامه این سیاست دانست هر چند که در لوای ادعاهایی مبنی بر مبارزه با تروریسم و همکاری در افغانستان صورت می‌گیرد.
 
ثالثا، امریکا در باتلاق افغانستان گرفتار شده است. در همین حال به دنبال اعمال فشار بر پاکستان و حتی یافتن جایگزینی برای آن است. کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز از جمله ازبکستان از محورهایی  هستند که آمریکا سعی دارد از آنها برای رسیدن به اهداف خود در افغانستان استفاده کند.محور این اقدامات را اعزام نیرو به افغانستان و نیز ترانزیت کالا از این کشورها به افغانستان است.

در این میان آمریکا تلاش دارد تا با ادعاهایی مانند جایگزینی ازبکستان و به نوعی بیان بی نیازی از پاکستان فشارهای خود را بر  اسلام آباد افزایش داده و آن را در مسیر خواسته‌های خود قرار دهد. این در حالی است که در عالم واقع آمریکا نیازمند پاکستان است و کشورهایی مانند ازبکستان نمی توانند جایگزین آن شوند.

به هر تقدیر می‌توان گفت که رویکرد آمریکا به ازبکستان برگرفته از سیاست‌های توسعه طلبانه و نیز نیازهای آمریکا به این کشور در قبال مسائلی همچون افغانستان و رویارویی با روسیه و پاکستان است در حالی که در نهایت سیاست سلطه بر این کشور را نیز در دستور کار دارد چنانکه در قبال سایر کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز این سیاست را تکرار کرده و در نهایت اهداف خود را بر سلطه بر این کشورها قرار داده است. 

قاسم غفوری-جام جم آنلاین