تنفس، جریان زندگی در بدن

این فعالیت‌ها تاثیر بسیاری روی تنفس می‌گذارند و تنفس مناسب نیز به تعادل جسمی و روحی و انبساط ماهیچه‌‌ها کمک فراوانی می‌کند.

عملکردهای بدن ما تنفس، ضربان قلب، حرکات روده‌ها و رگ‌ها، همه با تناسب و هماهنگی انجام می‌شود.

انعکاس فعالیت شیمیایی درون بدن در کیفیت خواب و احوال ما در زمان بیداری موثر است و زمانی سلامت کامل در بدن ما حاصل می‌شود که دستگاه‌های مختلف بدن، عملکرد‌شان منظم و هماهنگ باشد. اعضای گوناگون بدن هر چقدر به تنهایی کار خود را خوب انجام دهند ولی فقدان هماهنگی بین این اعضا، سلامت جسمی و روحی را به خطر می‌اندازد. انسان‌ها موجوداتی متشکل از 98 درصد انرژی و 2 درصد مواد گوناگون هستند. به دست آوردن سلامت یعنی گذری از یک سطح به سطح دیگر، زیرا مرحله تندرستی مرحله‌ای است که بدن از انرژی قابل توجهی برخوردار است.

بنابراین ما براحتی قادریم برحالت تنفسی خود تاثیرگذار باشیم. می‌توان از این امکان در هماهنگ ساختن حرکات مختلف بدن استفاده کرد.

تنفس نیاز حیاتی موجودات زنده است و رابطه تنگاتنگی با زندگی و احساسات دارد. نفس در بسیاری از زبان‌ها به معنی نسیم و هوا و همچنین روح و روان و جسم است زیرا به محض این که عمل تنفس قطع شود، نشانه‌های حیات بدن نیز از بین می‌رود.

عمل تنفس با وجود تصفیه‌ای که در بدن انجام می‌دهد، به منظور تامین اکسیژن بدن نیز هست. از طرفی برخی پزشکان بر این باورند که انرژی حیات بخشی از طریق تنفسی به وجود ما سرازیر و باعث تصفیه جسمی و روحی می‌شود. در چین و هند طبق اصول سنتی، حرکات تنفسی را برای بهبود و شفای بیمار به کار می‌بردند. اکثر ما توجهی به چگونگی عمل تنفس این که چه ماهیچه‌هایی در این عمل به کار گرفته می‌شوند نداریم، ولی مسلما دقت داریم که در حالت ناراحتی و در صورت عصبی بودن بیشتر ماهیچه‌ها ازجمله ماهیچه‌های تنفس منقبض می‌شوند و در این مواقع نفس کشیدن تند و کوتاه است. از طرفی طرز نفس کشیدن، گویای چگونگی حالت درونی ماست.

بنابراین ما می‌توانیم با تنفس درست، برحالات خود و در بهبود ناملایمات درونی تاثیرگذار باشیم. تنفس از راه بینی باعث می‌شود، هوای استشمام شده از طریق مخاط و پرزهای درونی بینی تمیز و رطوبت و درجه حرارت هوای تنفسی، مناسب با دمای بدن ‌شود در صورتی که تنفس از راه دهان، فاقد مکانیسم فوق است. بنابراین تنفس از طریق بینی، مناسب‌ترین شیوه تنفس است.

همان‌طور که می‌دانیم، یکی از راه‌های افزایش نیرو در جهت بهبود و سلامت، ورزش و فعالیت است. باید یادآوری کنیم تنفس صحیح و اصولی نیز اهمیت زیادی در این ارتباط دارد. خونی که از طریق اکسیژن و هوای تازه تغذیه شده باشد، حاوی 25 درصد اکسیژن آزادی است که به سوی سلول‌های بدن حمل می‌شوند. مهم‌ترین طریق دفع سموم از بدن از راه تنفس انجام می‌پذیرد و فقط 10 درصد مواد زائد از طریق ادرار و مدفوع، 20 درصد از راه پوست و 70 درصد بقیه از راه تنفس به خارج از بدن دفع می‌شوند.

بنابراین تنفس در هوای تازه، حائز اهمیت بسیار و فقدان هوای تازه، باعث دشواری در کار تصفیه خون و در نهایت، مشکلاتی در دفع سموم بدن می‌شود.

مهم‌ترین عضو بدن که به بیشترین میزان خون نیاز دارد مغز است. مغز در تمام مدت مشغول تولید پروتئین‌های مختلف به منظور پیشبرد هرچه بهتر فعالیت فکری است. افرادی که فعالیت فکری زیادی دارند به تولید زیاد و سریع پروتئینی نیاز مبرم دارند. با این که مغز از نظر وزنی فقط 3 درصد از کل وزن بدن را دارد، ولی به 20 درصد از کل اکسیژن بدن نیازمند است. بنابراین در صورت فقدان اکسیژن، فقط برای چند دقیقه این عضو از کار می‌افتد.

بنابراین تنفس، هرچه بهتر و اصولی‌تر ـ یعنی با استفاده از هوای سالم ـ انجام گیرد، سیستم مغز و اعصاب از تغذیه سالم‌تری برخوردار می‌شود. پس نفس عمیق کشیدن و تنفس در هوای سالم را همیشه مد نظر داشته باشید.

با در نظر گرفتن این که تنفس به صورت خود به خود و غیرارادی انجام می‌شود، ولی با تمرینات صحیح تنفسی می‌توانیم آگاهانه در تنظیم آن تاثیرگذار باشیم. مرحله اول تنفس، کشیدن هوا به داخل شش‌هاست که پروسه‌ای فعال و از طریق بخش اعصاب سمپاتیک کنترل می‌شود در صورتی که خارج کردن هوا به بیرون از شش‌ها عملی غیرفعال است و به کمک اعصاب پاراسمپاتیک کنترل می‌شود و با در نظر گرفتن اهمیت حفظ تعادل این دو نیرو در تعادل و سلامت بدن، می‌توان با تمرین در اصول تنفس و آرام نفس کشیدن و حفظ فاصله این دو مرحله، تعادل بین دم و بازدم را ایجاد کرد.

با تمرکز حواس و تنظیم تنفس و ضربان قلب نسبت به یکدیگر قادر خواهیم بود نیروی خود را در انجام وظایف روزانه افزایش دهیم. عواملی مثل استرس مزمن (مداوم)‌ و ناآگاهی درباره اهمیت تنفس، موجب می‌شود دفع گاز کربنیک (Co2)‌ در بدن به سختی صورت گیرد و انبوه شدن این گاز سمی می‌تواند در بدن مشکلات جانبی پدید آورد. از طرفی می‌توان بیان کرد که طرز نفس کشیدن با احساسات و روحیات ما رابطه تنگاتنگی دارد.

در مواقع ناراحتی و افسردگی، تنفس به صورت نفس‌های کوتاه و سطحی انجام می‌شود و آه کشیدن را می‌توان گویای رها کردن ناراحتی درون دانست.

کشیدن چند نفس عمیق به مدت کوتاه، در تسریع گردش خون و افزایش نیروی بدن بسیار موثر و باعث عملکرد درست سلول‌های بدن می‌شود.

با پیشرفت زیست‌شناسی و علم پزشکی می‌توانیم از بسیاری بیماری‌های قرن اخیر ـ که مهم‌ترین آن ناراحتی در تنفس است ـ رهایی یافته و با رعایت اصول پزشکی به جنگ‌ هوای آلوده برویم و با به کارگیری آرامش و ورزش، در معرض هوای تمیز و عاری از آلودگی قرار گرفتن، دوری از استرس و اضطراب، هوای تمیز را وارد شش‌ها و دیگر اعضای بدن کنیم تا به حیات و زندگی سالم دست یابیم.

سیما سبزه‌خواه