اینجا،آب را می شویند

آب به صورت ثقلی یعنی بدون پمپاژ و به دلیل اختلاف در ارتفاع وارد تصفیه خانه می شود و در این مرحله سرعت قابل توجهی دارد، پس باید سرعت آن گرفته شود.
آب پس از ورود به کانال آب خام با برخورد به دیواره مقابل کانال جهش هیدرولیکی می کند و سرعتش تا یک سوم کاهش می یابد.
همه مواد شیمیایی لازم برای تصفیه و ضدعفونی آب که عبارتند از گاز کلر، کلرورفریک و آهک در همین کانال به آب افزوده میشود تا فرصت کافی برای فعل و انفعات وجود داشته باشد.
از میان مواد افزودنی گاز کلر نقش گندزدایی دارو و میکروارگانیسم های بیماری زای موجود در آب را از میان میبرد.
این گاز ضمن ترکیب با آب، اسید هیپوکلرو تولید میکند که این یونها روی دیواره باکتریها اثر و آنها را متشی میکند.
کلرورفریک ماده منعقدکننده است که ذرات ریز و کلوئیدی موجود در آب را منعقد کرده و به ذرات درشت و قابل رسوبگیری بدل میکند.
آهک هم نقش کمک منعقدکننده دارد و در ضمن HP آب را تنظیم میکند. آهک ابتدا به شکل پودر است که باید شسته و به صورت شیرآهک با پمپاژ به آب خام اضافه شود.
پس از افزوده شدن مواد شیمیایی، آب در حرکت به سمت حوض های زلال ساز از یک توری آشغالگیر با منافذی به ابعاد 4 سانتیمتر در 4 سانتیمتر عبور میکند تا ذرات درشت موجود در آن جدا شود.
مقدار مواد شیمیایی افزودنی با توجه به مقدار آب ورودی و میزان آلودگی تعیین میشود و اساس ته نشینی تبادل یونی است.
ذرات موجود در آب خام که از رودخانه میآید بار منفی دارد، بنابراین با توجه به دافعه میان بارهای همنام، این ذرات همدیگر را دفع میکنند و ته نشین نمی شوند.
با اضافه کردن کلرورفریک به عنوان منعقدکننده، ذرات موجود خنثی می شوند. به هم می چسبند، به صورت لخته درمی آیند و رسوب می کنند.
حوض های زلال سازی معمولا از نوع اکسیتور هستند، یعنی عملیات اختلاط سریع، لخته سازی، ته نشینی و رسوب گیری همه در حوض زلال سازی انجام میشود.
در این مرحله 60 تا 70 درصد مواد زاید رسوب میکند و بقیه عملیات جداسازی باید به وسیله صافیها انجام شود. هر صافی عبارت است از حوضچه ای با فیلتر شنی به ضخامت یک متر که از ذرات ماسه به قطر 0/8 تا 1/1 میلیمتر و جنس کوارتز تشکیل شده است.
هنگام عبور آب از این صافیها ذرات درشتتر در فضای تخلخل ماسه باقی میمانند.
تلعداد حوضچه های صافی باید با مقدار آب ورودی متناسب باشد زیرا اگر کمتر باشد سطح آب بالا می آید و سرریز میشود و اگر بیشتر باشد سطح آب پایین میرود و صافی هوا میکشد.
معمولا پس از 42 ساعت منافذ صافیها پر میشود و باید شسته شود. برای این منظور هوا با فشار از زیر وارد ماسه میشود تا ذرات خارج شود. پس از هوادهی سرریز انجام میشود و آب از دو طرف حوض صافی وارد حوضچه بازیابی و پس از جدا شدن لجن آن، دوباره وارد کانال آب خام میشود.
آب تصفیه شده خروجی از صافیها به وسیله کانال جمع آوری به قسمت سرریز کانالیزه می شود و به مخزن اصلی تصفیه خانه می ریزد.
آب تصفیه شده از مخزن اصلی به وسیله پمپاژ یا به صورت ثقلی به مخازن سطح شهر منتقل و وارد شبکه توزیع میشود.


آب در آزمایشگاه ها

در تصفیه خانه ها به موازات تجهیزات تصفیه آب، آزمایشگاه های کنترل کیفی نیز در 2 بخش میکروبیولوژی و شیمی و فیزیک آب مشغول فعالیت مستمر هستند و نقش مهمی در تامین بهداشت و سمت آب ایفا میکنند.
آب از منابع اولیه که ممکن است رودخانه یا منابع زیرزمینی باشد تا شبکه توزیع که مورد مصرف مردم قرار می گیرد به طور مداوم مورد نمونه برداری و کنترل کیفی است و به این منظور در مناطق مختلف از مسیر رودها تا مرحه توزیع، ایستگاههای نمونه گیری برای نمونه برداری از آب احداث میشود و به این ترتیب میزان آلودگی آب اندازه گیری شده و حداقل مواد شیمیایی لازم برای تصفیه به واحدهای اجرایی توصیه میشود تا گندزداها بیش از حد استاندارد وارد آب نشود.
در بخش میکروبیولوژی 2 نوع آزمایشهای بیولوژی و باکتریولوژی انجام میشود. هدف از آزمایشهای بیولوژی تشخیص و شمارش میکروارگانیسمهایی است که از نظر تکاملی باتر از باکتریها قرار دارند، مانند پنکتونها، انگلها، قارچها و نماتودها که قابل تغلیظ بوده و بدون رشد، قابل شناسایی هستند.
در بخش آزمایش های باکتریولوژی شاخص های آلودگی باکتریایی در منابع تامین کننده آب شرب و شبکه آبرسانی بر اساس استانداردهای سازمان بهداشت جهانی بررسی و شناسایی میشود.
باتوجه به اینکه باکتریها میکلروارگانیسلمهایی هستند که حتی زیر میکروسکوپ هم قابل مشاهده نیستند در آزمایشگاه نمونه ها را برای مدت 84 ساعت در محیط مناسب رشد میدهند تا باکتریهای موجود قابل شناسایی باشند.
معمو گروهی از باکتریها به عنوان شاخص انتخاب ملیشوند، یعنی آزمایش در جهت شناسایی این گروه انجام میشود و اگر وجود نداشتن این گروه در آب ثابت شود میتوان نتیجه گرفت که دیگر باکتریها نیز در این نمونه از آب وجود ندارند.
در بخش آزمایشهای فیزیک و شیمی کیفیت فیزیکی و شیمیایی آب بر اساس عوامل مختلف کنترل میشود. یکی از این عوامل HP است که بیانگر غلظت یونهای هیدروژن در آب است و به وسیله دستگاه HP متر اندازه گیری میشود.HP
آب باید همواره در حد تعادل باشد تا نه باعث خورندگی در لوله ها باشد و نه موجب رسوب یونهای موجود در آب شود.
عوامل دیگر هدایت الکتریکی یعنی قابلیت انتقال الکتریکی در آب است و با توجه به رابطه مستقیم هدایت الکتریکی با میزان یونهای محلول این عوامل نشانگر خوبی برای کل مواد حل شده در آب به شمار میرود.
یکی دیگر از عوامل مهم در کنترل آب آشامیدنی میزان املاح کلسیم و منیزیم موجود در آب است که به آن سختی آب نیز گفته میشود.
عوه بر کلسیم و منیزیم امح دیگری نیز در آب به صورت محلول وجود دارد که برای بدن انسان مفید و ضروری است و حضور آنها به مقدار استاندارد در آب آشامیدنی توسط همین آزمایشگاهها کنترل میشود.
علاوه بر این آلاینده های کمیاب و فلزات سنگین نظیر سرب، نیکل و کبالت که برای انسان خطرناک هستند نیز در آزمایشگاهها شناسایی میشوند تا نسبت به حذف آنها اقدام شود.

بنفشه رحمانی