سلامت در سفر است

اما از دهه 80 میلادی با ساده شدن سفر و ایجاد تسهیلات گوناگون، سفرهای پزشکی برای دسترسی به خدماتی با کیفیت بهتر و گاهی ارزان‌تر دوباره رونق گرفت و در اوایل دهه 90 میلادی این سفرها تبدیل به صنعتی به نام «گردشگری پزشکی» شد.

از آن پس ارائه خدمات درمانی با کیفیت بالا کنار امکانات مناسب گردشگری، جایی جدی در صنعت گردشگری یافت و کشورها برای جذب بیشتر این گروه از گردشگران به رقابت پرداختند.

امروزه بیشترین دلایل گردشگری پزشکی عبارتند از جراحی‌های زیبایی و خدمات دندانپزشکی و بتازگی طب‌سنتی نیز خود را به این دو عامل نزدیک کرده است، اما در موارد خاص هم افرادی برای دستیابی به برخی از خدمات تخصصی پزشکی مجبور به سفر می‌شوند.

در ابتدای پیدایش این صنعت تنها چند کشور پیشرفته جهان مثل ایالات متحده آمریکا، انگلستان و آلمان پذیرای این گونه گردشگران بودند البته نه به خاطر قیمت مناسب بلکه به دلیل تکنولوژی در اختیار آنها، ولی کم‌کم دیگر کشورها با تقویت دانش فنی و تخصصی خود و کنترل قیمت‌ها توانستند به جمع کشورهای پذیرای گردشگران بپیوندند.

به عنوان مثال تا همین چند سال پیش بسیاری از جراحی‌های زیبایی فقط در کشور ایالات متحده آمریکا انجام می‌شد اما امروزه همین جراحی‌ها با کیفیتی هم سطح آمریکا در کشورهای آسیایی و خاورمیانه با هزینه‌ای بسیار پایین‌تر انجام می‌شود. جهت حرکت گردشگران پزشکی معکوس شده و به سمت آسیا تغییر جهت داده است. در زمینه جراحی‌های تخصصی قلب امروزه هندوستان توانسته خود را به عنوان یکی از مقاصد گردشگری پزشکی به جهان معرفی کند.

پاکستان هم از قافله عقب نمانده و در این کشور جراحی کاشت‌مو با قیمتی بسیار پایین رواج دارد و تعداد گردشگران پزشکی‌ای که به این دلیل از گوشه و کنار دنیا به پاکستان سفر می‌کنند هر روز بیشتر می‌شود.

بنابراین فرصتی طلایی در اختیار آسیا و منطقه خاورمیانه قرار گرفته که ایران با پتانسیل بسیار بالای خود در این زمینه، می‌تواند از بهترین گزینه‌های منطقه باشد.

از قدیم‌الایام گردشگری پزشکی مخصوص اقشار ثروتمند جامعه بوده اما امروزه شاید به دلیل امکان سفر برای بیشتر مردم، این‌گونه سفرها کمی همه‌گیرتر شده باشد.

با فراگیر شدن این سفرها، صنعت گردشگری پزشکی هم رشد کرده و توانسته به صنعتی پردرآمد تبدیل شود؛ این رشد باعث تقویت صنایع وابسته هم شده و در مجموع رونق اقتصادی مقاصد این نوع گردشگری را به دنبال داشته است.

اگر از گروهی که به دلیل نبود امکانات یا تخصص کافی در کشورشان مجبور به سفر می‌شوند بگذریم، گروه بسیار بزرگی که حق انتخاب دارند، باقی خواهند ماند.

به عنوان مثال فقط در ایالات متحده آمریکا حدود 40 میلیون نفر عقیده دارند که برای دسترسی به خدمات ارزان و مناسب‌تر خوب است به سفرهای پزشکی بروند، با همین عدد متوجه خواهیم شد در کل جهان با چند صد میلیون گردشگر بالقوه پزشکی روبه‌رو هستیم که همگی اعتقاد دارند در کشورهای دیگر خدمات ارزان‌تر و بهتری ارائه خواهد شد.

اصلی‌ترین سوال این گروه از گردشگران این است که آیا در طول سفر، از نظر بهداشتی در امنیت خواهند بود یا نه؟ اصلی‌ترین مرجع قابل اعتماد آنها هم پزشک مشاور در کشور خودشان است.

این نکته، اهمیت اطلاع‌رسانی بین‌المللی بویژه به مخاطبان خاص مانند پزشک‌ها را مشخص می‌کند.

چرا که تنها دغدغه این گروه از گردشگران، تفاوت هزینه‌ها نیست؛ آنها بیشتر می‌خواهند از امنیت بهداشتی کشور مقصد اطمینان حاصل کنند.

اکثر پزشکان و متخصصان این گونه پاسخ داده‌اند که با توجه به رشد و گسترش علوم پزشکی و تجهیزات موجود در سطح جهان بخصوص کشورهای توریست‌پذیر، در این زمینه معمولا مشکلی گردشگران پزشکی را تهدید نمی‌کند و اگر این گونه خدمات در بیمارستان‌های استاندارد و مجهز انجام شود گردشگران در سلامت کامل خواهند بود.

به این ترتیب، سرمایه‌گذاری در گردشگری‌پزشکی، هزینه محسوب نمی‌شود و در مدت مناسبی، تمام بودجه‌ها با سودی مناسب برمی‌گردد.

با توجه به نرخ بالای خدمات درمانی در بسیاری از کشورها، مردم تشویق به سفرهای پزشکی به دیگر نقاط جهان می‌شوند و همین امر باعث شده پس از استانداردهای پزشکی، تفاوت هزینه‌ها به عنوان اصلی‌ترین دلیل این نوع گردشگری در سطح جهان عنوان شود.

به عنوان مثال، پس از مقایسه برخی از خدمات پزشکی مشابه در ایالات متحده و دیگر کشورها، پی‌خواهیم برد که برخی از این خدمات حتی تا 80 درصد ارزان‌تر هستند؛ این تفاوت باعث تشویق بسیاری از مردم برای سفر خواهد شد. برای مثال عمل جراحی تعویض دریچه قلب در ایالات متحده آمریکا چیزی حدود 60 هزار دلار هزینه خواهد داشت در صورتی که هزینه همین عمل جراحی با کیفیتی تقریبا مشابه در کشور هندوستان حدود 10هزار دلار خواهد بود! این در حالی است که شاید 30 سال پیش این سفرها جهت معکوس داشت و هندی‌ها برای دسترسی به خدمات پزشکی بهتر به آمریکا و انگلستان سفر می‌کردند و این یعنی انتقال چند میلیون دلار سرمایه به هندوستان.

به گفته بسیاری از متخصصان این صنعت، در شرایط کنونی و با توجه به نزدیک بودن خدمات پزشکی در بسیاری از کشورها، این تفاوت هزینه‌هاست که تعیین‌کننده انتخاب مقصد گردشگری پزشکی خواهد بود.

کارشناسان می‌گویند خدمات پزشکی درست مانند کالاست؛ بنابراین همانطور که وسایل صوتی و تصویری در برخی از کشورها ارزان‌تر هستند می‌توان انتظار داشت این گونه خدمات هم در کشورهایی ارزان‌تر باشد، اگر از نظر اقتصادی این موضوع را بررسی کنیم در می‌یابیم که هزینه‌های پایین نیروی انسانی در یک کشور و ارزان بودن انرژی و قیمت مناسب ملک و ساختمان که مهم‌ترین عوامل در قیمت تمام شده خدمات پزشکی هستند، در کنار همکاری دولت‌ها در امری مانند مالیات، دادن وام و... توانسته این کشورها را دارای درآمد سرشاری از این حوزه بکند.

دفاتری که خدمات گردشگری پزشکی ارائه می‌دهند تقریبا در سراسر جهان یکسان عمل می‌کنند و تفاوت آنها فقط در دریافت مبالغ و ارائه تخفیفات ویژه و امکانات‌شان است.

به عنوان مثال برخی از این دفاتر با استخدام کادر مجرب پزشکی (پرستاری) تمام مراحل کاری گردشگران قبل از سفر و همچنین در طول سفر را به عهده می‌گیرند. برخی نیز اقدام به ارایه خدماتی چون حمل و نقل رایگان برای گردشگران پزشکی می‌کنند. بنابراین بهتر است که از این دفاتر برای دریافت خدمات بهتر نیز استفاده کنید، البته فراموش نکنید که پس از بررسی تمام شرایط آنها و کنترل صحت اطلاعاتی که به شما می‌دهند، تصمیم نهایی را بگیرید.

کارشناسان هم می‌گویند با توجه به شرایط اینگونه سفرها، بهتر است مسافران با این دفاتر همکاری تنگاتنگی داشته باشند و برنامه سفر خود را با آنها تنظیم و هماهنگ کنند، چون این دفاتر با استفاده از بیمه‌های مناسب و انجام تمام مراحل قانونی، کمک‌حال گردشگران پزشکی خواهند بود.

نکته آخر این‌که کارشناسان صنعت گردشگری پزشکی این صنعت را مکمل گردشگری تفریحی در هر کشوری می‌دانند و اعتقاد دارند که رونق این صنعت در کشورها، صنایع زیر مجموعه و وابسته به آن را نیز رونق خواهد داد و بیشترین سود در این چرخه شامل حال شرکت‌های بیمه و مراکز درمانی می‌شود.

عماد عزتی