ضرورت های جهش علمی
این یادداشت درباره نقش حیاتی ارتباط سیسمیک بین دانشگاه ، صنعت ، تجارت و دولت بحث می کند و از آنجا که این مباحث برای کشور ما نیز به طور جدی مطرح است اقدام به ترجمه آن شده است.
بدیهی است تعریف چنین ارتباطاتی می تواند به رشد سریعتر کشورها کمک کند.
چین در حال غرش و خیزش و رونق اقتصادی است. در طول دو دهه گذشته چین به عنوان کشوری که دارای اقتصاد شکوفا در مقیاس جهانی است ، شناخته شده است.
این کشور توانسته است صنایعش را با نرخ رشد شگفت آوری توسعه بخشد ولی آنچه کمتر مورد توجه قرار گرفته این حقیقت است که چین می توانست سیصد و پنجاه سال قبل از انقلاب صنعتی انگلستان ، صنعتی شود نه دویست و پنجاه سال پس از آن ! راستی چرا؛.
یک اقتصاددان امریکایی بنام «لستر ثورو» (1) شرح می دهد که چگونه چین در اواسط قرن پانزدهم (2) همه آنچه که برای یک خیزش صنعتی لازم داشت را در اختیار خود داشته است.
زیر ساخت هایی نظیر کوره ذوب فلزات همراه با شیوه دمش گرمایی ، تجهیزات نظامی تهاجمی نظیر توپ و باروت و مواد انفجاری ، قطب نما و وسایل ناوبری و همچنین وسائلی که برای گسترش دانش و پراکنش اطلاعات مورد نیاز است نظیر کاغذ ، وسایل حروفچینی قابل حمل و مطبوعات حروف نگاری شده.
به همه اینها اضافه کنید خیش های چرخدار را ، ماشین های خرمنکوب را و وسایل حفاری برای استخراج گاز طبیعی را و دانش ریاضی مبتنی بر سیستم اعشاری و درک مفهوم صفر پیشرفته تر بوده است ولی انقلاب صنعتی که می توانست برتری بر جهان را به چینی ها هدیه کند ، در چین رخ نداد.
چینی ها تکنولوژی را به کار نگرفتند و زمینه های انقلاب صنعتی را فراموش کردند که می توانست برتری بر جهان را به آنها هدیه دهد.
از آن بدتر آن که چینی ها تکنولوژی جدید را به عنوان یک تهدید برآورد کردند نه به عنوان یک فرصت ! در چین نوآوری ممنوع بود.
جهان در آستانه یک انقلاب صنعتی جدید و یک خیزش علمی نوین است.
نقطه آغاز این نوآوری و جهش ، کامپیوتر شخصی و اینترنت است.
امروز تکنولوژی اطلاعات آنچنان به سرعت در حال توسعه یافتن است که چیزی نمی تواند با آن رقابت کند.
همان طور که امروز زندگی بدون نیروی برق و تلفن غیرممکن است ، بدون تکنولوژی اطلاعات (3) نیز در جهان امروز نمی توان زیست ، امروز همه اندیشه های جستجوگر و کنجکاو در جستجوی تحول علمی نوینی هستند که زمان آبستن آن است.
گزارش تهیه شده برای اجلاس اقتصاد جهانی (4) در داووس (5) در سال جاری چهار عرصه مشخص را برای رشد و پیشرفت و شکوفایی علمی معرفی کرده است ، این چهار عرصه عبارتند از:
1- بیوتکنولوژی 2- کامپیوترهای کوچک و ذره بینی که در هر عرصه ای از حیات بشری قابل استفاده اند.
3- نانو تکنولوژی یا ماشین های میکروسکپی
4- و بالاخره انرژی های جدید و جانشین غیرفسیلی
هریک از چهار رکن فوق که منشا پیشرفت و ترقی گردد ، مع الوصف ، پیشرفتهای نوین و تکنولوژی های جدید این حقیقت شگفت انگیز را می نمایانند که کشورهایی که از ظرفیت علمی برخوردارند و ملت هایی که توان پژوهشی بیشتری دارند و می توانند ایده های نوین را به مرحله تولید و تحقق عینی برسانند و مرزهای دانش را توسعه ببخشند ، از منافع اقتصادی بیشتری نیز برخوردار خواهند شد.
در آخرین شماره نشریه اکونومیک ژورنال (6) یک متخصص در تاریخ اقتصادی که در عرصه کار خود فردی موثر و سرشناس است و یکی از چهره های علمی بریتانیا شمرده می شود ; نیک کرافتس (7) به این نکته ظریف اشاره می کند که ماشین بخار جیمز وات در یک دامنه زمانی به طول یک قرن توانست بر تمام تولیدات صنعتی و اقتصادی انگلستان تاثیر بگذارد و امروزه نیز تحولی به مراتب شگفت انگیزتر و وسیع تر با رشد تکنولوژی اطلاعات در راه است.
تعداد استفاده کنندگان از تلفن همراه از ده میلیون نفر در سال 1990 به 3/1 میلیارد نفر در سال گذشته رسیده است.
تکنولوژی آی.سی (}8) آنچنان جهشی در عرصه علم در نیمه دوم دهه نود در امریکا بوجود آورد که ماشین بخار در دوران صنعتی شدن ، در انگلستان بر جای نگذاشته است.
جای تعجب نیست که دولت انگلستان مصمم است که این کشور را در مسیر گسترش علمی و پیشرفت اقتصادی قرار دهد.
هیات وزرا اعلام کرده اند که افزایش سرمایه گذاری در زیر ساختهای اساسی دانش (9) به مدت ده سال و هر سال 3 میلیارد پوند هزینه در بر خواهد داشت.
این زیرساختها شامل ایجاد پیوندهای نیرومندتر بین دانشگاهها و بخش صنعت و تولید می باشد.
این چنین است که می توان با پیوندهای نیرومندتری که بین MLI و RUTE 128 در ماساچوست (}10) و یا استانفورد (11) و سیلیکون ولی (12) وجود دارد ، رقابت نمود.
با توجه به این واقعیت که انگلستان پیشتاز انقلاب صنعتی بوده است ، رشد و پیشرفت انگلستان در عرصه تکنولوژی های نوین ارتباطی که با تولید انبوه محصولات نوین ، در قرن بیستم به اوج خود رسیده است کند و آهسته بوده است.
از نقطه نظر تئوری ، انگلستان همچنان این شانس را دارد که عقب ماندگی خود را نسبت به امریکا جبران کند و برای پیشرفت در عرصه ای بکوشد که تمام جهان تلاش می کند در آن عرصه گام بردارد و به نوآوری و یا کپی محصولات دیگران بپردازد و البته چین این فرصت را دارد که چنین محصولاتی را با قیمتی بسیار ارزانتر از محصولات غرب ، به بازارهای جهانی عرضه نماید.
تعجب آور نیست هر چند تاسف آور است که می شنویم شرکت سل تک (13) امید بزرگ پادشاهی متحد انگلستان به ارزش 5/1 میلیارد پوند سهم یک شرکت بلژیکی می شود.
تاریخ انگلستان پر است از اسامی دانشمندانی که در زمینه های مختلف از موتور جت گرفته تا کامپیوتر ، پژوهش کرده اند ولی ثمرات پژوهش های آنها را شرکتهای خارجی برده اند و سود برده اند!چرا؛ چون شرکت سهامی پادشاهی متحد (انگلستان) نتوانسته برای آنها ساز و کار مناسب را بوجود آورد.
آنچه برای سل تک رخ داد ، رخدادی نگران کننده است.
سل تک تنها بازیگری در انگلستان (}14) بود که می توانست با امریکاییها رقابت کند زیرا شرکتهایی که در زمینه بیوتکنولوژی فعالیت می کنند، می کوشند تا نسل جدیدی از داروهای درآمدزا (15) را به بازار عرضه کنند.
همانطوری که در گزارش اجلاس جهانی اقتصاد آمده است با ادغام شرکت های بزرگ به دلیل ضرورت جهانی سازی و کاهش هزینه ها ، این روزها «معجون های تجاری» (16) جدید که از ادغام دو یا چند شرکت که در یک زمینه کار می کنند بوجود می آیند متوجه شده اند که فرآیند طراحی داروهای جدید کار آسانی نیست و ثابت شده که شرکت های کوچک در ارائه داروهای جدید موفق تر از شرکت های بزرگند.
پرسش مهم آن است که مشکل سل تک یک مشکل منحصر به فرد است و یا بیانگر یک اشکال سیستماتیک و عمومی است؛.
در طول سالهای گذشته شرکت های فراوانی در این عرصه آغاز به کار کرده اند و این احتمال وجود دارد که از بین آنها شرکتهایی نظیر مایکروسافت (17) و یا اپل (18) انگلیسی نیز بوجود بیایند و این همان نقطه روشنی است که دولت انگلستان به آن امید بسته است و بدین خاطر است که میلیونها پوند برای ایجاد زمینه های علمی پیشرفت صنعتی هزینه می شود.
درس واقعی از سل تک این حقیقت است که : ساده اندیشانه است اگر تصور کنیم کسی در طول یک دوره زندگی می تواند نتایج حاصله از پژوهش ژنتیک انسانی را در عرصه تولید مشاهده کند. آیا سل تک باید ثابت کند که چیزی بیش از کاهی در جریان باد است؛! بهر تقدیر در این زمینه تفاسیر متعددی وجود دارد.
اول آن که کوشش اخیر دولت برای گسترش پژوهش در بریتانیا واقعا مصیبت بار است.
این مساله می تواند نتیجه کوته نظری موسسات سرمایه گذاری و مالی باشد که همیشه به دنبال درآمدهای فوری هستند و فرصت و زمان کافی را به شرکت های تولیدی نمی دهند.
در مقایسه با امریکا ، در انگلستان صنعت سرمایه گذاری و قدرت ریسک پذیری بطور رقت انگیزی ضعیف است.
دوم آن که انگلستان (19) امروز محصول ناکامی هایش در سرمایه گذاری در عرصه پژوهش و توسعه را درو می کند.
درسی که می توانیم از امریکا بگیریم آن است که ممکن است ضرورت داشته باشد تا دولت دهها سال از زیرساختهای علمی و پژوهشی حمایت کند تا نتایج آن به وسیله شرکتهایی که در مقیاس جهانی عمل می نمایند ، به منصه ظهور برسند.
سوم آن که کوشش دولت در برقراری شبکه ای از ارتباطات اداری بین بخش پژوهش و چرخه های تجاری به وسیله تمرکز بر تعداد محدودی از حق امتیازات اختراعات راه بجایی نمی برد.
آلن هیوز (20) اقتصاددان موسسه جاج (21) در کمبریج می گوید: توجه به برقراری ارتباط بین دانشگاه و صنعت و توسعه فنون کاربردی اگر چه ضروری است ولی کافی نیست.
باید پایه های علوم محض را نیز تا آنجا که می توان تقویت نمود وگرنه چنین رویکردی به تنهایی متناسب با جامعه ای که بر بستر پیشرفت تکنولوژیک حرکت می کند ، نیست.
عقب نشینی (22)
مساله این است که آیا انگلستان قدرت پیشتازی در عرصه تکنولوژی را از دست داده است؛ و آیا
در عرصه رقابت تکنولوژیک این کشور در حال عقب نشینی است؛.
چنین علائمی در مدارس به چشم می خورند: در مدارس اشتیاق کمتری نسبت به دروسی نظیر فیزیک و شیمی بچشم می خورد ولی این نیز آشکار است ، برای جدی گرفتن غرولندهای پرنس چارلز (23) - که کوشش هایش در زمینه علوم مانند معماری می تواند مصیبت بار باشد - اشتیاق هست.
تا حدی می توان قبول کرد که نگرانی عمومی در عرصه علوم نتیجه پیشرفت تکنولوژیک است که جلوتر از مسائل اخلاقی و چالشهای آئینی حرکت می کند.
مانند تحقیقات در زمینه سلولهای بنیادی و یا واهمه هایی که از ارتباط تنگاتنگ آزمایشگاه ها و مدیران عالی کمپانی ها وجود دارد.
با توجه به آنچه که گفته شد ، فقدان بحث و گفتمان عادلانه و متعادل می تواند هزینه های سنگینی در پی داشته باشد ; نظیر آن که نقش حیاتی علم در دویست سال گذشته در طولانی تر کردن دوران زندگی و غنی تر کردن آن در بین نگرانی های مربوط به تشعشعات تلفن همراه و یا مایکروویو فراموش گردد.
مساله فروش «سل تک» نیست بلکه مساله این است که آیا ما هم به سرنوشت چین در قرن پانزدهم میلادی دچار می شویم؛ و آیا تبعیض و جهل راه را بر رشد و آگاهی می بندد؛.
چنین علائمی در مدارس به چشم می خورند: در مدارس اشتیاق کمتری نسبت به دروسی نظیر فیزیک و شیمی بچشم می خورد ولی این نیز آشکار است ، برای جدی گرفتن غرولندهای پرنس چارلز (23) - که کوشش هایش در زمینه علوم مانند معماری می تواند مصیبت بار باشد - اشتیاق هست.
تا حدی می توان قبول کرد که نگرانی عمومی در عرصه علوم نتیجه پیشرفت تکنولوژیک است که جلوتر از مسائل اخلاقی و چالشهای آئینی حرکت می کند.
مانند تحقیقات در زمینه سلولهای بنیادی و یا واهمه هایی که از ارتباط تنگاتنگ آزمایشگاه ها و مدیران عالی کمپانی ها وجود دارد.
با توجه به آنچه که گفته شد ، فقدان بحث و گفتمان عادلانه و متعادل می تواند هزینه های سنگینی در پی داشته باشد ; نظیر آن که نقش حیاتی علم در دویست سال گذشته در طولانی تر کردن دوران زندگی و غنی تر کردن آن در بین نگرانی های مربوط به تشعشعات تلفن همراه و یا مایکروویو فراموش گردد.
مساله فروش «سل تک» نیست بلکه مساله این است که آیا ما هم به سرنوشت چین در قرن پانزدهم میلادی دچار می شویم؛ و آیا تبعیض و جهل راه را بر رشد و آگاهی می بندد؛.
نوشته : لاری الیوت
مترجم : محمدحسین زورق
مترجم : محمدحسین زورق
پی نوشت ها:
1- LESTER THROW
نظیر قلمرو اسلام در آسیای مرکزی ، خاورمیانه و شمال آفریقا
ارسال نظرات
3- IT
4- THE WORLD ECONOMIC FORUM
5- DAVOS
6- ECONOMIC JOURNAL
7- NICK CRAFTS
8- ICT
9- SCINCE BACE
10- MASSACHUSETTS
11- STANFORD
12- SILICON VALLEY
13- CELL TECH
14- GREAT BRITAIN - G.B.
15- BLOCK BUSTER
16- MERGERS
17- MICROSOFT
18-APPLE
19- UK
20- ALAN HUGHES
21- JUDGE INSTITUE
22- RETREAT
23- PRINCE CHARLES
منبع : گاردین ظیم از: دفتر منطقه ای صداوسیما لندن
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
مرتضی آخوندی عکاسی که توانست آخرین لحظه وداع خانوادههای داغدار میناب را ثبت کند، از جزئیات آن روز خاص میگوید
با چشمان بسته عکس میگرفتم
گفت و گو
نادر فریادشیران در گفت و گوی اختصاصی با جام جم آنلاین؛
۱۶ نفر را با خودم به جام جهانی نمیبردم / فرانسه، شانس اول قهرمانی
بهروز سلطانی در گفت وگو با جام جم آنلاین.