حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
روایت یک داستان اخلاقی
چطور میشود یک سریال پرمخاطب ساخت؟ این بزرگترین سوال و چالش و دغدغه مدیران و سازندگان آثار تلویزیونی است که اثری هم جذاب باشد و هم به اندازه وسعش به مخاطب پیام بدهد. اما واقعیت این است که این دوموضوع یعنی «جذابیت یک اثر تصویری»و «پیامهایی که قرار است از آن اثر ساطع شود» گاه ممکن است به عامل خنثیکننده یکدیگر تبدیل شوند.
یعنی در جایی ممکن است عامل جذابیت در سطح قابل قبولی باشد، اما پیامی که آن اثر به مخاطب میدهد چندان غنی و چشمگیر نباشد و برعکس. کار هنرمند در رسانهای مثل تلویزیون حفظ تعادل بین این دو است. هرچقدر در هم تنیدگی بین عامل «جذابیت» و «پیام» بیشتر باشد خود به خود اثر مخاطب بیشتری خواهد داشت. به عبارت دیگر «پیامی» که برخلاف «جهت روند داستانی» «و شخصیتهای یک اثر»، تحمیل شود زودتر از آنچه که باید دیده میشودو کل اثر را به سطح میکشاند و طبعا اثر را خنثی و بیخاصیت میکند. تلویزیون در این سالها کوشیده، آثار جذاب و با مفاهیم مختلف دینی، اجتماعی، فرهنگی و... به مخاطب ارائه کند و مانند هر رسانه دیگری موفقیتهای چشمگیری داشته و گاهی هم البته آثارش، آن چیزی که قرار بوده، نشده است.
امسال هم تلویزیون تلاش کرد چنین آثاری را برای ماه مبارک رمضان تدارک ببیند. «سیامین روز» یکی از آثاری بود که با هدف روایت یک داستان جذاب که حاوی پیامهای اخلاقی و دینی هم باشد، روانه آنتن شد. داستان مرد محکوم به اعدامی که در لحظات آخر از مرگ نجات پیدا میکند و تلاش میکند زندگی تازهای را آغاز کند آنقدر جذابیت دارد که بشود درباره آن یک سریال تلویزیونی ساخت، اما از آن مهمتر نحوه تعبیه پیامهای مختلف اخلاقی ـ دینی در بخشهای گوناگون چنین داستانی است که موجب میشود یک اثر با مخاطب امروز ارتباط برقرار کند یا به راحتی آن را کنار بگذارد و بیننده آثار دیگر شود. به نظر میرسد سازندگان سریال «سیامین روز» به خوبی توانستهاند دو عامل «جذابیت» و «پیام» را در این کار لحاظ کنند چرا که داستان سریال کمتر دچار سکته و لکنت میشد و به راحتی توانست همه وقایع داستان را و در کنار آن پیامهای مورد نظر را به مخاطب ارائه کند اگرچه بنمایه اصلی سریال بر محور اخلاقیات و کارکرد دین در جامعه امروز بنا شده است، اما کارگردان کوشیده این «عناصر» «گل درشت» و «شعاری» نشوند و در این راه به خوبی توانسته تلاش سیاوش برای توجه و جبران مافات را به تصویر بکشد.
در این اثر دو فرشته (فرشته موکل و فرشته مرگ) مدام مراقب شخصیت اصلی قصه هستند. در این سریال هدایت و راهنمایی توسط فرشتهها، خصوصا در مواردی که انسان شاخصهای دینی و اخلاقی را رعایت نمیکند یا در قبال آن دچار غفلت میشود، زمینه بسط و تشریح این مفاهیم را بیشتر فراهم آورده است. در طول قصه هم دیده میشود ابعاد مختلف رفتاری انسان در قالب مباحث اجتماعی و فردی با ترازوی دین، شریعت و اخلاق سنجیده میشود. به نظر میرسد «سیامین روز» در انتقال این مفاهیم موفق عمل کرده است.
عطا فرزانه /جام جم
گفت و گو
