محیط زیست تشنه فناوری‌های نوین

در واقع در دنیای امروزی اتفاقاتی همچون گرم شدن زمین، سوراخ شدن لایه ازن، تخریب جنگل‌ها، خشکاندن تالاب‌ها و دریاچه‌ها برای احداث راه‌ها، آلودگی‌های نفتی دریاها و... رهاوردی از توسعه صنعت، تکنولوژی و جوامع انسانی است که نصیب محیط زیست شده است.

همین موضوع باعث شده تا بسیاری از طبیعت دوستان، جوامع انسانی را رودروی طبیعت و به عبارتی، دشمن دنیای اطرافش بدانند و در جهت نجات محیط زیست تلاش کنند، هرچند در بیشتر موارد تخریب محیط زیست یک گام جلوتر از حامیانش پیش می‌رود و در واقع بهره‌گیری از فناوری و رشد فزاینده صنعت با بلندپروازی، زیاده‌خواهی و راحت‌طلبی انسان‌ها همراه شده که لطمات جبران‌ناپذیری را به طبیعت وارد می‌کند.

با وجود این، مساله‌ای که شاید در ایران کمتر به آن توجه شده، این است که می‌توان فناوری را همراه و همگام با محیط زیست کرد و به جای عوارض مخرب صنعت بر طبیعت، از اثرات مثبت علم در این حوزه بهره گرفت.

حقیقت این است که دیگر نمی‌توان از روش‌های سنتی توقع داشت جوابگوی نیازهای زیست محیطی کشور باشند و به همین دلیل به اعتقاد بسیاری از کارشناسان این حوزه از جمله معاون آموزش و پژوهش سازمان حفاظت محیط زیست، باید از روش‌ها و فناوری‌های نوین برای نجات محیط زیست استفاده کرد.

به اعتقاد محمد یزدی، دلیل اصلی مشکلات زیست محیطی از قبیل آلودگی هوا که امروزه بشدت با آن مواجه هستیم، عقب‌ماندگی کشور در استفاده از روش‌های نوین در جهت پاسخ به نیازهای زیست‌محیطی است.

کم‌توجهی به بحث محیط زیست در حالی است که 6 فناوری زیستی، نانو، فضایی، هسته‌ای، ارتباطات و محیط زیست سال‌هاست در دنیا مورد توجه ویژه قرار دارند، اما متاسفانه در کشور ما فناوری زیست محیطی مغفول مانده و آن‌طور که باید به آن پرداخته نشده است.

حتی با این که در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، ستادهای مختلفی از جمله نانو و بیو تشکیل شده، اما تاکنون ستادی با عنوان فناوری محیط زیست ایجاد نشده که این خود نشانی از کم‌توجهی دولتمردان تا به این لحظه نسبت به این مقوله حساس از زندگی یک ملت است.

در این میان، می‌بایست تدوین سند ملی محیط زیست را ـ که در کمیسیون شورای انقلاب فرهنگی تصویب شده، در صحن علنی شورا به بحث گذاشته شده و در حال حاضر در مرحله بررسی و رفع ایراد است ـ از جمله قدم‌های مثبت و موثر دانست.

بخصوص آن که گفته می‌شود در این سند، جنبه علم و فناوری پررنگ‌تر از بخش اجرایی دیده شده است و به گفته معاون آموزش و پژوهش سازمان حفاظت محیط زیست، در این سند بر موضوعات متعدد زیست‌محیطی که در اولویت نیازهای کشور قرار دارند، تاکید شده که از جمله می‌توان به راه‌اندازی ستاد فناوری زیست محیطی در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری اشاره کرد. براساس همین اقدام، دانشگاه‌های کشور موظف خواهند شد تا رشته‌های زیست محیطی یا بین رشته‌ای محیط زیست را ایجاد و نیروهایی مطابق با نیازهای جامعه در این حوزه تربیت کنند.

تدوین سند ملی محیط زیست کشور را باید قدمی مثبت دانست که در شرایط موجود با کمک فناوری‌های نوین می‌تواند محیط زیست ما را از آسیب‌های مخرب کنونی تا حدی نجات دهد و مرهمی بر تن زخم خورده طبیعت کشور باشد.

بهاره صفوی 
گروه دانش