آلرژی خانگی را جدی بگیرید

به طور کلی آلرژن‌ها پادتن‌هایی هستند که واکنش‌های حساسیتی مانند سرفه و عطسه را در افرادی که سیستم ایمنی بسیار حساسی دارند، برمی‌انگیزند. آلرژی یا حساسیت‌ها معمولا با محرک‌های زیادی که در اسباب و لوازم خانه مانند فرش و موکت وجود دارند، شروع می‌شود. آلرژن‌های موجود در فرش، موکت و مبلمان منازل حدود 100 برابر بیشتر از آلرژن‌های سطوح سخت است. الیاف فرش، موکت و مبلمان به صورت طبیعی مواد محرک آلرژی را مانند گرد و غبار و گرده‌ها به دام می‌اندازند و از گردش آنها در هوای محیط که معمولا شما با آن در تماس هستید، جلوگیری می‌کند. به همین دلیل همیشه آلرژن‌هایی که روی سطوح وجود دارند، از آلرژن‌هایی که در هوا پراکنده‌اند، بیشتر است. در واقع این آلرژن‌ها روی سطوح بی‌حرکت هستند و با کوچک‌ترین حرکتی به هم می‌خورند. به عنوان مثال زمانی که روی فرش می‌نشینید، تمام آلرژن‌های نهفته روی پرزهای فرش را در هوا آزاد می‌کنید.

حساسیت به مایت‌های گرد و غبار، نوعی حساسیت به موجودی میکروسکوپی و ریز است که در گرد و غبار موجود در اسباب منزل و محل‌های کار یافت می‌شود. این مایت‌ها بدون شک شایع‌ترین علت التهاب حساسیتی مخاط بینی محسوب می‌شوند. حساسیت به این مایت‌های گرد و غبار، معمولاً علائمی همچون حساسیت به گرده گل ایجاد می‌کند و ممکن است علائمی مانند آسم هم از خود بروز دهد. گرد و غبارهای خانگی به طور معمول به ترکیبی از مواد آلرژی‌زا اتلاق می‌شود که شامل الیافی از انواع مختلف، پارچه‌های پنبه‌ای و چرم، گرده‌های لابه‌لای موهای سگ و گربه و سایر حیوانات خانگی، هاگ‌های قارچ و کپک بخصوص در نقاط مرطوب، خرده‌های غذا، گیاهان و حشرات و سایر آلرژن‌ها مربوط به آلرژن‌های منازل هستند که می‌توانند ایجاد حساسیت کنند.

گرد و غبارهای خانگی هم شامل مایت‌های ریز می‌شوند. این مایت‌ها که در رختخواب، مبلمان، فرش و موکت زندگی می‌کنند در تابستان زنده بوده و در زمستان از بین می‌روند. البته در صورت گرم بودن محیط خانه، این مایت‌ها حتی در روزهای سرد سال هم به حیات خود ادامه می‌دهند. معمولا گردهایی که در شعاع نور مشاهده می‌کنید همان ذرات حساسیت‌زایی هستند که می‌توانند واکنش‌های حساسیت‌زا را در برخی افراد تحریک کنند.

معمولا با قرار گرفتن در معرض مایت‌ها و مواد حساسیت‌زای خانگی ممکن است بدنتان واکنش‌هایی از خود نشان دهد که گاهی شبیه سرماخوردگی خواهد بود. این علائم عبارتند از: عطسه‌های همراه با آبریزش یا گرفتگی بینی، سرفه و ترشحات پشت حلق، خارش چشم‌ها، بینی و گلو، سیاه شدن اطراف چشم‌ها که نوعی واکنش حساسیتی است که بر اثر افزایش جریان خون در نزدیکی سینوس‌ها اتفاق می‌افتد، آبریزش چشم‌ها، ورم ملتحمه چشم که شامل التهاب غشای پلک‌هاست و موجب قرمزی گوشه‌های چشم، تورم و پوسته شدن پلک می‌شود.

در افرادی که حساسیت ندارند، مخاط راه‌های هوایی بینی براحتی ذرات خارجی را به سمت گلو می‌فرستند که یا بلعیده شده یا از طریق سرفه بیرون می‌ریزد. ولی اگر دارای حساسیت هستید چیز متفاوتی در شما اتفاق می‌افتد. به محض این که مواد حساسیت‌زا روی غشای مخاطی پوشش داخلی بینی می‌نشینند، واکنشی زنجیره‌ای ایجاد می‌شود که سلول‌ها را وادار به ترشح هیستامین و سایر مواد شیمیایی می‌کند. این مواد شیمیایی قوی به سلول‌های ویژه‌ای که عروق خونی کوچک را در بینی پوشش می‌دهند، متصل می‌شوند. این موضوع باعث تورم مسیر بینی و در نتیجه گرفتگی بینی می‌‌شود.

آلرژن‌هایی که توسط فرش و موکت به دام می‌افتند بیشتر برای کودکان خانواده ایجاد مشکل می‌کند. بچه‌های کوچک سیستم ایمنی بسیار ضعیف و حساسی نسبت به مواد خارجی مانند مایت‌های موجود در اسباب منزل مانند فرش دارند و نیز زمان بیشتری را روی زمین و فرش و موکت سپری می‌کنند. به عبارتی نوزادی که روی زمین خود را می‌کشد، ممکن است روزانه حدود 10 گرم از این گرد و غبارهای موجود روی فرش و موکت را ببلعد که به اندازه 3 عدد بیسکویت است.

آلرژن‌های خانگی تنوع زیادی دارند و در فرش، موکت، مبلمان و حتی رختخواب موجودند. فرش‌های نو یکی از منابع اصلی انتشار مواد شیمیایی هستند. برخی افراد زمانی که فرش یا موکت نو در خانه انداخته می‌شوند دچار علائمی چون سردرد، خارش پوستی، کوتاهی تنفس‌ها یا سرفه و خستگی می‌شوند. بویی که از فرش و موکت نو ساطع می‌شود در مقدار بسیار کم قابل تشخیص بوده و به همین دلیل همه افراد قادر به تشخیص این بو نیستند و در طول چند روز از بین می‌رود. فرش‌های کارکرده هم که به خاطر داشتن آلرژن‌ها مختلف عامل بروز حساسیت در افراد حساس هستند.

برای جلوگیری از بروز حساسیت ناشی از انداختن فرش و موکت نو در خانه، قبل از این که فرش را داخل خانه پهن کنید، مدتی آن را در فضای آزاد بیندازید تا بوی آن از بین برود. اگر در اطراف خود فردی را دارید که به بوی آن حساس است، از او بخواهید در طول انداختن فرش و تا مدتی پس از آن، محیط را ترک کند. برای از بین بردن این واکنش حساسیتی تهویه هوای محیط را بهتر کنید. لازم است در و پنجره‌ها را باز کنید و برای تبادل هوای تازه با محیط از فن و هواکش استفاده کنید و 2 تا 3 روز پس از انداختن فرش و موکت از تهویه هواکش منزل استفاده کنید.

بیشترین مقدار مایت‌های حساسیت‌زا را می‌توان در اتاق خواب و درون بالشت‌ها، تشک و پتو پیدا کرد. اتاق خواب با میلیون‌ها مایت میکروسکوپی آلوده بوده و به طور متوسط بیش از 20 درصد از وزن بالشت‌های استفاده شده را مایت‌های گرد و غبار تشکیل می‌دهند. در واقع 60 درصد مایت‌های گرد و غبار خانه شما در تشک رختخوابتان زندگی می‌کنند، بنابراین اتاق خواب را به اولین مکان برای زندگی این مایت‌ها تبدیل کرده است.

مایت‌های گرد و غبار و آلرژن‌های میان موهای حیوانات خانگی از شایع‌ترین آلرژن‌های خانگی و علت بروز حساسیت‌های خانگی هستند. رعایت اصول پاکیزگی منزل می‌تواند احتمال بروز حساسیت ناشی از تماس با این مواد را تا حدود 90 درصد کاهش دهد.

رختخواب: انسان حدود یک‌سوم از وقت خود را در رختخواب می‌گذراند، در حالی که حدود 10 هزار تا 10 میلیون مایت درون تشک رختخواب زندگی می‌کنند. بسیاری از حساسیت‌ها از همین مایت‌ها منشأ می‌گیرند. با تمیز نگه داشتن محیط خواب خود تا حدود زیادی می‌توانید از بروز این مشکلات جلوگیری کنید. اگر صبح‌ها با بینی گرفته از خواب بیدار می‌شوید و خواب خوبی ندارید، وقت آن رسیده که رختخواب خود را تمیز کنید. علاوه بر تمیز کردن روزانه رختخواب خود، تمیز کردن تمام سطوح الیافی اتاق خواب خود شامل تشک، فرش، موکت و رومبلی‌ها هم می‌تواند به شما کمک کند. بهترین کار استفاده از سیستم قوی بخارشویی است. این کار که با آب داغ صورت می‌گیرد، بیشتر مایت‌ها و مواد آلرژن را از بین می‌برد. سپس آن را به طور کامل خشک کنید. یکی دیکر از راه‌ها هم شستشوی هفتگی تشک و بالشت‌ها در آب داغ و جارو کشیدن آنهاست. قطعا خواب خوبی را در آن شب تجربه خواهید کرد.

حیوانات خانگی: نگهداری از حیوانات خانگی از قبیل انواع پرنده‌ها، گربه و سگ می‌تواند خطر بروز آسم و آلرژی را در شما افزایش دهد. ذراتی که میان موهای این حیوانات وجود دارد می‌تواند باعث شروع علائم حساسیت‌زا شوند. برای برطرف کردن مشکل ناشی از نگهداری این‌گونه حیوانات، از نگهداری آنها در خانه و محیط‌های بسته جداً خودداری کنید و از تماس نزدیک با آنها بخصوص در مورد بچه‌ها هم پرهیز کنید.

فرش و موکت: از آنجا که فرش و موکت از جمله مهم‌ترین اسباب خانه برای جمع شدن مایت‌ها هستند، تمیز نگه داشتن آنها برای کاهش احتمال بروز آلرژی امری حیاتی است. اگر به بوی فرش تازه حساس هستید، سعی کنید تا 48 ساعت اول دور از محیط خانه باشید و در و پنجره‌ها را باز بگذارید تا هوای خانه عوض شود.

یکی از مشکلاتی که در این میان وجود دارد این است که مایت‌ها و ذرات گرد و غبار در این فرآیند وارد هوای محیط شده و حدود 15 دقیقه در فضا باقی می‌مانند و سپس دوباره وارد فضای خانه می‌شوند. به خاطر داشته باشید اگر خودتان به این مایت‌ها حساسیت دارید، هرگز کار تمیز کردن لوازم را انجام ندهید و تا حدود یک ساعت بعد، از محیط دور بمانید. ذرات مایت در زمان تعویض رویه بالشت و تشک هم جابه‌جا شده و روی سایر اسباب می‌نشینند. این اتفاق باعث بروز حساسیت و شروع حملات آسم در افراد حساس می‌شود. پس به یاد داشته باشید که از انجام این کارها شخصا خودداری کنید.

همچنین در صورت امکان، کفپوش خانه را عوض کنید و از فرش استفاده نکنید. به این شکل مایت‌ها تا حدود 90 درصد از بین خواهند رفت و در غیر این صورت از فرش‌هایی استفاده کنید که کرک کمتری داشته باشند. از تزئین زیاد از حد اسباب منزل خودداری کنید. ساده بودن آنها گرد و غبار کمتری جذب می‌کند. در ضمن از کتابخانه‌های دربسته استفاده کنید تا خاک کمتری به خود بگیرد. تمام لباس‌ها را در کشو قرار دهید و هرگز آنها را در اتاق آویزان نکنید و از به کار بردن نفتالین و اسپری حشره‌کش خودداری کنید. از روبالشتی و روتشکی‌های ضد حساسیت و قابل شستشو استفاده کنید و مرتب آنها را جاروبرقی بکشید. از پتوهای قابل شستشو و بدون کرک استفاده کنید. اگر می‌خواهید خواب راحتی داشته باشید تا حد ممکن پنجره‌های اتاق را ببندید بخصوص صبح‌ها و در فصولی که گرده افشانی گل‌ها بیشتر می‌شود از بالشت‌های حاوی الیاف مصنوعی استفاده و بالشت‌های حاوی پر را که رطوبت را جذب کرده و باعث رشد قارچ مایت در آنها می‌شود، کنار بگذارید. از یک دستگاه بخور برای ایجاد رطوبت در اتاق استفاده کنید تا از انتشار گرد و غبار در هوا جلوگیری کند. انجام همین راهکارهای ساده می‌تواند نقش بسزایی در کاهش حملات آسم و حساسیت در افرادی که حساس هستند، داشته باشد.

ندا اظهری