فرزند دوم کی از راه برسد؟

در مواردی بارداری دوم، به رغم نظر متخصصان زنان و زایمان که معتقدند باید با فاصله حداقل 2 سال اتفاق بیفتد، در فاصله زمانی کوتاهی نسبت به زایمان اول رخ می‌دهد؛ البته لزوما این مساله به دلیل ناآگاهی اتفاق نمی‌افتد، بلکه گاهی بارداری ناخواسته رخ می‌دهد یا به دنبال بهره‌گیری از روش‌های درمان نازایی و ترس از افزایش سن به وجود می‌آید.

دکتر ثریا عالمی، متخصص زنان و زایمان در ارتباط با این گونه بارداری‌های دوم زودهنگام می‌گوید: فاصله سنی مناسب برای دو بارداری از نظر علمی 24 ماه یا 2 سال است تا مادر فرصت داشته باشد آثار ناشی از بارداری و شیردهی اول را بازسازی کرده، بخصوص آهن و کلسیم از دست رفته بدنش را دوباره تامین کند.

وی می افزاید: ولی اگر مادری در زایمان اولش شیردهی نداشته باشد و به صورت طبیعی هم زایمان کرده باشد، می‌تواند حتی در فاصله کمتر از یک سال و البته بیش از 6 ماه، برای بار دوم باردار شود. ولی در مورد کسانی که سزارین شده‌اند، حتی در صورت عدم شیردهی، مادر باید حداقل فاصله یک سال و نیم را برای بارداری بعدی رعایت کند.

دکتر عالمی در مورد مادرانی که در دوران شیردهی فرزند اولشان، به طور مجدد باردار می‌شوند، می‌گوید: این افراد حتما باید شیردهی فرزند اول را تا 6 ماهگی ادامه دهند و پس از آن می‌توانند با بهره‌گیری از غذاها و شیر کمکی این روند را قطع کنند. بعلاوه مصرف مکمل‌های آهن و مولتی ویتامین در کنار رعایت یک رژیم پرپروتئین و پرلبنیات برای این دسته از مادران ضروری است. به بیان دیگر مادرانی که در فاصله کمتر از یک سال، برای بار دوم باردار می‌شوند باید حتما روزانه حداقل 250 گرم پروتئین و 4 لیوان شیر مصرف کنند.

تحقیقات و بررسی‌های متعدد فواید فاصله‌گذاری مناسب میان بچه‌ها را کاملا روشن کرده است، چون در این میان نه‌تنها سلامت جسمی و ذهنی کودک وضع بهتری می‌یابد، بلکه والدین هم فرصت رسیدگی به بچه‌ها را پیدا کرده و کیفیت زندگی و تکامل کودکان نیز بسیار بهتر و بیشتر می‌‌شود.

دکتر فاطمه محرری، فوق‌تخصص روانپزشکی کودکان می‌گوید: در مواردی که فاصله سنی دو کودک بسیار کم است، میزان زایمان‌های زودرس و به دنیا آمدن نوزادان کم وزن و دارای سوءتغذیه افزایش می‌یابد.

به گفته وی، در این‌گونه موارد خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی و مرگ هم بالاتر می‌رود. بارداری‌های دومی هم که در سنین بالا و با فاصله زیاد نسبت به بارداری اول اتفاق می‌افتد، مشکلات خود را بخصوص با احتمال بروز عقب‌افتادگی‌های ذهنی و مسائل ژنتیک به همراه دارد. از سوی دیگر نباید از خاطر برد که پدر و مادر باید بر سر فاصله سنی فرزندان به تفاهم برسند. کما این که مادر به گذشت زمانی برای جبران اثرات بارداری اول و نیز کنار آمدن با نقش مادری که به دنبال اولین زایمانش، به وی محول شده است، نیاز دارد.

بررسی‌ها نشان داده است، وقتی فاصله میان کودکان کمتر از 3 سال باشد، بچه‌های دوم رشد حرکتی، تفکری، اجتماعی و هوشی کمتری خواهند داشت. از سوی دیگر وقتی فاصله سنی بچه‌ها از هم بسیار زیاد باشد، امکان برقراری ارتباط و بازی با هم در آنها کم می‌‌شود.

دکتر محرری اضافه می‌کند: وقتی هر دو بچه بسیار کوچک هستند، توقعاتشان هم متناسب با سنشان زیاد است و همین مساله فشار روانی و حتی اقتصادی بیشتری را به خانواده وارد می‌کند. بر همین اساس بهترین فاصله سنی بین دو فرزند 3 تا 5 سال شناخته می‌شود؛ چرا که که احتمال بروز حسادت در بچه‌های زیر 3 سال بسیار بیشتر است.

وقتی فاصله سنی بین دو کودک کمتر از این میزان باشد فرزند کوچک‌تر دچار احساس عدم کفایت می‌شود. بعلاوه مساله مقایسه از سوی والدین در فرزندانی که فاصله سنی‌شان خیلی کم است، زیاد پیش می‌آید که البته تبعات منفی خود را روی شخصیت کودکان به همراه دارد.

دکتر محرری اضافه می‌کند: از آنجا که نقش حمایتی پدر همگام با بزرگ شدن مشکلات اقتصادی دو فرزند کوچک، بزرگ‌تر می‌شود، از برقراری ارتباط عاطفی مطلوب با همسرش باز می‌ماند و تعامل عاطفی پدر و مادر کاهش می‌یابد به گونه‌ای که در برخی موارد منجر به بروز احساس ناخوشایندی از سوی پدر نسبت به فرزندانش می‌شود.

به گفته وی، نباید فراموش کرد که یک نوزاد به توجه، محبت، مراقبت و هزینه نیاز دارد و در صورتی که فرزند دیگری پیش از اتمام 3 سالگی فرزند قبلی به دنیا بیاید، والدین را از هر حیث خسته‌تر و ناکارآمدتر در ایفای نقش پدری و مادریشان می‌سازد.

پونه شیرازی ‌/‌ گروه سلامت