بیماری‌های فصل‌گرما

افزایش دمای محیط می‌تواند خطرناک باشد. بالارفتن درجه حرات بدن می‌تواند به مغز و سایر ارگان‌های حیاتی آسیب برساند. گروه‌های خاص جمعیتی مانند افرادی که مشکلات خاص ریوی و آسم دارند یا سالمندان و کودکان در برابر افزایش گرما آسیب‌پذیرتر هستند. در این میان عواملی مانند چاقی، تب، از دست‌رفتن آب بدن، بیماری‌های قلبی و گردش خون ضعیف نیز باعث تشدید عوارض ناشی از گرما می‌شوند. قرارگرفتن در برابر نور آفتاب به مدت طولانی باعث قرمزی، دردناک شدن و گرمای غیرطبیعی پوست یا آفتاب‌سوختگی می‌شود که به پوست آسیب رسانده و منجر به بیماری‌های خطرناکی می‌شود. گرمازدگی نیز زمانی اتفاق می‌افتد که بدن نمی‌تواند دمای خود را کنترل کند، در مراحل اولیه بدن آب و سدیم زیادی را با عرق‌کردن از دست می‌دهد و چنانچه وضعیت ادامه پیدا کند، درجه حرارت بدن سریعا افزایش می‌یابد، بدن نمی‌تواند عرق کند و قادر به سرد کردن خود نیست و علائم هشداردهنده‌ای مانند پوست قرمز و داغ، سردرد، تهوع، سرگیجه، ضعف و گرفتگی عضلات، نبض تند و احتمال بیهوش‌شدن وجود دارد. گرمازدگی شدید می‌تواند در صورت درمان‌نشدن فوری، باعث مرگ شود.

از سوی دیگر، نور خورشید و دمای بالا با افزایش غلظت ازن لایه سطحی و آلوده‌کننده‌هایی مانند اکسید نیتروژن و ترکیبات ارگانیک می‌توانند به بافت ریه، بخصوص در بیماران مبتلا به آسم و سایر بیماری‌های ریوی آسیب برساند.

با عرق‌کردن، آب بدن به همراه سدیم و مواد معدنی مورد نیاز از بدن دفع می‌شود، بنابراین نوشیدن بیشتر آب و مایعات دیگر در هوای گرم ضروری است.

سعی کنید فعالیت‌های بیرون از خانه را در گرم‌ترین ساعات روز یا بعد از ظهر به حداقل برسانید و آنها را برای قبل از ظهر یا شب بگذارید و هنگامی که بیرون هستید، در مکان‌های سرپوشیده خنک و حتی‌الامکان دارای تهویه مطبوع یا نواحی سایه‌دار قرار بگیرید.

بهتر است لباس‌های سبک و روشن بپوشید و برای خنک نگهداشتن سر، از کلاه‌های پهن لبه‌دار استفاده کنید و اگر مستقیما در زیرنور آفتاب قرار دارید، از کرم‌های‌ ضدآفتاب با SPF 30 به بالا استفاده و هر 2 ساعت آن را تجدید کنید.

در صورت گرمازدگی، دوش آب سرد می‌تواند مفید واقع شود.

بیماری منتقل‌شونده از طریق آب و مواد غذایی (مسمومیت‌های غذایی)‌ به 2 دلیل در تابستان افزایش می‌یابند. نخست به دلایل طبیعی، به طوری که باکتری‌های موجود در خاک، هوا، آب و بدن افراد، در هوای گرم (از 90 تا 110 درجه فارنهایت)‌ سریع‌تر شد می‌کنند. چراکه باکتری‌ها برای رشد، نیاز به رطوبت دارند و هوای تابستان اغلب گرم و مرطوب است. علت دیگر افزایش بیماری در این فصل، این است که فعالیت‌های بیرون از خانه به دلیل مسافرت‌ها و گردش‌ها افزایش می‌یابد.

همچنین از طرفی دیگر کنترل سلامت غذا در بیرون از خانه برای پخت و نگهداری غذاهایی مانند کباب که در پیک‌نیک‌ها تهیه می‌شود، وجود ندارد و امکانات شستشو معمولا در دسترس نیست. پاتوژن‌های (میکروب‌های بیماریزا)‌ ناشی از آب و غذا می‌توانند از طریق آب آشامیدنی (که با‌ آلودگی مدفوعی همراه باشد)‌، غذاهای دریایی (به دلیل خطرات میکروبی طبیعی، سموم یا آب‌های فاضلابی)‌ یا محصولات سبزی و صیفی به انسان منتقل می‌شوند. این عوامل میکروبی از طریق باران و هرزآب‌ها انتقال یافته و باقی می‌مانند و با اضافه شدن فاکتورهایی مانند درجه حرارت، رشد می‌کنند. عوامل بیماریزای منتقل‌شونده از طریق آب می‌توانند بیماری‌هایی مانند هپاتیت، وبا، گاسترو آنتریت (التهاب معده‌ای ـ روده‌ای)‌، اسهال، بیماری‌های انگلی، زخم معده و حتی سرطان (ناشی از باکتری هلیکوباکتر)‌ را افزایش دهند. بیش از 100 نوع باکتری، ویروس و پروتوزآ (موجودات تک‌یاخته‌ای)‌ در آب‌های آلوده یافت شده است.

علل به وجود آورنده گاستروآنتریت که در تابستان شایع است، نفوذ باکتری‌هایی مانند سالمونلا، شیگلا، اشریشیاکلی، استافیلوکوک، کلستریدیوم، ویبریوکلرا (عامل بیماری وبا) و نیز انگل‌هایی مانند ژیاردیا به روده کوچک، از راه غذاست و علائم آن شامل تهوع، استفراغ، تب، درد شکمی، بی‌اشتهایی، اسهال ساده یا اسهال خونی است.

همچنین در کودکانی که از شیر خشک استفاده می‌کنند، باکتری‌ها می‌توانند از شیشه شیر آلوده سرایت کنند. سالانه حدود 2 میلیون کودک،‌ به دلیل گاستروآنتریت حاد، جان خود را از دست می‌دهند. تمامی میکروارگانیسم‌ها اعم از باکتری‌ها، انگل‌ها و ویروس‌ها کمی در علائم متفاوت هستند، اما همه آنها به اسهال منجر می‌شوند. سوءهاضمه نیز یک مشکل شایع است که در سراسر سال، هنگامی که غذای زیاد یا ناسالم می‌خورید، اتفاق می‌افتد، اما در تابستان حادتر شده و غذا به سادگی هضم نمی‌شود.

نوشیدن آب‌های مشکوک مانند آب چشمه‌ها یا چاه‌ها می‌تواند باعث آلودگی به ژیاردیا و اسهال شود. همچنین آب‌های شور که در تابستان برای شناکردن مورد استفاده قرار می‌گیرند، در صورت آلوده بودن می‌توانند باعث ابتلا به عفونت‌های چشم، گوش، بینی، پوست و بیماری‌های تنفسی و گوارشی شوند.

حیوانات نیز می‌توانند عامل انتقال بسیاری از بیماری‌ها در انسان شوند. شیر غیرپاستوریزه می‌تواند حاوی پاتوژن‌هایی مانند سالمونلا، کمپیلوباکتر، کوسیلابرنتی‌ عامل تب کیو و بروسلا عامل تب مالت باشد. در گوشت‌ها نیز به دلیل پروتئین و رطوبت بالا، ‌افزایش تعداد پاتوژن‌هایی مانند لیستریا می‌تواند باعث بیماری شود. سبزیجات و میوه‌جات آلوده نیز می‌توانند میکروارگانیسم‌هایی مانند اشریشیاکلی، سالمونلا، کلستریدیوم و بوتولینوم را منتقل کنند.

علائم مسمومیت‌های غذایی که با مصرف غذاهای خوب پخته‌نشده یا مواد غذایی که به طور مناسب نگهداری نشده‌اند، اتفاق می‌افتد و به طور معمول از 2 تا 72 ساعت پس از مصرف بروز می‌کنند. شناسایی عامل عفونت‌زا با انجام تشخیص صحیح، برای درمان موثر ضروری است.

پیشگیری از بیماری‌های منتقل‌شونده از طریق آب و موادغذایی: شستشوی دست‌ها قبل از غذاخوردن و پس از استفاده از دستشویی یا تعویض پوشک بچه و دست‌زدن به حیوانات اهلی، ضروری است. همچنین برای جلوگیری از احتمال آلودگی باید موادغذایی از محل‌های معتبر تهیه شود و در عین حال از خرید میوه‌ها و سبزیجات بسیار کثیف که احتمال آلودگی در آنها بیشتر است جدا خودداری شود. جداکردن برگ‌های خارجی سبزیجات برگ سبز مانند کاهو و کلم بخصوص برگ‌هایی که روی زمین قرار داشته‌اند، ضدعفونی‌کردن میوه‌هایی مانند خربزه و هندوانه قبل از برش‌زدن و نیز سایر میوه‌ها و سبزیجات با مایعات ظرفشویی یا ضدعفونی‌کننده هم اکیدا توصیه می‌شود. همچنین شستشو و ضدعفونی تمامی وسایل آماده‌سازی میوه و سبزی و ممانعت از آلوده شدن مجدد این مواد غذایی قبل از مصرف و نیز ممانعت از تماس مواد غذایی خام با پخته مانند انواع گوشت و شستشوی گوشت یا مرغ خام پیش از استفاده برای غذاهای پخته لازم است. محافظت گوشت‌ها ا‌ز آلودگی در طی آماده‌سازی، گریل‌کردن یا پخت و سرو غذا که علت اصلی بیماری‌های منتقل‌شونده از راه غذاست و نیز استفاده از درجه حرارت لازم برای پخت (74 ـ 71 درجه سانتی‌گراد یا 165 ـ 160 درجه فارنهایت) و انتقال موادغذایی پخته‌شده بویژه غذاهای حاوی گوشت چرخ‌کرده، تخم‌مرغ و سس مایونز به یخچال حداکثر 2 ساعت پس از ماندن در دمای اتاق و حرارت دادن مجدد غذاهای گرمی که مدتی در بیرون از یخچال مانده‌اند نیز باید مد نظر قرار داده شود. همچنین می‌بایست از خوردن کنسروها یا باقیمانده غذاها که دارای بوی ماندگی و طعم تند و نامطبوع هستند و نیز مصرف سالاد و سبزیجات خام در اماکن عمومی بویژه در غذاخوری‌‌های بین راه اجتناب شود، گفتنی است که گاستروآنتریت ویروسی، یک بیماری بسیار واگیردار است، بنابراین اجتناب از محل‌های پرازدحام مانند بازارها یا مراکز خرید برای افرادی که مقاومت بدنشان کم است، می‌تواند به پیشگیری از ابتلا به بیماری کمک کند.