جدال در زنگ حقوق بشر
روابط میان روسیه و آمریکا به عنوان دو قطب مرکزی عرصه سیاسی جهان چه در دوران شوروی سابق و چه در دوران روسیه کنونی با فراز و نشیبهای بسیاری همراه بوده است.
در کنار دهها مورد کوچک و بزرگ اکنون امور مربوط به حقوق بشر به رکن اصلی تقابل طرفین مبدل شده است. در این چارچوب کنگره آمریکا طرحهایی را برای مجازات مقامات روسی و نیز اعمال فشار بر این کشور تحت نام نقض حقوق بشر در روسیه را در دستور کار قرار دادهاند.
در مقابل روسها نیز به قطع مناسبات و توافقات گذشته با آمریکا سخن گفتهاند. هرچند که تقابل میان طرفین ریشهای قدیمی دارد ولی رویکرد آنها به ابزار حقوق بشر علیه روسیه میتواند برگرفته از اهداف این کشور برای همسو ساختن مسکو با خواستههایش باشد. آمریکاییها چندین هدف همزمان را در دستور کار قرار دادهاند که نیازمند مشارکت روسیه است.
جلب رضایت مسکو برای گسترش دامنه جنگ در لیبی، افزایش فشارها بر سوریه در شورای امنیت، قرار دادن مسکو در جبهه خود علیه جمهوری اسلامی ایران و کشورهایی که آمریکا آنها را دشمنان خود می داند، سکوت مسکو در برابر تحرکات نظامی آمریکا و ناتو در آسیای مرکزی و قفقاز و استقرار طرح سپر موشکی در شرق اروپا، وارد ساختن مسکو به جنگ افغانستان، دور شدن روسیه از چین جهت افزایش فشارهای جهانی بر پکن و... از جمله اهداف آمریکا از رویکرد به مساله حقوق بشر است.
آمریکاییها دریافتهاند که در حوزه نظامی و سیاسی چندان توان مقابله با روسیه را ندارند لذا برآنند تا با پرونده سازی حقوق بشری اهداف خود در این کشور پیگیری نمایند. البته روسیه نیز در مقابل ضمن بهره گیری از ابزارهای سیاسی و نظامی تلاش دارد تا با بالابردن هزینههای جهانی واشنگتن به مقابله با تحرکات آمریکا بپردازد. اکنون در اقصی نقاط جهان میتوان تقابل میان طرفین را مشاهده کرد.
با تمام این تفاسیر باید در نظر داشت که شرایط اقتصادی و نیز چالشهای گسترده فراروی دو شور مانع از آن میشود که آنها بتوانند به این تقابلها ادامه دهند و در نهایت پای میز مذاکره برای کاهش این تنشها قرار میگیرند. البته مسائلی مانند طرح سپر موشکی آمریکا و توسعه طلبی های این کشور و ناتو در آسیای مرکزی و قفقاز اختلافاتی هستند که حل آنها دور از ذهن مینماید و طرفین حاضر به پذیرش نظر طرف مقابل نخواهند هرچند که در ظاهر از پیشرفت مذاکرات سخن به میان میآورند.
قاسم غفوری-جام جم آنلاین
گفت و گو
