یک، دو، سه، طرح روسیه

استقبال مشروط اولیه ایران از این طرح بار دیگر آمادگی ایران برای گفت‌وگو و همکاری در باب موضوع فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای را نمایان می‌کند. در عین حال مشروط بودن این استقبال استمرار پایداری بر سر حقوق هسته‌ای ایران مطابق با قواعد بین‌الملل و معاهده ان.پی.تی را مشخص می‌کند.

تشریح جزییات و ابهام‌زدایی از پیشنهاد تازه مسکو علت اساسی مذاکرات مقامات ایران و روسیه است. ایران و آمریکا در دوسوی موضوع هر یک انتظاراتی از روسیه خواهند داشت و تلاش خواهند کرد منویات خود را در طرح گنجانده و لحاظ کنند.

قرار گرفتن روسیه در این میانه برای سران کرملین خوشایند است، چرا که به این ترتیب بر نقش و ظرفیت آنها در حل یا کنترل یک منازعه سیاسی و دیپلماتیک بین‌المللی تاکید می‌شود. قطعا تهران باید به فکر گرفتن بهای این امتیاز از مسکو باشد.

شریک هسته‌ای ایران نباید از یاد ببرد که غلتیدن به سمت غرب چنانچه گاه در مواردی از جمله وضع برخی تحریم‌ها علیه ایران رخ داد، باعث کوتاه آمدن کشورمان از حقوقش و به اصطلاح حل موضوع و ارتقای جایگاه روسیه در عرصه جهانی نخواهد شد.

آنچه از روسیه انتظار می‌رود غلتیدن به سمت ایران هم نیست، بلکه نزدیک بودن به انصاف و اعتدال در موضوع و احترام به پایبندی ایران به قواعد بازی، معاهده ان.پی.تی و ارج نهادن به اعتمادسازی‌های صورت گرفته از طرف تهران است.

نباید از یاد برد طرح مدالیته و همکاری ایران و آژانس در سال 2007 و حل و فصل 6 ابهام اصلی آژانس نتیجه‌ای جز طرح مجدد مطالعات ادعایی آمریکا و طرح اتهام به ایران نداشت؛ اگر بنا به حرکتی تازه و گامی جدید باشد پایان مدالیته قبلی و تاکید آژانس و روسیه و دیگران بر نتایج آن، نقطه خوبی برای شروع روند تازه است.

اهمیت پیشنهاد روسیه از آن روست که در مقطعی ارائه شده که پیشنهاد ایران به مدیرکل آژانس اتمی برای تهیه و تنظیم مدالیته همکاری جدید با تاکید بر پایان یافتن موارد قبلی، با برخورد سرد آمانوی ژاپنی مواجه شد.

طرح روسیه اگر از ابهاماتی که فعلا دارد خارج شود می‌تواند به نوعی منجر به جریان گرفتن و حرکت دوباره روند مورد انتظار ایران باشد که آن را در وین و مقر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به صورت رسمی اعلام کرد.

در نگاه واقع‌بینانه به صحنه و آنچه در سال‌های اخیر گذشته، روشن است که موضوع هسته‌ای ایران در جنبه و رویه بین‌المللی خود راه‌حلی جز دیپلماسی، گفت‌وگو و تعامل ندارد و شاید بشود گفت برخی دولت‌های غربی چند سالی است راه را بر خود و دیگر متحدان و نزدیکانشان دور و پیچیده کرده و البته هزینه احقاق حق را برای ایران هم تا حدی افزایش داده‌اند، اما در این میان رویکرد درست مذاکره و تلاش برای رسیدن به تفاهم و راه مرضی‌الطرفین با توجه به روی باز و اعتماد به نفس ایران، هر از گاه مورد آزمایش قرار گرفته که البته چندان هم بی‌نتیجه نبوده و اگر به آنچه در پشت سر گذشته نگاه و دقت شود، راه وافق مذاکرات آتی روشن‌تر خواهد شد.

اگر این درس و آموزه از طرف محافل روشنفکری و نخبگان جوامع غربی و البته دولت‌های آنها درک شود، همین طرح گام به گام روسیه فرصت بسیار خوبی برای حل و فصل خیلی از مسائل خواهد بود و اگر چنین نباشد، چندی بعد آنها باید طرح‌ها و پیشنهادهای دیگری را بیازمایند و البته که غربی‌ها می‌توانند کار امروز را به فردا وانگذارند؛ پس، برای شروعی دوباره طرفین موضوع، بار دیگر می توانند بگویند یک، دو، سه؛ حالا طرح روسیه تا طرف‌های مقابل گام به گام پیش بیایند یا نه؟

محمد تقوی
جام‌جم