نگاهی به سفر زرداری

در باب سفر زرداری گمانه زنی‌ها و مواضع متعددی مطرح شده به گونه‌ای که بسیاری این سفر را میانجی‌گری وی میان ایران و عربستان عنوان کرده‌اند و برخی دیگر نیز آن را اقدامی از سوی پاکستان برای پاسخگویی به رویکرد غرب به هند دانسته اند که برای حفظ توازن قوا میان طرفین صورت گرفته است. نیاز هند به منابع نفتی عربستان می‌تواند برگ برنده اسلام آباد در توسعه مناسباتش با ریاض در برابر هند باشد.

با توجه به شرایط داخلی پاکستان این سفر در کنار روابط دو جانبه می‌تواند برگرفته از اهدافی دیگر باشد که در چند محور قابل بررسی است. پاکستان اکنون با دو چالش اصلی مواجه است.

اولا طالبان پس از مرگ بن لادن و نیز تشدید حملات هوایی بدون سرنشین هواپیماهای آمریکا به مواضع آنها،‌ حملات خود در خاک پاکستان را تشدید کرده‌اند. فعالیت طالبان به انفجارهای خونین منجر شده که نتیجه نهایی آن فضای ناامنی‌ بر پاکستان و نارضایتی مردم از دولت می‌باشد.

 ثانیا آمریکا برای سلطه بر پاکستان و سوق دادن آن در مسیر اهداف منطقه‌ای خود فشارها بر اسلام آباد را تشدید کرده است.

آمریکا در کنار تحرکات نظامی با همکاری تبلیغاتی نقشی منفی از پاکستان در جهان به نمایش گذاشته که هزینه سنگینی برای اسلام آباد به همراه دارد. در نقطه مقابل عربستان روابط نزدیک با طالبان و آمریکا برخوردار می‌باشد. با توجه به شرایط موجود پاکستان امید دارد با رویکرد به عربستان از مولفه‌ها و نفوذ آن برای کاهش فشارهای طالبان و‌آمریکا برخوردار شود.

در این میان عربستان نیز که در عرصه خاورمیانه چندان شرایط مطلوبی ندارد توسعه روابط با کشورهای فرامنطقه‌ای نظیر پاکستان را امری مهم ارزیابی می‌کند. در این میان بازی سه جانبه میان پاکستان، طالبان و آمریکا تلاش دارد تا قدرت خویش را به نمایش بگذارد.

برخی ناظران سیاسی نیز بر این عقیده‌اند که سفر زرداری به عربستان، برگرفته از سیاستهای مشترک ریاض و واشنگتن است که تلاش دارند تا رضایت عربستان و پاکستان را برای مذاکره با طالبان جلب نمایند. آمریکا در ماههای اخیر گرایشهای گسترده‌ای به طالبان داشته و خواستار همگرایی افغانستان و پاکستان در این راه می‌باشد.

به هر تقدیر آنچه در سفر زرداری به ریاض مسلم است نقش طالبان و آمریکا در رویکرد گسترده عربستان و پاکستان می‌باشد در حالی که هر کدام تلاش دارند از ظرفیتهای دیگری برای ارتقای جایگاه منطقه‌ای و رسیدن به منافع بیشتر برخوردار شوند.

قاسم غفوری-جام جم آنلاین