خیانت به دموکراسی

در حال حاضر رسوایی دیگری به وجود آمده که قانون را نقض کرده است: جنجال شنود تلفنی انگلیس که اساس آن سیاستمداران انگلیسی را لرزاند. طی یک دهه گذشته نشریه نیوز آو د ورلد (The news of the world) که مالکیت آن با روپرت مرداک غول رسانه‌ای است 4000 پیام صوتی مردم را مورد هدف قرار داده است. افراد این لیست را نه تنها خاندان سلطنتی یا سایر افراد ویژه بلکه خانواده‌های سربازان کشته شده در جنگ‌های عراق و افغانستان و قربانیان حمله تروریستی جولای 2005 در لندن را نیز شامل می‌شوند.

تمام این موضوعات از آنجا شروع شد که روزنامه گاردین اعلام کرد نشریه نیوز آو د ورلد پیام‌های صوتی یک دختر 13 ساله گم‌شده به نام میلی داولر (MillyDowler)‌ را هک کرده است به این امید که یکسری از اطلاعات خصوصی خانوادگی را از آنها به دست آورده و غوغایی از اطلاعات را در صفحه اول روزنامه‌اش به وجود آورد. 6 ماه بعد وقتی جسد میلی پیدا شد، خانواده وی و پلیس هنوز امید به زنده بودن او داشتند چرا که کارمندان نشریه مذکور در حال پاک کردن پیام‌های تلفن همراه وی به بهانه پربودن جعبه پیام‌های آن بودند. (بنا به گزارش اسکاتلند یارد، مرداک با پرداخت رشوه به افسران رده میانی پلیس، این اطلاعات را بخوبی شنود می‌کرد.)

در تاریخچه وسیع استراق سمع، همه اینها موضوعات جدیدی است. حتی استالین هم مردگان را استراق سمع نمی‌کرد.

از آن پس بود که لاپوشانی کردن آغاز شد. جیمز مرداک، پسر روپرت و رئیس و مدیر اجرایی شرکت نیوز کورپوریشن در اروپا و آسیا وارد عمل شد و مخفیانه مبلغی معادل یک میلیون یورو (یک میلیون و ششصد هزار دلار) را به عنوان حق‌السکوت به قربانیان استراق سمع پرداخت کرد. بنا بر گزارش‌ها، میلیون‌ها ایمیل شخصی نابود شده است. به نظر منطقی می‌رسد که بگوییم این رفتار خاص غیرانسانی که اسناد اصلی آن باقی مانده، بیشتر از جزئیات ماجرا تکان‌دهنده است و نمی‌توان سرپوشی روی آن گذاشت.

حتی پیامدهای سیاسی این رسوایی بیش از پیامدهای بازجویی رسمی کنونی در انگلستان ماندگار خواهد بود. مهم‌تر از همه این که اثر این رسوایی بستگی به این دارد که دولت و مردم چگونه واقعیت موجود در نیوز کورپوریشن را ارزیابی می‌کنند.

مرداک شرکت نیوز کورپوریشن را یک سرمایه‌گذاری در عرصه روزنامه‌نگاری خوانده بود و در واقع همین طور بود، زیرا این شرکت یک شرکت سرگرمی بود که تمام درآمد و سوددهی آن از طریق فیلم و برنامه‌های تلویزیونی‌اش به دست می‌آمد. دومین دلیل این‌که این شرکت یک ماشین تبلیغاتی برای محافظه‌کاران و چهره‌های سیاسی به حساب می‌آید.

با این حال شبکه خبری فاکس چهره اصلی شرکت نیوز کورپوریشن در آمریکاست که آشکارا و بی‌رحمانه از ایدئولوژی محافظه‌کاران حمایت و آن را تبلیغ می‌کند. حال آن‌که تبلیغات سیاسی در محدوده فعالیت دولت و احزاب سیاسی قرار دارد، فاکس نیوز رسما و ظاهرا مستقل از این دو عمل می‌کند چرا که اکثریت خدمات این رسانه دیدگاه‌های حزب جمهوریخواه آمریکا را بازتاب می‌دهد.

در انگلستان، نیوز کورپوریشن سعی کرده با دادن رشوه به نیروهای پلیس و منحرف ساختن دیدگاه سیاستمداران، دولتی کوچک در مجموعه خود ایجاد کند. در آمریکا نیز نیوز کورپوریشن با استفاده از قدرت رسانه‌های جمعی برای زنده نگه داشتن سازمان‌های سیاسی، اقدامات مشابهی انجام می‌دهد.

تمام این موضوعات دور از اهداف اصلی رسانه‌های خبری است. نقش اصلی روزنامه‌نگاری در دموکراسی، توان بخشیدن به مردم برای انجام وظایف شهروندی خود است؛ روزنامه‌نگاری می‌تواند از طریق فراهم کردن اطلاعات واقعی از دولت، نهادهای قدرتمند، جنبش‌های مردمی، رخداد‌های جهانی و غیره در این زمینه به مردم کمک کند، ولی از قرار معلوم نیوز کورپوریشن به جای انجام وظایف خود به ایجاد هیجان‌های کاذب و شایعه‌پراکنی روی‌آورده و این همان چیزی است که روزنامه 168ساله نیوز آو د ورلد از سال 1984 به سمت آن چرخش کرد و طرفداران متعصب انتخاباتی آمریکا در سال 1996 با ایجاد فاکس نیوز انجام دادند.

این تعجبی نخواهد داشت که در فاکس نیوز همچون دیگر رسانه‌های مرتبط با شرکت نیوز کورپوریشن، استقلال سرمقاله، قربانی کنترل شدید و آهنین می‌شود. اخبار و تفاسیر، ترکیبی از جریان بی‌وقفه مبارزات انتخاباتی هستند. ایدئولوژی‌ها حقیقت را مغلوب می‌کنند و چهره‌های اصلی جمهوریخواه، از جمله مدعیان احتمال نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری به عنوان مفسر خبر به استخدام درمی‌آیند. در واقع این نوابغ خاص، تبلیغات را به سمت یک موفقیت عمومی و اقتصادی سوق می‌دهند.

با وجود منافع در روزنامه نیوز آو د ورلد هیچ کس متعجب نمی‌شود که افرادی همچون مرداک، عادت‌ها و رفتارهای قابل سرزنش خود را در جای دیگری تکرار نکرده باشند، رسوایی اخیر استراق سمع، در واقع تلاش مرداک برای تبدیل اخبار به تبلیغات بود.

در دموکراسی حقیقی، دیواری میان رسانه‌ها، دولت و احزاب سیاسی وجود دارد اما این دو اقدام (استراق سمع و تبدیل آن به تبلیغات) این دیوارها را مورد حمله شدید خود قرار می‌دهد. مرداک این پدیده را به صورت یک قدرت واحد غیرقابل اعتماد درآورده بود و همان گونه که در حال حاضر در انگلیس مشاهده می‌شود، این پدیده فاقد هرگونه محدودیت و نهی اخلاقی است.

در مورد فاکس نیوز که یکی از محبوب‌ترین کانال‌های خبری آمریکاست، اکثر مردم می‌خواهند بدانند که نیوز کورپوریشن چه چیز مفیدی برای آنها تدارک دیده است اما آن چیزی را که خیلی از مردم می‌خواهند، می‌تواند برای یک جامعه مدنی و قانون‌محور خطرناک باشد.

برای درک کوچکی از این خطر کافی است به ایتالیا نگاهی بیندازیم؛ جایی که سیلویو برلوسکونی، نخست‌وزیر این کشور از طریق رسانه‌ها و با کمک امثال مرداک‌ها از سال 1980 توانست طیف وسیعی از هیات نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری را با استفاده از صحنه‌های سیاسی و برنامه‌های متنوع منحرف کند. هنگامی که اوایل سال 1990 سیستم احزاب بعد از جنگ ایتالیا فروپاشید، برلوسکونی توانست حزب سیاسی مختص به خود را تاسیس کند و در 3 دولت تحت امرش، قوانین و موسسات دولتی را در جهت منافع شخصی و تجاری‌اش جهت دهد.

به نظر می‌رسد شرکت‌های خبری، مصمم به ساقط کردن بریتانیا و آمریکا با روشی مشابه هستند. در حال حاضر حداقل در انگلیس گروه‌های سیاسی جابه‌جا می‌شوند. دیوید کامرون، نخست‌وزیر انگلیس که این روزها به دلیل ارتباط با برخی از اعضای نشریه نیوز آو د ورلد تحت فشار رسانه‌ها قرار دارد، این رسوایی را فاجعه‌بار خوانده است. در این میان، رهبران حزب کارگر تمام تلاش خود را انجام دادند و مانع آن شدند تا شرکت نیوز کوپوریشن سهام شبکه تلویزیونی بی‌اسکای‌بی را خریداری کند. حال گذشت زمان نشان می‌دهد که آیا این رسوایی به فراتر از مرزهای انگلیس هم کشیده خواهد شد یا خیر؟

الجزیره انگلیسی
مترجم: شهریار ورمزیار