آمانو بر سر دو راهی

به گزارش ایرنا، آمانو که آن زمان همراه سفرای آمریکا، انگلیس و فرانسه به توافقنامه 27 اوت 2007 (پنجم شهریور ماه 86) به البرادعی اعتراض کرد که حق ندارد توافقتنامه میان ایران و آژانس را نهایی کند، امروز باید برای یافتن پاسخ به ابهاماتی که مطرح می کند نه تنها پرونده آن توافقنامه را ببندد بلکه حتی یک «برنامه عمل» یا «مدالیتی» دیگری برای حل و فصل ابهاماتی که البته تهران پیش از این، در 117 صفحه به آنها پاسخ داده است، با کمک کارشناسان تهران تدوین کند.

علی اکبر صالحی وزیر امور خارجه کشورمان 21 تیرماه در نخستین دور از سفرهای اروپایی دو جانبه در اتریش با «یوکیو آمانو» یک ساعت پشت درهای بسته دیدار و گفت و گو کرد.

پس از این دیدار، صالحی درجمع خبرنگاران حضور یافت و از توافق تهران و آژانس برای همکاری بیشتر خبر داد.

وی نتایج مذاکرات خود با مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی را مثبت دانست وگفت:در این دیدار مقررشد کارشناسان دو طرف، مکانیسمی درارتباط با همکاری های بیشتر در موضوع هسته ای ایران ارایه کنند تا سوء تفاهم های موجود به نحو شایسته ای حل و فصل شود.

وزیر امور خارجه کشورمان با بیان این که اصل مساله حل شده است، تصریح کرد: یکسری مطالعات ادعایی وجود دارد که در مذاکرات فریدون عباسی رییس سازمان انرژی اتمی ایران با آمانو مطرح شده بود.

صالحی یادآور شد: در دیدار با مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی نیز این موضوع ادامه یافت و قرار شد کارشناسان دو طرف بطور جدی بنشینند و این مساله را پیگیری و مکانیسم جدیدی را پیشنهاد کنند.

پس از این اظهارات صالحی، آژانس بین المللی انرژی اتمی درباره این دیدار بیانیه ای منتشر و اعلام کرد:‌ مدیرکل آژانس و وزیر خارجه ایران در باره مسائل مربوط به اجرای پادمان ها گفت وگو کردند.

این بیانیه افزود: وزیر خارجه ایران اظهار امیدواری کرد که آژانس موضوعات باقیمانده را از طریق یک رهیافت ابتکاری بررسی کند.

در این بیانیه مطرح شد: مدیرکل بر موضع آژانس پیرامون موضوعاتی که ایران در قبال آنها به تعهدات خود عمل نکرده و در گزارش ماه فوریه به شورای حکام نیز به آنها اشاره شده است، دوباره تاکید کرد.

آژانس بین المللی انرژی اتمی در بیانیه خود افزود: وزیرخارجه ایران بیان کرد که رهیافت جدید می تواند پس از اعلام آژانس مبنی بر خاتمه «برنامه عمل» Work Plan مورد توافق در سال 2007 آغاز شود.

در این بیانیه آمده است: مدیرکل اظهار داشت که اکنون در موقعیتی نیست که برنامه کار توافقی 2007 را تکمیل شده تلقی کند.

بر اساس این بیانیه، مدیرکل آژانس و وزیر خارجه ایران بر اهمیت ادامه گفتگو تاکید کردند.

یک روز پس از این مذاکرات، سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه پس از دیدار با باراک اوباما رییس جمهوری آمریکا و هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا اعلام کرد که مسکو طرحی چند مرحله ای را پیشنهاد داده است که با اجرای آن، ایران می تواند به پرسش ها در مورد فعالیت های هسته ای اش پاسخ دهد و نگرانی ها و تحریم های بین المللی نیز به طور تدریجی کاهش یابد.

لاوروف که این طرح را به اوباما و کلینتون ارائه کرد، درباره آن افزود: روسیه یک روند «گام به گام» را پیشنهاد کرده است که ایران به طور تدریجی، نگرانی های آژانس بین المللی انرژی اتمی را برطرف می کند و در ازای این همکاری ها، برخی تحریم ها علیه تهران متوقف می شود.

هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا نیز گفت ایالات متحده به مسیر دوگانه فشار و تماس با ایران متعهد است و کارشناسان روسیه و آمریکا در مورد استراتژی های موثرتر برای انجام این اقدام گفت و گو خواهند کرد.

به گفته دیپلمات ها، اگر چه برخی کشورها درصدد هستند، تا همکاری های ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی را به نفع خود مصادره مطلوب کنند و اگرچه تهران از پیشنهادات سازنده و راهگشا استقبال می کند اما آمانو باید توجه داشته باشد که اکنون مدیر کل آژانس است و همچون سال 2007 نماینده و سفیر ژاپن نیست؛ از این رو به جای تحت تاثیر قرار گرفتن و اصرار بر مواضعی که ممکن است فرصت چراغ سبز همکاری بیشتر تهران و‌ آژانس را بسوزاند، باید به فکر راهکاری عملی برای پاسخ به ابهامات و سووالات ادعایی باشد.

بر اساس برنامه عمل 27 اوت 2007 میلادی یا همان سند 711 ، 6 موضوع آزمایشات پلوتونیوم ، سانتریفیوژهای پی یک و پی دو ، منشا آلودگی ، سند اورانیوم فلزی ، پلونیوم 210 و معدن گچین، حل و فصل شده و ایران از آژانس نیز در این موضوعات، گواهی گرفته است.

در این توافقنامه آمده است که هیچ موضوعی علاوه بر این موارد نیست.

بر اساس توافقنامه 2007 همچنین درباره مطالعات ادعایی (Alleged Studies) بیان شد که این ادعاها بی اساس و ساختگی است اما تهران حاضر است در صورت «تحویل مدارک» ، «ارزیابی» خود را ارائه دهد.

نکته قابل توجه این است که آژانس در آن زمان، مدارک را تحویل ندارد اما ایران حسن نظر نشان داد و قبول کرد بصورت Power Point نشان داده شود.

در آن زمان، مشخص شد که مدارک اصالت ندارد و هیچ طبقه محرمانه ای نیز در مورد اسناد ادعایی وجود نداشت.

همچنین موارد ادعایی، مواد هسته ای و کاربرد آن مطرح نبود و عمدتا ادعای مطالعات بود و فعالیت عملیاتی و سایتی وجود نداشت.

نکته حائز اهمیت تر این است که ایران در 117 صفحه اثبات کرد آن ادعاها ساختگی و بی اساس است.

در سال 2007 میلادی ، چهار سفیر آمریکا، انگلیس ، فرانسه و ژاپن که نماینده ژاپن ، یوکیو آمانو بود، به البرادعی مدیرکل وقت آژانس اعتراض کردند که حق ندارد توافقنامه را نهایی کند.

بلافاصله با تلاش تهران، تروئیکای عدم تعهد (نم) در دیدار با البرادعی از این توافقنامه حمایت کرد و شورای حکام آژانس عملا مجبور شد توافقنامه را تایید کند و چهار کشور یاد شده نیز منزوی شدند. از این رو، توافقنامه 2007 یا همان برنامه عمل ، تایید شورای حکام آژانس را نیز همراه دارد.

تهران بارها اعلام کرده است که طبق توافقنامه 2007 تعهدات خود را انجام داده و آژانس مدعی است 117 صفحه پاسخ ایران به آژانس به محتوا نپرداخته و عمدتا به شکل و فرم مدارک اشکال گرفته است؛ حال آنکه در 117 صفحه پاسخ ، بسیاری موارد محتوایی است.

آژانس بین المللی انرژی اتمی، دسترسی به افراد، اماکن و مدارک مربوطه را می خواهد در حالیکه تهران این درخواست را بر اساس توافقنامه رد می کند زیرا تنها قرار بود، ایران ارزیابی خود را ارائه دهد و از این رو، خواسته آژانس غیرقابل قبول است.

حال به رغم اینکه تهران بارها اعلام کرده که تمام فعالیت های هسته ای اش صلح آمیز و ادعاهای مربوطه بی اساس است ، در صورتی که آژانس به تعهد خود عمل کند و برنامه عمل یا همان توافقنامه 2007 را خاتمه یافته اعلام کند، ایران حاضر است به سوالات و ابهامات احتمالی پاسخ دهد.

علی اصغر سلطانیه سفیر و نماینده دائم ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی در این زمینه، گفت: مذاکراتی که در سال 2007 انجام شد آن هم پس از انجام گفتگوها در سطوح بالای سیاسی برای برون رفت از این بحث ها و خاتمه دادن به مباحث هسته ای در آژانس بود و انتظار می رفت بر اساس آن برنامه عمل، تمام موارد حل و فصل و این موضوع نهایی شود.

وی افزود: متاسفانه به رغم همکاری ایران و حل و فصل شش موضوع که سند و گواهی آن نیز از آژانس دریافت شده است، هنوز به بهانه ادعاهای بی اساس مربوط به فعالیت های نظامی ، اصطلاحا این مدالیتی (برنامه عمل) را نبسته اند.

سلطانیه اظهار داشت: استدلال ما این است که مطابق متن توافقنامه ایران و آژانس، آن را ببندند و چنانچه آژانس سوالات و ابهامات دیگری دارد، ما آماده ایم به آن پاسخ دهیم.

وی اضافه کرد:‌در دیداری که دکتر فریدون عباسی رییس سازمان انرژی اتمی با آمانو داشت و مکاتبه ای که بین ایران و آژانس شد، این موضوع بطور رسمی به آمانو اعلام شد که مدالیتی (برنامه عمل ) 2007 را خاتمه یافته اعلام کند و ما آماده ایم اگر سووالی وجود داشته باشد، به آن پاسخ دهیم.

سلطانیه اظهار داشت: در ملاقات دکتر صالحی با آمانو نیز با توجه به صحبت های قبلی که رییس سازمان انرژی اتمی داشت، یک گام عملیاتی پیشنهاد شد که در واقع، کارشناسان دو طرف بنشینند و مدالیتی و روش کاری مبنی بر اینکه آن توافقنامه کاملا محترم شمرده شود، تدوین کنند تا چگونه برای پاسخ به برخی سووالات باید پیش رفت.

سفیر و نماینده دائم ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی در پاسخ به این سوال که آیا فکر می کنید راه حلی عملی برای آن سه موضوع مطالعات ادعایی که ایران آنها را قبول ندارد، وجود دارد که پرونده این موارد نیز بسته اعلام شود؟ پاسخ داد: پاسخ 117 صفحه ای ایران در واقع پاسخ به مطالعات ادعایی یا اصطلاحا لپ تاپ آمریکایی بود اما اینها می گویند مطالب، سوالات و ادعاهای دیگری مطرح است که ما گفتیم مطمئن هستیم فعالیت هایمان صلح آمیز است و این ادعاها بی اساس است اما آماده ایم در چارچوبی جدید به اینها بپردازیم.

سلطانیه این اقدام تهران را حرکتی رو به جلو و نشان دهنده عزم سیاسی و حسن نظر جمهوری اسلامی ایران برای همکاری با آژانس برای رفع ابهامات دانست.

حال باید دید آیا مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی در اقدامی کاملا فنی و به دور از فشارهای سیاسی، از این حسن نظر تهران برای پاسخ به ادعاها و ابهامات بهره خواهد جست و یک برنامه عمل دیگری را با کمک کارشناسان ایرانی تدوین خواهد کرد یا اینکه تحت تاثیر فشارها همچنان بر مواضع خود پافشاری و فرصت سوزی می کند؟