همه چیز ‌درباره ‌آلرژی

آلرژی، واکنش دستگاه ایمنی به ماده‌ای است که برای اکثر مردم ضرر ندارد اما در برخی‌ها ایجاد حساسیت کرده و موجب واکنش‌های خاصی می‌شود که گاهی برای شخص بیمار، فقط عصبانی‌کننده است ولی گاهی ضررهای جدی را نیز در پی دارد.

سیستم دفاعی بدن ‌در تلاش برای حفظ بدن در مقابل ماده آلرژی‌زا تولید نوعی آنتی‌بادی می‌کند که به آن ایمونوگلوبولین (IGE) اطلاق می‌شود. این آنتی‌بادی باعث ایجاد مواد شیمیایی همچون هیستامین می‌شود که در جریان خون ترشح شده و در مقابل ماده آلرژی‌زا مقاومت می‌کند.

رهاشدن این مواد شیمیایی باعث واکنش‌های آلرژیک شده و روی چشم، بینی، گلو، ریه، پوست یا دیگر قسمت‌های بدن اثر می‌گذارد. شخصی که نسبت به ماده‌ای خاص دچار حساسیت است هر بار که در معرض آن ماده قرار می‌گیرد دچار عکس‌العمل‌های آلرژیک می‌شود.

برخی از متداول‌ترین آلرژی‌ها، حساسیت به موادی است که از طریق هوا جابه‌جا می‌شوند که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ـ گرد و خاک و ذرات موجود در هوا یکی از متداول‌ترین عوامل ایجاد آلرژی هستند. موجودات میکروسکوپی که در اطراف ما زندگی می‌کنند از میلیون‌ها سلول پوستی مرده تغذیه کرده و هر روز از بدن انسان‌ها جدا شده و به زمین می‌ریزند. ذرات گردوغباری که در منزل وجود دارد شامل باکتری‌ها و مواد گوناگونی است که می‌توانند ایجاد آلرژی کنند. این مواد در رختخواب، فرش‌ها و دیگر کالاهای منزل وجود دارند.

ـ گرده گل‌ها یکی دیگر از مواردی است که ایجاد حساسیت می‌کند. گرده گل‌ها و گیاهان که به صورت ذرات بسیار کوچک از گیاه جدا می‌شوند به وسیله هوا روی دیگر گل‌ها و گیاهان قرار می‌گیرند. حساسیت به گرده گل‌ها فصلی بوده و معمولا فرد به نوع خاصی از آنها آلرژی دارد و واکنش نشان می‌دهد و فرد مبتلا در فصل خاصی دچار افزایش نشانه‌های حساسیت در بدن خود می‌شود.

ـ کپک‌ها که در گرما و هوای مرطوب رشد می‌کنند نیز از عوامل آلرژی‌زا هستند. کپک‌ها می‌توانند در محیط‌های باز یا بسته ایجاد شوند. در محیط‌های بسته، تاریکی به رشد آنها کمک می‌کند، حمام، لباس‌هایی که در کمد قرار داشته و برای مدتی استفاده نمی‌شوند یا قسمت‌های داخلی سینک ظرفشویی آشپزخانه از محیط‌های مناسب جهت رشد کپک‌ها هستند. کپک‌ها هم می‌توانند در فصلی خاص،‌ بیشتر رشد کنند.

ـ ‌حیوانات خانگی هم می‌‌توانند موجب مشکلاتی برای کودکان یا بزرگسالان شده و ایجاد حساسیت کنند. وقتی حیوان خانگی بدن خود را می‌لیسد، آب دهان او روی موهای بدنش باقی می‌ماند. وقتی آب دهان موجود روی بدن، خشک می‌شود ذرات پروتئین در هوا معلق می‌شوند و به سمت وسایل موجود در منزل حرکت کرده و روی آنها قرار می‌گیرند. گربه‌ها از این نظر از بقیه حیوانات بدترند، زیرا پروتئین موجود در آب دهان این حیوان خیلی کوچک است و گربه‌ها هم تمایل بیشتری به لیس‌زدن بدن خود نشان می‌دهند. حساسیت ناشی از حیوانات خانگی از طریق مو و ادرار آنها منتقل می‌شود.

حدود 8 درصد کودکان از حساسیت‌های غذایی رنج می‌برند و معمولا 8 گروه غذایی موجب تحریک این آلرژی‌ها می‌شوند: تخم‌مرغ،‌ماهی، شیر، صدف، سویا، گندم، بادام‌زمینی و برخی میوه‌ها.

تخم‌مرغ: آلرژی به تخم‌مرغ از حساسیت‌های متداول در نوزادان و کودکان است و می‌تواند دردسرهای زیادی را برای والدین ایجاد کند و از آنجا که تخم‌مرغ در بسیاری از غذاها استفاده می‌شود گاهی تشخیص این نوع حساسیت سخت است. معمولا آلرژی به تخم‌مرغ از زمانی که کودک خیلی کوچک است آغاز می‌شود، اما معمولا در 5 سالگی به اوج خود می‌رسد. بیشتر کودکانی که از این نوع آلرژی رنج می‌برند به پروتئین موجود در سفیده تخم‌مرغ حساسیت دارند.

شیرگاو یا پروتئین موجود در آن: بین یک تا 5‌/‌7 درصد نوزادان به پروتئین موجود در شیر و لبنیات حساسیت دارند. آلرژی به پروتئین موجود در شیر به این معناست که کودک در سیستم ایمنی بدن خود دچار مشکل است و با خوردن شیر، پنیر و چیزهایی از این دست، دچار آلرژی می‌شود.

غذاهای دریایی: پروتئین موجود در غذاهای دریایی نیز می‌تواند انواع مختلفی از عکس‌العمل‌های آلرژیک را در شخص ایجاد کند.

بادام زمینی و بقیه مغزها: بادام زمینی یکی از جدی‌ترین مواد غذایی آلرژی‌زاست که حتی می‌تواند زندگی فرد را تهدید کند.

سویا: سویا نیز از عوامل حساسیت‌زاست که بیشتر، کودکان کوچک‌تر دچار آن هستند و بین 30 تا 40 درصد از نوزادانی که به شیر گاو حساسند، به پروتئین موجود در سویا هم حساسیت دارند.

گندم: پروتئین‌های موجود در گندم در بسیاری از غذاهایی که می‌خوریم (گاهی به صورت واضح و گاهی به صورت مخفی)‌ دیده می‌شود. همچون آلرژی‌های دیگر، حساسیت به گندم هم می‌تواند به صورت‌های مختلف و با درجات متفاوت رخ دهد. گاهی آلرژی به گندم با بیماری سلیاک (Celiac) اشتباه گرفته می‌شود ولی باید دانست که این دو بیماری با هم کاملا متفاوت است.

برخی آلرژی‌های دیگر که کمتر رایج هستند، عبارتند از: آلرژی به نیش حشرات، مواد شیمیایی و داروها.

نیش حشرات: وقتی کودک توسط حشرات گزیده می‌شود به طور معمول تورم و سرخی در پوست مشاهده می‌شود، اما اگر کودک به نیش حساسیت داشته باشد، نشانه‌های جدی‌تری در او دیده می‌شود.

داروها: داروهایی مثل آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند موجب آلرژی شوند. در صورت مشاهده هر گونه نشانه‌های غیرعادی در هنگام مصرف داروها، حتما با پزشک مشورت کنید.

مواد شیمیایی: برخی مواد آرایشی، بهداشتی و شوینده‌ها می‌توانند موجب خارش در پوست شوند و موجبات حساسیت را ایجاد کنند. مواد رنگی و شوینده‌های خانگی از جمله این محصولات هستند.

نوع و شدت نشانه‌های آلرژی، از نوعی حساسیت به نوع دیگر و از کودکی به کودک دیگر، متفاوت است. آلرژی می‌تواند به صورت خارش در چشم‌ها، بینی، عطسه، کیپ‌شدن بینی، گرفتگی گلو، سخت‌شدن تنفس یا حتی به صورت شوک (غش‌کردن یا بیهوش‌شدن)‌ تظاهر کند. نشانه‌های حساسیت نیز می‌تواند از خیلی کم یا خیلی زیاد باشد.

به طور کلی می‌توان گفت آلرژی به مواد و ذرات موجود در هوا دارای نشانه‌هایی همچون عطسه، خارش در بینی یا گلو، کیپ‌شدن بینی یا سرفه است. این نشانه‌ها اغلب با سوزش و سرخ‌شدن چشم‌ها همراه است. گاهی این نوع حساسیت می‌تواند به آسم منجر شود.

نشانه آلرژی به مواد غذایی کاملا بستگی به مقدار غذای خورده شده و میزان حساسیت به مواد غذایی دارد.

نشانه‌های حساسیت به مواد غذایی عبارتند از: سوزش در دهان یا گلو هنگام بلع غذا، کهیر، آبریزش و سوزش بینی، سختی در تنفس، شوک، حالت تهوع و اسهال.

آلرژی‌ها هیچ‌گونه علاج واقعی ندارند، اما روش‌هایی برای کاهش نشانه‌های آنها وجود دارد. تنها راه واقعی سازش با حساسیت‌ها، این است که فرد از عوامل ایجاد آلرژی دوری کند. بنابراین والدین نه‌تنها باید از عواملی که موجب ایجاد حساسیت در فرزندشان می‌شود آگاه شوند بلکه باید از علائم و آلرژی کودک هم مطلع باشند و این علائم را با تمام کسانی که در مراقبت از کودک نقشی دارند (مثل معلمان، اعضای فامیل، پرستاران و مربیان)‌ در میان بگذارند.

اگر دوری از عوامل ایجاد آلرژی غیرممکن باشد می‌‌توان طبق نظر پزشک از داروهایی مثل آنتی‌هیستامین یا غیره استفاده کرد. در برخی موارد علاوه بر قرص و دارو، آمپول هم توسط پزشک تجویز می‌شود که معمولا در مورد آلرژی به مواد غذایی به کار نمی‌رود.

اگر فرزندتان به گرد و غبار آلرژی دارد یا دچار آلرژی ناشی از مواد موجود در هوا (مثل گرده گل)‌ است می‌توان اعمال زیر را انجام داد:

ـ فرش یا زیرانداز را از اتاق فرزندتان جمع کنید، زیرا آنها گرد و غبار را به خود جمع می‌کنند.

ـ منزل را تمیز نگه دارید.

ـ حتما از روبالشی بر روی بالش فرزندتان استفاده کنید.

ـ اگر کودکتان به گرده گل حساس است، پنجره‌ها را بسته نگه دارید و وقتی فرزندتان از بیرون به منزل می‌‌آید، لباس‌هایش را عوض کنید.

ـ اگر فرزندتان به رطوبت حساس است او را از محیط‌های مرطوبی مثل زیرزمین دور نگه داشته و محیط حمام را همواره تمیز و تا حد ممکن خشک نگه دارید.

به هر حال با دیدن علائم آلرژی در فرزندتان، اولین اقدام مراجعه به پزشک و مشورت با او جهت کاهش علائم بیماری است. با این کار لااقل می‌توانید از افزایش نشانه‌های بیماری کودکتان بکاهید.

الهه عیوض‌زاده

منبع: Kidshealth