پاتوق‌های مواد مخدر

اما در این میان یکی دیگر از پدیده‌های ناگواری که بخشی از جامعه را درگیر کرده و به یقین می‌تواند مامنی برای بروز رفتارهای ناهنجار و پرخطرتری نسبت به رفتارهای فردی باشد، شکل‌گیری کانون‌های تجمع و مصرف مواد مخدر به صورت علنی و گسترده است. این کانون‌ها در همه جای کشور و در هر شهر و منطقه‌ای پراکنده‌اند. بدون شک وجود این به اصطلاح پاتوق‌ها که بیشتر اوقات، مواد از تولید به مصرف در آنجا صورت می‌گیرد، کانون‌های بزهکاری تلقی می‌شوند.

اما چرا این مساله به این اندازه اهمیت دارد؟ بافت جامعه ایرانی یک بافت جوان و در معرض انواع خطرهاست و باید باور داشت ایران با چند میلیون جوان معتاد روبه‌رو است. به اذعان کارشناسان ذهن و قدرت عمل یک فرد معتاد به دلیل وابستگی‌های شدید روانی به مواد مخدر در کنترل او قرار ندارد، به جای مغز، حس کمبود مواد مخدر است که به وی فرمان می‌دهد. آنها در حالت شدید وابستگی، از هیچ گونه عملی همچون سرقت، زورگیری و حتی فروش فرزند خود، جهت دسترسی به مواد، خودداری نمی‌کنند.

با توجه به این موضوع، وقوع انبوهی از تهدیدها هرلحظه ممکن است. به طور مسلم قدرت تخریبی این مساله به مراتب بزرگ‌تر و وسیع‌تر از بمب‌های مدرن اتمی و بیولوژیکی است. داستان نحوه مقابله، پیشگیری و حتی نوع نگاه به معتاد، این که او مجرم است یا بیمار، خود حدیث طولانی است، اما واقعیتی که سیمای جامعه را تار کرده، وجود و حضور معتادان و شکل‌گیری پاتوق‌های مواد مخدر در گوشه و کنار کشور است.

با این تفسیر حل مشکل مواد مخدر، در حال حاضر از حوزه مداخلات فردی فراتر رفته و نیازمند یک برنامه‌ریزی اجتماعی است. گرچه سازمان‌های بسیاری در امر مبارزه، کنترل و پیشگیری از مواد مخدر دخیل هستند اما نسبت به ترفندهای حریف که همان باندهای قاچاق مواد مخدر هستند عقب مانده‌اند.

اگر تا چند سال پیش شیوه مبارزه با اعتیاد بر کنترل کردن مرزها و جلوگیری از ورود مواد معطوف بود، اما اینک این کنترل و برنامه‌ریزی نه تنها به داخل کشور و شهرها، بلکه به داخل آشپزخانه‌های معمولی و لابراتوارهای زیرزمینی که در آنها انواع مختلف مواد روانگردان صنعتی تولید می‌شود، کشیده شده است. نکته مهمی که باید مورد توجه مسوولان امر مبارزه و پیشگیری قرار گیرد این است که یک فرد در یک سیر طولانی به اعتیاد گرایش می‌یابد، بنابراین برنامه‌ریزی برای کنترل و درمان، باید براساس شرایط، موقعیت روان‌شناختی و پایگاه اجتماعی افراد، صورت پذیرد. از سوی دیگر در برخورد با پاتوق‌های معتادان در هر نقطه از کشور، لازم است شرایط محیطی و فرهنگی آنجا را مد نظر قرار داد و یک نسخه را نمی‌توان برای همه و در همه جا تجویز کرد.