یاقوت سیستان کمیاب شد

از سوی دیگر، فصل رشد و باردهی انگور یاقوتی در منطقه سیستان مصادف است با زمانی که حجم ورودی آب به رود هیرمند بسیار کاهش یافته و با افت شدیدی روبه‌رو است. این موضوع سبب شده حتی در ترسالی‌ها نیز باغات از آب کافی بهره‌مند نشوند و کشاورزان منطقه با ضررهای جبران‌ناپذیری روبه‌رو شوند.

خشکسالی‌های طولانی در سال‌های اخیر و قطع جریان ورودی آب به دریاچه هامون موجب شده تا تعادل اکولوژیکی منطقه به‌هم خورده و پیامدهایی منفی نظیر توفان‌های متعدد و سهمگین شن را به دنبال داشته باشد؛ این توفان‌ها گرد و غبار فراوان و بسیار شوری را به همراه دارند که توانایی پوشاندن کامل تاک‌های انگور را داشته و فعالیت‌های حیاتی را از این تاک‌ها سلب کرده است.

از آنجا که کشاورزان منطقه این واقعیت تلخ را در سالیان متمادی تجربه کرده‌اند انگیزه کمتری برای احداث باغ دارند و بیشتر به زراعت محصولات یکساله روی آورده‌اند.

یکی از باغداران منطقه دراین‌باره به «جام‌جم»گفت: قبل از بروز خشکسالی، کشاورزان و باغداران منطقه به طور گسترده اقدام به کشت انگور می‌کردند که متأسفانه با خشکسالی‌های مداوم و توجیه‌ناپذیر بودن بعد اقتصادی این محصول، رغبت به کشت آن رفته‌رفته کمتر شد تا جایی که بیشتر ترجیح می‌دهند محصولاتی را کشت کنند که از بازدهی در زمان کوتاه‌‌تری برخوردار باشد.

خدارحم رخشانی افزود: وجود توفان‌های شن به عنوان یک عامل بازدارنده همواره در منطقه بوده اما در سال‌های اخیر شدت یافته است به طوری که علاوه بر ایجاد خلل در کشت محصولات باغی، زندگی را بر مردم منطقه دشوار کرده است.

حسن میر، یکی دیگر از باغداران منطقه نیز عدم وجود تشکل‌های فعال باغداری را یکی از دلایل نداشتن رونق و توسعه باغات انگور سیستان دانست و گفت: کشاورزان منطقه به لحاظ نداشتن دانش و آگاهی لازم و پایین بودن میزان استفاده از تکنولوژی روز، رغبت چندانی برای فعالیت‌های گروهی و ایجاد تشکل ندارند.

مدیر جهاد کشاورزی زابل نیز با بیان این‌که انگور یاقوتی در منطقه سیستان، سابقه 2 هزار و 500 ساله دارد، دراین باره گفت: انگور یاقوتی، زودرس‌ترین انگور در سطح کشور است که اردیبهشت هر سال برداشت می‌شود. شریف ملاشاهی افزود: 2600 هکتار از باغات منطقه سیستان قبل از خشکسالی به انگور یاقوتی اختصاص داشت که با توجه به 12 سال خشکسالی پیاپی، اکثر باغات از بین رفته است.

وی با بیان این‌که در یکی دو سال اخیر، باغات جدیدی احداث و تهیه قلمه و تولید نهال در شهرستان زابل ایجاد و تولیدات آن بین باغداران توزیع شده است، تصریح کرد: هم‌اکنون هزار و 100هکتار باغات انگور در منطقه سیستان وجود دارد که 450 هکتار آن کشت شده و از این 450 هکتار، 430 هکتار آن بارده بوده و حدود 2150 تن انگور یاقوتی از آنها برداشت و به شهرهای تهران، شیراز و استان‌های همجوار صادر شده است.

وی افزود: قیمت خرید هر کیلو انگور یاقوتی از باغداران منطقه، 3000 تومان و قیمت فروش آن در بازار نوبرانه، 5000 تومان بوده که برای 35 نفر به صورت مستقیم و حدود 100نفر به صورت غیرمستقیم اشتغالزایی شده است.

مدیر جهاد کشاورزی زابل انگور یاقوتی را از نظر عطر، رنگ و کیفیت، رقم برتر انگورهای مشابه دانست و خاطرنشان کرد: این انگور سازگاری خوبی در منطقه سیستان دارد ؛چراکه سیستان از لحاظ منطقه‌ای، گرم، خشک و کم آب است و با این وجود این میوه در این شرایط کشت می‌شود.

وی به جشنواره تقدیر از باغداران نمونه که در سال گذشته به مناسبت برداشت انگور یاقوتی در شهرستان زهک برگزار شد، اشاره کرد و گفت: سازمان جهاد کشاورزی با هدف توسعه و ارتقای جایگاه انگور یاقوتی منطقه سیستان، جشن انگور را خرداد 89 در شهرستان زهک برگزار کرد و با اهدای جوایز به باغداران نمونه تاثیر بسزایی در دلگرم کردن آنها و حفظ این محصول استراتژیک در منطقه داشت.

ملاشاهی همچنین برنامه‌های آینده برای تولید و برداشت انگور یاقوتی در منطقه سیستان را خوب و مثبت ارزیابی و اظهار امیدواری کرد با استفاده از طرح نوین آبیاری و استفاده بهینه از منابع اندک آب برای آبیاری باغات، وضعیت کشاورزی و باغداری سیستان به سال‌های قبل از خشکسالی بازگردد.

انگور یاقوتی قرمز، مهم‌ترین محصول باغی در منطقه سیستان است که حدود 80 درصد تاکستان‌های منطقه، زیر کشت این رقم است. این محصول مقاوم به تنش‌های محیطی نظیر خشکی و شرایط نامناسب خاک است. این رقم از گروه انگورهای بی‌دانه بوده و ظاهری خوشرنگ و حبه‌های آبدار و شیرین دارد و مهم‌ترین وی‍‍ژگی آن زودرس و نوبرانه بودن آن است که این محصول را در کشور ممتاز کرده است. همچنین سرشار از آنتی‌اکسیدان بوده و میزان قند آن 5‌/‌22 درصد است.

زهرا بزی ‌/‌ جام‌جم زاهدان