دغدغه‌های میانسالی یک زن

حجت قاسم‌زاده اصل (کارگردان این اثر) برای شکل‌گیری قصه از بستر درام کمک گرفته و این بار ساخته جدیدش را با عنوان پیدا و پنهان ـ که روزهای انتهایی تصویربرداری‌اش را پشت سر می‌گذارد ـ برای پخش از شبکه 4 سیما آماده می‌کند.

به گفته او، عنوان داستان به مضمون قصه نزدیک بوده چرا که بخش پیدای داستان از نظر عموم آشکار و بخش پنهان، مادری را با تمام دغدغه‌های زندگی به تصویر می‌کشد. در حقیقت این مادر، جریان اصلی این قصه را جهت می‌دهد.

به محل لوکیشن گروه پیدا و پنهان می‌رسیم که در موسسه خیریه عمل، خیابان آصف مشغول فیلمبرداری هستند. این روزها موسسه خیریه عوامل مختلفی از برنامه‌سازان و کارگردانان را در دل خود جای داده است. وارد موسسه می‌شوم. در یک سمت از فضای این موسسه، عوامل گروه محمود معظمی (کارگردان) مشغول ضبط سکانس‌هایی از سریال «تکیه بر باد» هستند. در طرف دیگر، حجت قاسم‌زاده‌اصل نیز همراه عواملش مشغول گفت‌وگو است.

قرار است این لوکیشن فضایی از اتاق ملاقات پادگان باشد. مریم (با بازی پریوش نظریه) به ملاقات پسرش پوریا (با بازی حسین فرضی‌زاده) می‌آید تا خبری را به او بدهد، اما متاسفانه پوریا، چند روزی در بازداشتگاه به سر می‌برد و....

افشین رضایی (برنامه‌ریز و دستیار اول کارگردان) در خصوص فضا و برداشت سکانس‌های مورد نظر می‌گوید: «بخش خارجی پادگان را در شهرک دفاع مقدس ضبط کردیم، اما متاسفانه از آنجا که اتاق‌های مناسبی برای ضبط سکانس‌های داخلی نبود، مجبور شدیم برداشت‌های داخلی را در این موسسه ـ که بتازگی مانند شهرک سینمایی شده است ـ بگیریم.»

وی در ادامه می‌گوید: «حجت قاسم‌زاده نه تنها در این اثر بلکه در بیشتر تله‌فیلم‌هایش سعی دارد از لوکیشن‌های متعدد و بازیگر بی‌شمار استفاده کند. در تله‌فیلم پیدا و پنهان بیشترین برداشت‌ها در خانه پریا، دختر مریم صورت گرفت و بقیه در شهرک دفاع مقدس، پادگان، خانه شخصیت‌ها و... انجام شد.»

رضایی در پایان می‌گوید: «یکی دیگر از صفات پسندیده قاسم‌زاده، انتخاب درست بازیگران است، چرا که نوع بازی و شیوه کلام و بیان دیالوگ‌ها از سوی بازیگر برایش بسیار مهم بوده و تاکنون در اثرهایش سعی داشته حتی در برداشت‌های تک‌سکانسی از بازیگران حرفه‌ای استفاده کند نه نابازیگران!»

نگهبان دورتر از مریم و پوریا جلوی در ورودی ایستاده است. مریم چهره‌ای ناراحت و پریشان دارد. در حالی که لبخندی محو بر لبان پوریا نقش بسته به سوی مادرش مریم می‌آید.

پوریا: اینا همه‌اش بازیه، به دل نگیر. مثلا ما را با دستبند می‌آورند که روحیه ما خراب نشود تا دفعه بعد دست از پا خط نکنیم جدی نیست!

مریم: سرگروهبان می‌گفت سه روز بازداشتی داری.

پوریا: خب امروز روز سومه، فردا تموم می‌شه...

مریم: چرا برای خودت دردسر درست می‌کنی؟

پوریا (در حالی که می‌خندد): نمی‌دونی بوی روغن چه بوی کثافتیه، مثل کابوس ترش می‌مونه.

مریم: بهتر از بازداشته.

پوریا: نه حداقل در بازداشت می‌تونم یک دل سیر بخوابم.

مریم: از دست تو پیر شدم.

پوریا: دوست داشتی بچه مونده بودی؟

مریم: نه! بچه چیه؟ بدم می‌آید کسایی که بهترین دوره زندگی خودشون رو زمان بچگی می‌دونن. آدم هر چقدر بزرگ باشه و بیشتر بدونه، بهتره. در صورتی که برای بچه‌ها همه چی ساده است، چون نمی‌دونن پشت لبخندها چه کینه‌ای خوابیده. بچگی خوب نیست اما کاش تو هم زودتر بزرگ شی....

حسین فرضی‌زاده از جمله بازیگران جوانی است که در آثار متعدد و در کنار کارگردان‌های باتجربه سینما و تلویزیون حضور داشته و آثار او از جمله جزیره آهنی، نزدیک‌تر از آشنا، شهرزیبا، داستان یک شهر، یاس‌های کوچک، روایت انقلاب و... با پذیرش خوبی از سوی مخاطب مواجه بوده است. وی در تله‌فیلم پیدا و پنهان، ایفاگر نقش پوریا، پسر مریم است. به گفته او این سکانس با آن که پلان کوتاهی است، اما تاثیر زیادی در ذهن مخاطب می‌گذارد. به این دلیل که تبحر مادر به نمایش گذاشته می‌شود. فرضی‌زاده ابتدای کار معتقد بود تله‌فیلم پیدا و پنهان بعدی زن‌سالاری داشته باشد، اما با رایزنی و گفت‌وگو و تعامل با کارگردان به این نتیجه رسید که نقش مادر دیگری در جعبه جادویی ترسیم می‌شود.

فرضی‌زاده که نخستین تله‌فیلم خود را در کارنامه کاری‌اش ثبت می‌کند، درخصوص شخصیتش می‌گوید: «پوریا در خانواده پولداری بزرگ شده است. او که چند وقتی است در پادگان به سر می‌برد، نمی‌تواند شرایط موجود را تحمل کند، بنابراین از یک سری دستورات نافرمانی می‌کند و بازداشت می‌شود. در این سکانس، درگیری‌های پوریا در زمان برداشت برای بیننده ترسیم می‌شود.»

سیدمهرداد ضیایی را پیش از این در سریال‌هایی چون آشپزباشی، جستجوگران، راه بی‌پایان، یک مشت پر عقاب،... و در فیلم‌های سینمایی همچون کتاب قانون، به نام پدر، وقتی همه خواب بودیم،... دیده بودیم. او از سال 1369 به صورت حرفه‌ای بازیگری را آغاز کرده و در اموری چون فیلمنامه‌نویسی و داستان‌نویسی سابقه دارد. از دنیای بازیگری دلخور است و می‌گوید: «ترجیح می‌دهم که شرایط زمانی به گونه‌ای باشد که کمتر بازی کنم و با نوشتن اموراتم را بگذرانم چرا که روزبه‌روز گذران زندگی به‌وسیله کار و آفرینش هنری و بخصوص نوشتن، سخت است. بنابراین یک دغدغه روحی مضاعفی به وجود می‌آید. امیدوارم بتوانم در عین حال از فشارهای این چنینی و همچنین بی‌اطلاعی مردم در امر بازیگری نقش بسیار کمرنگ داشته باشم و به کار اصلی (نویسندگی) بپردازم. زیرا با سپری شدن ساعت‌ها و روزها علاقه‌ام به بازی بعد از گذر 20 سال کمرنگ‌تر شده و حاصلی جز یک دل شکسته و در حقیقت رویایی فرو خورده و خاکستری شده را به ارمغان نیاورده است.»

ضیایی در تله فیلم پیدا و پنهان نقش کاوه (همسر مریم) را بازی می‌کند. او درخصوص کاراکترش چندان توضیح نمی‌دهد و می‌گوید: «به‌طور کلی کاوه شخصیت کاملا آشنا یا نسبتا آشنایی از قشر متوسط و در عین دارای دگرگونی آشنای کاراکتر‌های ایرانی است.»

اگر بازی‌های ضیایی را در سریال‌ها دنبال کرده باشید، یقینا به وجه طنزی که در لایه‌های زیرین بازی‌اش پنهان است، پی می‌برید. از او درخصوص کاراکتر کاوه که آیا مانند دیگر نقش‌ها از وجه نمکین برخوردار است، می‌پرسم در جواب می‌گوید: «نمی‌دانم! شاید کارگردان خواسته از این کارآکتر به عنوان شخصی شیرین استفاده کند؛ انسانی که در عین حال می‌تواند در لحظه حقیقت را رنگ و بویی طنز ببخشد و اگر قرار باشد بخشی از لایه‌های شخصیتی او محو کنیم، می‌توانیم در تلویزیون نشانش دهیم.»

رضا آحادی که به گفته خودش در آثاری چون کسوف، ژرفا، قصه‌ها و واقعیت‌ها، داستان کوتاه و چند داستان دیگر در کنار حجت‌ قاسم‌زاده‌اصل حضور داشته، پنجمین تجربه بازی‌اش را با این کارگردان پشت‌سر می‌گذارد. او می‌گوید: «یکی از فاکتورهای پذیرش کاراکتر حاج‌ابراهیم، علاوه بر نگاه خوب و منطقی قاسم‌زاده، فیلمنامه وزین این اثر بود، چرا که فیلمنامه از نظر محتوا و موضوعی بسیار قوی است.» به گفته عوامل و بازیگران این تله‌فیلم، حجت قاسم‌زاده در انتخاب بازیگر وسواس زیادی به خرج می‌دهد. در این تله‌فیلم مانند دیگر آثارش از حضور بازیگران خوبی چون مهرداد ضیایی و ... بهره برده است که تاکنون شاهد هنرنمایی‌شان از آثار ملودرام بوده‌ایم.

آحادی در این مورد معتقد است: «اگر حجت قاسم‌زاده بازیگری را انتخاب و حتی نقش کوچکی به او بدهد، مطمئنا آن بازیگر در آن سکانس کوتاه می‌درخشد و از آنجا که توانستم در کنار دوستان خوبم مهرداد ضیایی و ... همبازی باشم، بسیار خوشحالم، چرا که کنار این دوستان به اندوخته‌هایم می‌افزایم.»

حجت‌ قاسم‌زاده‌اصل در تله‌فیلم پیدا و پنهان تلاش می‌کند یک روز معمول از زندگی زن میانسالی را به تصویر بکشد. در این میان مانند دیگر ساخته‌هایش سعی دارد درونیات ذهنی و بخشی از دنیای خود را در این فیلم تلویزیونی وارد کند. او می‌گوید: «به نظر می‌رسد زندگی این زن یک بخش پیدا و یک بخش پنهان دارد. بخش پنهان آن همان دغدغه‌هایی است که یک مادر می‌تواند داشته باشد و این تله‌فیلم تلاش می‌کند گویای این مضمون باشد.»

او درخصوص نمایش بخشی از زندگی شخصیت اصلی داستان و مفاهیم مستتر در قصه می‌گوید: «نشان دادن راه‌حل و مضامین اخلاقی و نتیجه‌گیری از آن مختص همایش‌ها، سمینارها، برنامه‌های ترکیبی و... است. ما در این اثر باید یک درام داستانی را به نمایش بگذاریم. اصولا در کارهای داستانی موفق، ترسیم کردن واقعیت برای بیننده به دنبال خود راه‌حل را نیز به دست می‌دهد.»

او ادامه می‌دهد: «در وهله اول کارهایی را که می‌سازم، دوستشان دارم. هیچ‌گاه سر صحنه معامله نمی‌کنم؛ چرا که اصولا شرایط پشت صحنه طبق موازین موجود ساخت فیلم‌ها نیست و همچنان که به پیش‌تولید سخت‌افزاری پایبند هستیم، زمان لازم را برای پیش‌تولید نرم‌افزاری در اختیار نداریم که با استفاده از آن فرصت گفت‌وگو و همفکری با عوامل را به دست آوریم و متاسفانه این موارد در وهله اول به دلیل کمبود بودجه تله‌فیلم‌ها و از طرفی در دسترس نبودن عواملی که مورد نیاز کار ما هستند و همچنین کمبود زمانی، به این موارد دامن می‌زند.»

بازیگران: پریوش نظریه، سیدمهرداد ضیایی، شبنم مقدمی، رضا آحادی، شیوا خسرومهر، شبنم معززی، افشین سنگ‌چاپ، پرستو مقدم، میثم رازفر، شیرین اسماعیلی، حسین فرضی‌زاده، محسن سلیمانی، منوچهر علیپور، مهدی صباغی و...

نویسنده و کارگردان: حجت قاسم‌زاده‌اصل/ برنامه‌ریز و دستیار اول کارگردان: افشین رضایی/ مدیر تصویربرداری: محمد ناصری/ صدابردار: مهران ملکوتی/ طراح گریم: مهرداد میرکیانی/ اجرای گریم: ساناز سرمدی و مهدی آشناور/ طراح صحنه و لباس: آیدین ظریف/ مدیر تولید: سیدحسین یعقوبی/ جانشین تولید: حسین عباسی/ تهیه‌کننده: محمدرضا شفیعی/ مجری طرح: موسسه فرهنگی وصف صبا/ محصول گروه فیلم و نمایش شبکه 4 سیما