بانک مرکزی ریسک بزرگی کرد

وی گفت: طبیعتا بانک مرکزی باید درباره علت اقدام خود توضیح دهد. اما چون این بانک احتمالا تحت تاثیر محدودیت‌ها یا شرایط تحریمی نمی‌خواهد یا نمی‌تواند شفاف سخن بگوید و 4 سوال اصلی درباره موضوع ارز شامل سیاست‌ها، انگیزه‌ها، محدودیت‌ها و برنامه‌ها بی‌پاسخ است، صرفا می‌توان درباره انگیزه‌های احتمالی این اقدام سخن گفت.

وی افزود: در ابتدا توجه داشته باشید که سیستم ارزی ایران یک نظام شناور و مبتنی بر بازار نیست و نام آن را شناور مدیریت شده می‌گذارند که روی این عنوان هم حرف هست. در واقع قیمت ارز در ایران نسبت خاصی با دلار پیدا می‌کند و در این شرایط اگر نرخ مرجع تغییر پیدا کند، 3 انگیزه برای آن متصور است.راعی اظهار کرد: انگیزه اول که در صورت تحقق می‌تواند بسیار خوب باشد، واقعی کردن نرخ ارز است. نرخ واقعی ارز از شاخصی با عنوان برابری قدرت خرید (PPP) به دست می‌آید یا این که با تورم سالانه سنجیده می‌شود. حال باید دید آیا بانک مرکزی با این رشد 12 درصدی به سمت تحقق نرخ واقعی ارز حرکت کرده است؟ بعید است چنین اقدامی رخ داده باشد، چون تاکنون هیچکس را سراغ نداریم که نرخ واقعی ارز در ایران را محاسبه کرده باشد.

وی افزود: انگیزه دوم این است که گاهی اوقات دولت‌ها برای جبران کسر بودجه خود اقدام به افزایش آگاهانه قیمت ارز می‌کنند. سیستم ارزی ایران ویژگی خاصی دارد و آن این است که تنها منبع تامین ارز آن فروش نفت و دولت است. پس افزایش قیمت ارز، درآمد ریالی دولت را افزایش داده و به جبران کسر بودجه کمک می‌کند.

معاون سابق ارزی بانک مرکزی سومین انگیزه احتمالی این بانک از رشد قیمت رسمی ارز را احتمال کمبود منابع ارزی عنوان کرد و گفت: اصولا ایجاد وضعیت 2 نرخی در بازار ارز به دلیل کمبود ارز است. یعنی کمبود ارز و مازاد تقاضا باعث رشد قیمت‌ها می‌شود. یعنی کمبود ارزی اجازه نمی‌دهد فاصله بین قیمت آزاد و رسمی با ورود ارز کافی به بازار جبران شود.

وی تصریح کرد: در حالتی که کمبود ارزی است، این سیاست خوبی است که با افزایش قیمت رسمی ارز، رانتی را که میان قیمت رسمی و آزاد هست به جیب دولت واریز کرد. اما اینجا یک ریسک بزرگ صورت می‌گیرد و آن این است که اگر باز هم ارز کافی برای پر کردن فاصله قیمت رسمی و آزاد وجود نداشته باشد، هر دو نرخ به سطوح بالاتر پرش می‌کنند و ضمن این که قیمت ارز به طور مداوم در حال ا فزایش خواهد بود، وضعیت 2 نرخی نیز همچنان وجود خواهد داشت. ریسک بانک مرکزی از این جهت است و امیدوارم با ذخیره ارز کافی اقدام به این افزایش قیمت رسمی کرده باشد.

راعی گفت: روشن است اگر نرخ ارز به طور مداوم در حال افزایش باشد بلافاصله نرخ طلا نیز افزایش می‌یابد و از آن مهم‌تر قیمت کالاهای وارداتی افزایش پیدا کرده و بر تورم تاثیر می‌گذارد. این است که باید میزان توانمندی بانک مرکزی و به عبارت بهتر دولت را در تامین نیازهای ارزی کشور سنجید و بعد پاسخ داد بانک مرکزی چگونه این ریسک را کرده است به ویژه آن که هیچ اطلاعات شفافی در اختیار نداریم.