وقتی ‌کلیه دل سنگ می‌شود

جالب است بدانید که 60 درصد بیماران سنگ کلیوی برگشت‌پذیرند و این موجب می‌شود که روند درمان پرهزینه‌تر باشد، اما لازم است بدانید پیشگیری، مهم‌ترین و مؤثرترین روش در بیماری سنگ‌کلیه محسوب می‌شود.

سنگ‌های کلیه در فصل گرما و تابستان به دلیل افزایش تعرق و کمبود آب بدن، بیشتر بروزمی کند.

البته برخی بیماری‌ها هم در ابتلا به سنگ‌کلیه موثر هستند، بیماری‌های مادرزادی، پرکاری تیروئید، افزایش اسیداوریک ادرار، فقدان حرکتی به مدت طولانی، عفونت‌های ادراری اعم از میکروبی و انگلی از دیگر عوامل بروز سنگ‌کلیه است. سنگ‌های کلیه، حالب (لوله‌های باریک انتقال دهنده ادرار از کلیه به مثانه) و مثانه از بیماری‌های شایع ارولوژی است.

وی اظهار کرد: سنگ‌کلیه متشکل از ذرات کوچک و سخت است که در یک یا هر دو کلیه تشکیل می‌شود و گاهی به داخل حالب انتقال می‌یابد.

اندازه سنگ‌کلیه از یک دانه شن تا یک توپ گلف متغیر است و ابتلا به این سنگ‌ها که ممکن است منفرد یا متعدد باشند در مردان شایع‌تر است. نزدیک به 70 درصد سنگ‌های کلیه از جنس اگزالات کلسیم است که بیشتر در میانسالی بروز می‌کند.

کارشناسان به افرادی که کلیه‌های سنگ‌ساز دارند، آشامیدن آب به میزان ۱۲ لیوان در روزهای گرم سال و بخصوص آب‌های گاز دار را توصیه می‌کنند.

دکتر کوشا کمالی، ارولوژیست می‌گوید: سنگ‌کلیه بیماری شایعی است که بیشتر بزرگسلان را مبتلا می‌کند و در مردان بیشتر است.

به گفته وی، یکی از دلایل عمده ایجاد سنگ در دستگاه ادراری در فصل تابستان، تعریق زیاد و قرارگرفتن در نورخورشید و جذب ویتامین D است که از عوامل مستعدکننده ایجاد سنگ‌کلیه محسوب می‌شود.

در فصل تابستان افراد به نسبت نیاز لازم، مایعات کمتری می‌نوشند و غلظت ادرار زیاد می‌شود و بلورهای اگزالات کلسیم و نمک موجود در ادرار بخصوص در اوج فصل گرما، بخصوص در ماه‌های تیر و مرداد، در دستگاه ادراری تجمع بیشتری می‌یابد.

عضو هیات علمی ‌دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به عوامل ایجاد سنگ در کلیه به ایرنا می‌گوید: مصرف زیاد نمک طعام در افراد مستعد به ایجاد سنگ کلیه باید کاهش یابد، زیرا نمک زیاد دفع کلسیم ادرار را افزایش می‌دهد و تولید سنگ را بیشتر می‌کند.

این متخصص ارولوژی ادامه می‌دهد: در فصل تابستان بایستی حداقل ۱۲ لیوان آب نوشید و از آنجا که نقش آب از نظر املاح سنگین یا سبک هنوز در ایجاد سنگ محرز نگردیده است، بنابراین می‌توان از هر نوع آب نوشیدنی بخصوص گازدار به میزان توصیه شده استفاده کرد. بهتر است ازمایعات در ۳ ساعت اول بعد از هر وعده غذایی مصرف کنید‌ تا غلظت ادرارتان کمتر شود.

آب‌های گازدار در اولویت مصرف قرار دارد و از رده نوشابه‌ها فقط ماء‌الشعیر که خود باعث دفع سنگ‌کلیه است، بیشتر توصیه می‌شود.

کمالی با بیان این‌که حجم ادرار در ۲۴ ساعت شبانه‌روز باید به گونه ای باشد تا غلظت ادرار پایین بیاید، یادآور می‌شود: یکی از مواردی که در دستگاه ادراری ایجاد سنگ می‌کند مصرف زیاد مواد پروتئینی است، بنابراین توصیه می‌شود مصرف روزانه گوشت قرمز پروتئین در افراد مبتلا به سنگ‌کلیه ۲۰۰ تا ۲۵۰ گرم باشد.

این افراد بهتر است از مصرف قرص کلسیم اجتناب کنند، ولی درصورت تجویز پزشک، بهتر است همراه با غذا آب زیاد بنوشند.

این متخصص ارولوژی تصریح می‌کند: افراد مبتلا به سنگ‌کلیه و پشت میزنشین برای جلوگیری از ایجاد سنگ در کلیه، تحرک کافی و ورزش مناسب انجام دهند و کسانی که کارهای سنگین انجام می‌دهند و تعریق زیاد دارند، بهتر است آب بیشتری بنوشند تا مواد سمی ‌بموقع دفع شود.

یکی از مواد غذایی که باعث تولید سنگ می‌شود، نمک است. بر همین اساس پزشکان توصیه می‌کنند بیماران سنگ کلیه از نمک پرهیز کنند.

نمک عاملی است که به ساخته شدن سنگ‌های کلسیمی ‌کمک می‌کند. نمکی که از روده جذب می‌شود، از طریق کلیه باید دفع شود. اما وقتی نمک می‌خواهد از کلیه وارد ادرار شود، با خودش کلسیم را وارد ادرار می‌کند و به این ترتیب غلظت کلسیم ادرار افزایش می‌یابد.

بنابراین همان نمکی که هنگام پختن غذا به آن زده می‌شود، کافی است و افرادی که کلیه‌سنگ‌ساز دارند، نباید به غذایشان نمک بزنند و موادی مثل خیار شور را مصرف نکنند.

در بعضی موارد، سنگ‌کلیه بدون درد شکل می‌گیرد و ممکن است این نوع سنگ‌کلیه دارای خطرات بیشتری نسبت به سایر اشکال سنگ‌های کلیه باشد، چرا که بیمار به گمان این‌که سالم است برای درمان خود به پزشک مراجعه نمی‌کند.

به گفته پزشکان، اگر بتوان این فرهنگ‌سازی را انجام داد که افراد عملکرد کلیه خود را در سنین 20 تا 30 سالگی بررسی کنند، می‌توان از بروز مشکلات و بیماری‌های بعدی جلوگیری کرد.

در واقع افراد نباید برای تشخیص بیماری کلیه منتظر دردپهلو بمانند، بلکه با نمایان شدن علائم آن از جمله افزایش قند خون، فشارخون، تغییر رنگ ادرار و ورم اندام، باید به پزشک متخصص مراجعه کنند.

دیابت، افزایش وزن، بیماری‌های التهابی کلیه، سنگ‌کلیه، بیماری‌های مادرزادی و عفونت علل اصلی بیماری نارسایی کلیه است که با بروز هر کدام از این علائم باید به پزشک مراجعه شود.

مریم روزبهانی