بیراهه تحقیق و تفحص

به تازگی نمایندگان عضو کمیسیون کشاورزی مجلس از رئیس و دو تن از معاونان سازمان محیط زیست 12 سوال درباره عملکرد این سازمان در بخش‌های مختلف پرسیده‌اند و چون پاسخ‌ها، آنها را قانع نکرده طرح تحقیق و تفحص را به رای گذاشتند و سرانجام آن را در صحن علنی تصویب کردند.

حدس زدن این‌که سرانجام این تحقیق و تفحص چه می‌شود، کار زیاد سختی نیست چون از وقتی این نوع برخورد با دستگاه‌های کم‌کار یا پرمشکل رونق گرفته است تحقیق و تفحص‌ها یا ختم به خیر شده یا اگر اسرار پشت پرده‌ای را فاش کرده آنچنان حقایق با نگاه احتیاط بسته‌بندی شده که دست‌کم مردم از آنچه اتفاق افتاده بی‌اطلاع مانده‌اند.

البته شاید درست نباشد از همین حالا نسبت به نتیجه تحقیق و تفحص از سازمان محیط زیست قضاوت کنیم، چون احتمال دارد در این مورد خاص، زیر ذره‌بین بردن یک سازمان به بهتر شدن اوضاع منجر شود ولی آنچه که باعث ایجاد نگرانی می‌شود انگیزه‌های نهفته در پس تحقیق و تفحص است.

عده‌ای با استناد به شنیده‌هایشان می‌گویند علت این تحقیق و تفحص اختلافات شخصی میان یکی از نمایندگان مجلس با یکی از معاونان سازمان محیط زیست است، اختلافاتی که بیشتر شبیه قدرت‌نمایی برای به دست آوردن رای مردم برای انتخابات دوره جدید مجلس است.

البته این‌موضوع در حد شنیده‌هاست و نمی‌توان به درستی در موردش قضاوت کرد ولی چیزی که باعث ناامیدی ناظران دوستدار محیط ‌زیست می‌شود محتوای تحقیق و تفحص است، یعنی آنجا که نمایندگان مجلس به دنبال این هستند تا کشف کنند چرا سازمان محیط زیست با اجرای طرح‌های صنعتی مخالفت می‌کند یا چرا با ساخت پالایشگاه بهشهر موافقت نمی‌کند.

موضوع بعدی در مورد پدیده گرد و غبار است که نمایندگان می‌خواهند بدانند چرا سازمان محیط‌زیست برای مقابله با آن تعلل می‌کند، همان موضوعی که برای ما شنوندگان و ناظران جای تعجب دارد.

همه می‌دانند که منشأ گرد و غبار‌هایی که به کشورمان می‌آیند کشورهای همسایه بویژه عراق است و این کشور چون نتوانسته امنیت در کشورش را مستقر کند و هزینه مهار بیابان‌ها را نیز نمی‌تواند تامین کند، کار را به عقب انداخته پس اگر نمایندگان در بحث گرد و غبار به جای سازمان محیط زیست، وزارت امور خارجه را مورد سوال قرار می‌دادند تا بدانند چرا تعامل میان 2 کشور بر سر یک کار مشترک حاصل نمی‌شود منطقی‌تر به نظر می‌رسید.

اما بخش سوال برانگیزتر تحقیق و تفحص این است که چرا نمایندگان قصد دارند سازمان محیط زیست را به‌خاطر انجام وظیفه‌اش که همان ارزیابی زیست محیطی طرح‌های صنعتی و مخالفت با طرح‌های آسیب‌رسان به طبیعت است مواخذه کنند یعنی آنها توقع دارند صنعت در هرکجای طبیعت مستقر شود و محیط زیست نیز دم نزند؟

نکته بعدی این که اعتراض همیشگی فعالان محیط‌زیست به این سازمان برخورد‌های آسان‌گیرانه با متعرضان و تخریبگران محیط‌ زیست است به طوری که وقتی پای توسعه به میان می‌آید طبیعت در خدمت آن قرار می‌گیرد و قربانی می‌شود.

برای همین به نظر می‌رسد طرح تحقیق و تفحص از سازمان محیط‌زیست، نیازمند یک بازنگری است تا نتیجه کار به گونه‌ای نشود که جایگاه محیط‌زیست به جایگاهی ضعیف‌تر از چیزی که هم‌اینک هست تبدیل شود.