از ستایش تا اتهام

نفوذی با پرداخت صحنه‌هایی از دوران اسارت چند رزمنده و آنچه بر آنان گذشته، فضای مناسب و قابل قبولی از آن دوران را به نمایش گذاشته و در چنین فضایی است که ارتباط مخاطب با داستان اصلی فیلم به سرعت شکل می گیرد و ذهن او تحت نفوذ فیلم قرار می‌گیرد.

به تصویر کشیدن رنج اسرای ایرانی تنها بخشی از رسالت نفوذی است، اما بخش دیگر آن نمایش رنج خانواده‌های آنان و در دیگرسو ارائه تصویری قدرتمند از دستگاه‌های اطلاعاتی ایران است. حقی که اگرچه هیچ گاه به تمامی ادا نخواهد شد، اما انصافا این فیلم از عهده آن بخوبی برآمده است. خورشید همیشه پشت ابر نمی‌ماند و بالاخره روزی خواهد رسید که صاحبان حق آشکار شده و باطل روندگان رسوا گردند و این دقیقا همان چیزی است که ماجرای اصلی نفوذی را می‌سازد. آزاده‌ای که انگشت اتهام همه به سوی اوست، در مقابل کسی قرار می‌گیرد که همه وی را می‌ستایند و فقط شخصیت اصلی داستان یعنی همان «فریدون» است که می‌داند و باید که بتواند پرده‌ها را کنار زده و به نحوی از خود دفاع کند.

فریدون آگاهانه قدم در ورطه‌ای هولناک می‌گذارد تا نقاب از صورت یک منافق بردارد. در این راه او ناچار است تا خود نقابی بر چهره زند و سرزنش و اتهام همگان حتی فرزند خود را به جان بخرد و از سر سلامتی خود نیز بگذرد به امید آن که روزی و پس از دیر زمانی هدف والای او محقق شده و وطنش را از گزندی برهاند.

نفوذی با بهره‌گیری از فیلمنامه‌ای خوب و پرکشش و با استفاده از هنر ایجاد تعلیق مخاطب را آنچنان با خود همراه می‌کند که او به تمامی با دنیای به نمایش کشیده شده در فیلم ارتباط برقرار می‌کند. تعلیقی که تا لحظات پایانی فیلم همراه مخاطب خواهد بود و او را از پیش‌بینی مقصر اصلی و پایان نهایی داستان عاجز می‌گرداند.

این فیلم می‌تواند آغازگر فصل تازه‌ای از سینمای دفاع مقدس باشد و به نوعی به پیوند زدن آن سال‌ها و دنیای امروز ما می‌پردازد. انتخاب به جا و شایسته بزرگان و بخصوص انتخاب «امیر جعفری» در نقش فریدون شخصیت اصلی داستان عامل مهم دیگری است که می‌تواند در کنار فیلمنامه هنرمندانه نفوذی به موفقیت این اثر کمک بسزایی نماید.

به هر روی نفوذی فیلم خوبی است و درارائه تصویری ارزشمند از ارزش‌ها موفق است. مخاطب خود را می‌خنداند، اما فقط به قدر لحظه‌ای که می‌خواهد او را با گریه‌های خود همراه کند. بیننده را نصیحت نمی‌کند بلکه آگاهانه او را بدان جایی می‌کشدکه مخاطب نصیحت نشنیده را به گوش جان بسپارد. اگرچه حق آزادگان را به تمامی ادا نمی‌کند، اما حقی از آنان را نیز لگدمال نمی‌سازد و اینها همه یعنی این که نفوذ «نفوذی» در اذهان مخاطب دور از انتظار نیست. امید آن که این راه با گام‌هایی استوارتر و در مسیر ارائه آثاری ارزنده‌تر ادامه یابد.

طاهره باقری‌چیمه