نیاسر؛گلی در دامان کویر

این بار می‌خواهیم شهر کوچکی را به شما معرفی کنیم که هر سلیقه‌ای داشته باشید، از سفر به آنجا لذت خواهید برد و همیشه با خاطره‌ای شیرین از آن یاد خواهید کرد.

نامش نیاسر است، شهری کوچک در 25 کیلومتری شمال غرب کاشان در استان اصفهان که با جاذبه‌های بی‌نظیر طبیعی و تاریخی، یکی از نقاط مهم گردشگری استان اصفهان به شمار می‌رود؛ شهری که همه ساله گردشگران داخلی و خارجی زیادی را به خود جلب می‌کند.

برای رفتن به نیاسر باید از اتوبان قم ـ کاشان به سوی راوند بروید؛ بعد از رسیدن به میدان اصلی شهر راوند (میدان قطب راوندی) به سمت راست برانید. از آنجا به بعد، تابلوهای راهنما شما را هدایت می‌کنند تا وارد نیاسر شوید.

باورش کمی سخت است؛ در دیاری که بیشتر آن را بیابان‌های خشک و بی‌آب و علف فراگرفته، چنین نگین سبزی در انگشتر طلایی کویر می‌درخشد. به یقین اگر کسی یک بار به نیاسر سفر کند خواهد دانست که زیبایی‌هایش تا سال‌های سال او را رها نخواهد کرد و به طور حتم، آن دیدار، آخرین سفرش به این دیار نخواهد بود.اما اگر هنوز به نیاسر نرفته‌اید و آنجا را از نزدیک ندیده‌اید؛ بدانید قرار گرفتن چندین جاذبه طبیعی و تاریخی در کنار هم، همراه با آب و هوای مطبوع کوهستانی هر مسافری را وسوسه می‌کند تا سفری به این شهر زیبا داشته باشد.

آبشار نیاسر با ارتفاع 53 متر، چهارطاقی نیاسر، غار رئیس، مراسم گلابگیری در نیمه بهار، باغ تالار، چشمه اسکندریه، درخت چنار 2000 ساله، مراسم مخصوص قربانی در عید قربان، آسیاب آبی قدیمی، حمام صفوی، کوشک و چندین جاذبه دیگر که این شهر کوچک در خود جای داده، نیاسر را به یکی از مناطق نمونه گردشگری کشور تبدیل کرده است.

با توجه به آب و هوای مطبوع و قرارگرفتن نیاسر در میان باغ‌های گل محمدی، همه‌ساله در اواسط اردیبهشت، هر روز قبل از طلوع آفتاب، گل‌های محمدی چیده شده و برای گلاب‌گیری به نیاسر آورده می‌شوند. این مراسم که در روستاهای اطراف کاشان و قمصر نیز انجام می‌شود، یکی از زیباترین و قدیمی‌ترین رسوم منطقه بوده و مردم زیادی را به نیاسر می‌کشاند. قبل و بعد از گلاب‌گیری، صدای دعا و صلوات در فضای خانه‌ها می‌پیچد و اهالی با روی گشاده و لبخند مردم و گردشگران را برای بازدید و خرید گلاب ناب دعوت می‌کنند. علاوه بر گلاب، نیاسر از مراکز مهم تولید سایر عرقیات گیاهی در کشور است و مقداری از این محصولات به خارج از کشور هم صادر می شود.

یکی از جاذبه‌های طبیعی نیاسر آبشار زیبای آن است که جزو آبشارهای بزرگ ایران محسوب می‌شود. در گذشته از آب این آبشار برای چرخاندن چندین آسیاب آبی استفاده می‌شد که هم‌اکنون آثار بجا مانده از آنها در زیر آبشار به چشم می‌خورد. در سمت راست پله‌های سنگی‌ای ساخته شده که تا بالای آبشار و به طرف باغ تالار ادامه دارد. منظره آبشار در اردیبهشت ماه بسیار زیباست و سهراب سپهری، این آبشار را این گونه وصف کرده:

شیدایی بگریخته

آویخته بر دامان تالار

و نشسته در چشمان داراب

گره زده است سایه‌ها را با آب

و شاخه‌ها را با باد...

چهارطاقی معروف نیاسر که از دوره اشکانیان به جا مانده و قدمتی تقریبا2000 ساله دارد، سالم‌ترین چهارطاقی باقیمانده از چندین چهارطاقی‌های ایران است که در بلندترین نقطه شهر ساخته شده است. این بنای عظیم چنان دقیق ساخته شده که از آن به عنوان تقویم خورشیدی استفاده می‌کردند. به گونه‌ای که در اولین روز هر فصل، طلوع خورشید از میان روزنه‌های زیر گنبد آن که میان پایه‌های بنا تعبیه شده است، قابل مشاهده است. حتی انتخاب مکان دقیق ساختن چهارطاقی، به صورتی که بتواند آغاز هر فصل و حرکت ستارگان را اندازه‌گیری کند، نشان از بهره‌مندی و احاطه کامل ایرانیان بر علوم مختلف مانند ریاضیات، نجوم و معماری دارد. ظاهرا چهارطاقی‌ها زمانی بعنوان آتشگاه نیز مورد استفاده قرار می‌گرفتند ولی اطلاعات دقیقی در این زمینه در دست نیست. متاسفانه بهره‌برداری از یک معدن سنگ در فاصله کمی از چهارطاقی، صدماتی جدی به ساختمان آن وارد کرده که جا دارد با پیگیری مسوولان، جلوی تخریب این اثر باارزش گرفته شود.

در بالای آبشار، غاری دستکن و ساخته دست بشر وجود دارد که محققان انجام آیین‌های میترایی و مهرپرستی را در آن تایید کرده‌اند. این غار زیرزمینی دارای تونل‌ها و دالان‌های بسیاری است که در میان آنها اتاقک‌هایی نیز تعبیه شده است، فعلا حدود 150 متر از آن قابل بازدید است هرچند در بسیاری از قسمت‌های غار باید به حالت خمیده یا درازکش حرکت کرد. با این‌که غار تا عمق زیادی از زمین امتداد یافته است، اما تهویه هوا بخوبی صورت می‌گیرد و مشکلی برای تنفس وجود ندارد. وجود این غار با فاصله کمی از چهارطاقی، نشان از اهمیت آن دارد. البته شکی نیست که هنگام حمله دشمنان، مردم می‌توانستند در آن مخفی شوند یا حتی مدت‌ها در آن زندگی کنند.

در محوطه بالایی آبشار، باغی بسیار زیبا با درختان کهنسال چنار و بید خودنمایی می‌کند که جوی آبی از میان آن می‌گذرد و بوسیله پله های سنگی به پایین آبشار می‌رسد. در جای‌جای باغ صدای روح‌نواز آب به گوش می‌رسد و یادآور تقدس و ارزش والای این عنصر پاک در میان گذشتگان است.

در فرودست انگار، کفتری می‌خورد آب

یا که در بیشه دور، سیره‌ای پر می‌شوید

یا در آبادی، کوزه‌ای پر می‌گردد

آب را گل نکنیم

شاید این آب روان

می‌رود پای سپیداری

تا فرو شوید اندوه دلی

دست درویشی شاید

نان خشکیده فرو برده در آب...

رسول شهبازی