گردشگری در نمایشگاه کتاب

با توجه به زمان 10 روزه برپایی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، تعداد بازدیدکنندگان از این رخداد فرهنگی به رقم 5 میلیون نفر می‌رسد که به گفته وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی 55 درصد آن متعلق به هموطنان غیر تهرانی است که برای حضور در این نمایشگاه و بازدید از آن به پایتخت سفر می‌کنند.

به این آمار می‌توان حدود 2 هزار ناشر خارجی از 67 کشور جهان را هم افزود که در کنار 500 مهمان ویژه بین‌المللی قرار می‌گیرند؛ در این میان انتشاراتی‌ همچون لاپائیکس (La Paix) از کشور فرانسه، انتشارات مرکز امور دینی ترکیه یا مرکز دیانت این کشور، انتشارات بوکس اورینت هندوستان (Orient)، انتشارات الی (Eli) ایتالیا، لینکس بوکس (Linksbooks) اسپانیا، جان وایلی (John Wiely) آمریکا، الم ادیشن (Elm edition) اســــــــپانیا، پث فــــایندر
(Pathfinder) انگلیس از نام‌های معتبر و شناخته شده‌ای هستند که در حوزه چاپ و نشر، اعتبار و جاذبه‌ای فراگیر دارند.

اما این آمار داخلی و بین‌المللی را ذکر کردم تا متوجه شویم نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران که برای بیست و چهارمین بار در پایتخت گشایش یافت، تنها یک رخداد بزرگ فرهنگی نیست بلکه از زوایای مختلف از جمله گردشگری هم می‌توان به جاذبه‌های فراوان و تامل برانگیز آن پرداخت. جاذبه‌ای که تا به امروز به صورت جدی مورد توجه قرار نگرفته است.

واقعیت این است که نمایشگاه کتاب تهران از نظر جذب گردشگر چه در حوزه داخلی و چه در مقیاس جهانی پتانسیل فراوانی دارد و اگر کمی به نمایشگاه‌های بزرگ کتاب در جهان دقت کنیم، در می‌یابیم که مسوولان برپایی آن نمایشگاه‌ها در شورای مدیریت و سیاستگذاری خود، کمیته‌ای ویژه برای جذب گردشگر و سر و سامان دادن به حضور علاقه‌مندان دارند. در این زمینه می‌توان به نمایشگاه کتاب فرانکفورت یا حتی در همین همسایگی خودمان نمایشگاه کتاب ریاض و دبی اشاره کرد.

داستان جذب گردشگر در نمایشگاه کتاب تهران هم در سال 86 برای اولین بار از سوی مدیران نمایشگاه مطرح شد و در آن دوره و در فاصله یک ماه مانده تا برپایی نمایشگاه مسوولان فرهنگی به فکر مکاتبه با آژانس‌های مسافرتی افتادند که به‌طور طبیعی نتیجه چندانی در بر نداشت و در دوره‌های بعدی هم این پروژه به طور کل مسکوت ماند.

اما اگر از بخش بین‌الملل و مهمانان و گردشگران خارجی با توجه به نیاز به برنامه‌ریزی طولانی، هماهنگی و فعالیت هدفمند رایزنی‌های فرهنگی ایران در خارج از کشور و همچنین تسهیلات گمرکی و... بگذریم، به نظر می‌رسد حداقل حضور 2 و نیم میلیون نفر مهمان و مسافر در تهران و ساماندهی آنها خود جای تامل ویژه دارد و حداقل این‌که ادارات کل ارشاد در شهرها و استان‌های مختلف و همچنین آژانس‌های مسافرتی می‌توانند با همکاری و تعامل متقابل در حوزه سفرهای فرهنگی و بازدید از نمایشگاه کتاب در کنار سایر جاذبه‌های فرهنگی و تاریخی تهران برنامه‌ریزی جدی‌تری کنند.