آی‌تی در قرن بیست و یکم

مواردی که در ادامه مطالعه می‌کنیم، الزاما و حتما از چالش‌های قطعی هر سازمان و شرکتی به شمار نمی‌روند و ممکن است بسته به موقعیت، تعدادی از این چالش‌ها حذف شده و با چالش‌های دیگری جایگزین شود، اما معمولا این موارد در اکثر سازمان‌ها و شرکت‌ها وجود دارد.

تقریبا هر شرکتی که امروزه به دنبال رشد است، باید خودش را جهانی کند. بازارها در تمام دنیا وجود دارند و باید آنها را یافت و شکار کرد. می‌توان اقتصاد یکدست جهانی را پایه‌ای برای گسترش مشتریان قرار داده و در نتیجه به سود بیشتر رسید، اما باید با حقیقتی به نام رشد رقابت نیز دست و پنجه نرم کرد. نمی‌توان یکی از این دو را بدون پذیرفتن دیگری قبول کرد.

مشتریان مدام درخواست‌های بیشتری دارند و این درخواست‌ها با بالارفتن شدت رقابت، بیشتر و بیشتر می‌شود. حالا بخشی از این انتظارات با پایین آمدن قیمت همراه است، یعنی انتظار دارند سرویس‌هایی که در حوزه فناوری اطلاعات ارائه می‌شود، قیمت پایین‌تری از دوره قبل یا سال قبل داشته باشد. این حقیقتی است که باید مسوولان فناوری اطلاعات با آن کنار بیایند و مشکلات موجود بر سر راه را بردارند.

استعداد هم می‌تواند یک تهدید و هم یک فرصت باشد. درخواست نیروی کار تحصیلکرده و حرفه‌ای حوزه فناوری اطلاعات سالانه با نرخ 5 درصد رشد می‌کند، با این وجود، میزان علاقه به دریافت مدارک کامپیوتری با نرخی معکوس در حال کاهش است. زنان کمتری سراغ مشاغل فناوری اطلاعات می‌روند و میزان متخصص‌ها نسبت به میزان عمومی‌گراها در حال سبقت گرفتن است، در حالی که افرادی که عمومی‌تر هستند، بیشتر خواهان دارند. فضای کاری چند نسلی شده و تفاوت سنی میان افرادی که در یک چرخه کاری فعالیت می‌کنند، بیشتر شده است. تمام این رویدادها باعث شده دغدغه‌هایی از جمله جذب نیرو و بازنشستگی به دغدغه‌های فناوری اطلاعات اضافه شود. بهتر است اشاره‌ای هم داشته باشیم به این موضوع که تعداد زنانی که به دلیل بچه‌داری کار خود را ترک می‌کنند، اندک نیست.

گفته می‌شود که تنها امر ثابت، تغییر است. همه‌ما با مساله‌ای به نام یافتن تعادل مناسب بین تغییر و عدم تغییر مواجه شده‌ایم. تغییر اجتناب‌ناپذیر است، تغییر خوب است، اما تغییر باید دائم باشد و با اهداف شرکت همخوان باشد. ایجاد چنین تغییری همان چالشی است که باید بر آن فائق آمد.

بیشتر شرکت‌ها کمتر از 50 درصد پروژه‌های خود را سر وقت و درست مطابق با بودجه تعیین‌شده انجام می‌دهند. یک دلیل اصلی برای این موضوع می‌تواند برقرار کردن تعادل میان بودجه و deadline باشد. به این ترتیب بسیاری از پروژه‌ها از همان ابتدا به شکست منتهی شده‌اند، چرا که دید کافی در مورد بودجه و deadline وجود ندارد.

افزون بر این، ایجاد یک محصول با کیفیت ‌باید هدف پروژه باشد. اغلب دیده شده است کیفیت فدای هزینه و سود می‌شود. به هر حال ما نمی‌توانیم خودمان را گول بزنیم که محصولی که درست سر وقت و با کمترین هزینه درست کرده‌ایم، بالاترین کیفیت را هم دارد.

شاید این کلمه یعنی تفاوت‌های فرهنگی در حوزه فناوری اطلاعات امری عجیب به شمار بیاید. به هر حال همه می‌دانیم که ملل و قوم‌های مختلف از لحاظ فرهنگی با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند. مثلا چندین نیروی کار را تصور کنید که برای انجام ماموریت به شهر دیگری می‌روند، فرهنگ، سن و عوامل دیگر محیطی می‌تواند روی نتیجه کار تاثیر داشته باشد. استفاده از چنین دغدغه‌ای و تبدیل به یک فرصت مهم‌ترین هدف فناوری اطلاعات است.

برون‌سپاری اجتناب‌ناپذیر است و کم‌کم به یک الزام نیز بدل می‌شود. برون‌سپاری یکی از تاثیرات مهم فناوری اطلاعات در قرن 20 به شمار می‌رود و استفاده از آن در جهتی که بتوان به این ترتیب درآمدزایی کرد، چالش است.

شاید تاکنون وب‌سایت‌های زیادی را دیده باشید که مشاغل مختلفی را (اغلب در آمریکا) فهرست کرده‌اند. این جاده یکطرفه نیست و به عنوان مثال شرکت‌های اروپایی همچون ایرباس نیز در نظر دارند کارهای خود را به صورت برون‌سپاری انجام بدهند. این امر به یک شاهراه بزرگ بدل خواهد شد.

با توجه به تخصصی‌تر شدن افراد و مشاغل، مدیریت صحیح به یک چالش بدل شده است. امنیت، ریسک و همکاری میان شرکت‌ها، به طوری که به رشد طرفین کمک کند، چالش بزرگی است و همکاری مهم‌تر و معمول‌تر می‌شود. می‌توان نشانه‌هایی از این امر را در صنعت امروز دید. تصور کنید برای یک طراحی ساختمانی، طراح، معمار و مهندس با یکدیگر همکاری نزدیک داشته باشند و فناوری‌های تخصصی خود را به اشتراک بگذارند.

به عنوان مثال، در گذشته اگر همین 3 شخصیت می‌خواستند کنار هم کار کنند، هر کدام دیدگاههای خود را از پروژه ارائه می‌کردند در حالی که اکنون این همکاری ساخت‌یافته‌تر شده است و هر سه روی طراحی ساختمان درگیرتر شده‌اند، بنابراین برقراری ارتباط صحیح میان اعضای فعال در یک پروژه می‌تواند یک چالش باشد و کلید بیرون آمدن از این چالش، ایجاد همکاری صحیح میان نیروی کار درگیر در
پروژه است.

هر شرکتی برای خود چند مشتری ثابت دارد، این درست است که مشتریان می‌توانند خارجی باشند، اما به هر حال مشتریان داخلی و همکاران نیز وجود دارند. سرویس‌رسانی به مشتریان چالشی است که باید در مقابل سرویس‌رسانی به نیازهای داخلی شرکت با آن روبه‌رو شد.

کلید موفقیت، برنامه‌ریزی صحیح است. این‌که اغلب برنامه‌ریزی انجام شده توسط تیم مدیریت سطحی، نابالغ یا ناصحیح باشد، صحیح است. ارتباط بین تمام سطوح مدیریت، همچنین شرکای اداری چالش بزرگ‌تری است که باید بر آن فائق آمد.

چالش‌های زیادی بر سر راه مشاغل مبتنی بر فناوری اطلاعات وجود دارد که در سال‌ها و دهه‌های آینده بر تعداد و سختی آنها افزوده خواهد شد. هر چه بیشتر با ذهنی باز با این چالش‌ها روبه‌رو شویم و با تغییر مخالفت نکنیم، می‌توان این چالش‌ها را به فرصت تبدیل کرد و این فرصت‌ها مواد کافی برای رسیدن به موفقیت را فراهم می‌آورند.

محمدرضا قربانی