البته تقصیر خودمان هم نیست، پشت میزنشینی به مدت طولانی این عواقب را هم دارد؛ به طور کلی کارمندانی که همیشه روی میزشان شلوغ است و غرق در کارند و حواسشان به سلامت خودشان نیست، بیشتر به این عارضه دچار میشوند البته ناگفته نماند به وجود آمدن این عارضه همیشه به دلیل کار زیاد نیست چرا که در برخی به این دلیل است که خیلیخیلی خجالتی هستند و تا جایی که میتوانند تلاش میکنند سر و شانههایشان را به پایین بیندازند.
افزایش بیش از حد طبیعی خمیدگی در مهرههای پشتی گردن را گوژپشتی میگویند، که از روی لباس هم کاملا قابل رویت است. ناهنجاری گوژپشتی نام آشناترین ناهنجاری ساختار قامتی است که در این نوع ناهنجاری، بخش کوچکتری از ستون مهرهها(در حد فاصل بین 2 تا 3 مهره) به صورت زاویهدار بیرون میزند که قرار دادن تنه در وضعیت غلط، ضعف عضلات، و افزایش گودی کمر و برخی از بیماریها، علت اصلی این ناهنجاری به حساب میآیند. افراد مبتلا به گوژپشتی، در اندامهای فوقانی با محدودیت حرکتی مواجه هستند و در ضمن از آنجا که پهنای قفسه سینه هم در آنها کاهش مییابد، گاهی اوقات تنفس دچار اختلال میشود.
علت اصلی گوژپشتی چیست؟
گوژپشتی میتواند علل مختلفی داشته باشد که باید از دوران کودکی به آن توجه کرد، به عنوان مثال در بعضی از بیماران گوژپشت، رشد منطقه مهرههای پشتی به صورت غیرطبیعی و انحراف دار است یا به دلیل چسبندگی، مهره فقرات بخوبی تشکیل نمیشود. اما مهمترین دلیل بروز گوژپشتی، بد نشستن هنگام مطالعه و خیاطی و کارهای دستی است. خم کردن سر به جلو برای مدت طولانی، عدمتحرک، بد قرارگرفتن وضعیت بدن بخصوص هنگام نشستن و ضعف عضلات در بیماریهای عضلانی از جمله دلایل بروز این مشکل است. مواردی مانند در رفتن لگن و خمیدگی طبیعی ستون مهرهها، شکستگی ستون مهرهها بر اثر تصادف یا تومور یا علتهای مادرزادی یا رعایت نکردن اصول صحیح راه رفتن هم میتواند به ایجاد این مشکل منتهی شود.
چه بیماریهایی، گوژپشتی را تشدید میکند؟
پوکی استخوان بیماریای است که معمولا در خانمهای یائسه و آقایان بالای 70 سال به وجود میآید، در نتیجه استخوانها ضعیف میشود. از آنجا که مهمترین عامل برای جلوگیری از پوکی استخوان ورزش است، کمبود ویتامین D و کلسیم عامل پوکی استخوان است و گوژپشتی را به طور خیلی جدی تشدید میکند.
به طور کلی گوژپشتی را میتوان در 2 گروه اصلی تقسیم کرد. گوژپشتی(برگشتپذیر) این نوع گوژپشتی بر اثر رعایت نکردن بهداشت حرکتی، موقعیت شغلی نامناسب، بدنشستن و استفاده از وسایلی مانند میز و صندلی نامناسب در بلند مدت ایجاد میشود. عواملی دیگر مثل ضعف عضلات را نیز میتوان علت این عارضه دانست.
چنانچه شما از آن دسته افرادی هستید که ضعف عضلانی دارید، مطمئنا با کار کردن طولانی پشت میز صندلی نامناسب در زمان طولانی، بیشتر دچار صدمه میشوید. تحقیقات نشان داده است این نوع ناهنجاری بیشتر مشکل دختران نوجوان است و غالبا 3 تا 6 مهره ستون فقرات در این ناهنجاری درگیر میشوند.
اما گوژپشتی برگشتناپذیر یا ثابت که در بخش کوچکی در حد فاصل(2 تا 3) مهره از ستون فقرات ایجاد میشود، نوعی بیماری جدی محسوب میشود و درمان آن به عهده پزشک متخصص است.
در این نوع گوژپشتی، شانهها و پشت به عقب میروند و گردن و سر به جلو میآید، شکم تا حدودی میافتد، در نتیجه نمای کلی بدن از حالت معمول و طبیعی خارج میشود.
از نظر عوارض فیزیولوژیک هم باید گفت برخلاف افراد عادی که قوس ناحیه پشتی به کمک انحنای دندهها و جناغ سینه، قفسه و حفره استخوانی را بهوجود میآورد و به این ترتیب امکان فعالیت قلب و دم و بازدم تسهیل میشود، به هم خوردن این تعادل باعث محدودیت در قفسه سینه آنها میشود و در نتیجه امکان فعالیت این اندامها مخصوصا وقتی فرد فعالیت بیشتری داشته باشد، با مشکل مواجه میشود. ریه دم و باز دم عمیقتر و فضای بیشتری برای فعالیت نیاز دارد، در این فرد محدودیت قفسه سینه، کاهش ظرفیت قلب و گردش خون را به دنبال دارد. این ناهنجاری به صورت آرام ادامه پیدا میکند تا زمانی که رشد اسکلت متوقف میشود.
گوژ پشتی چگونه ظاهر میشود؟
برجستگی غیرعادی در ستون مهرهها همراه یا بدون انحنای جانبی ستون فقرات نه تنها در شکل ظاهری افراد ایجاد تغییر نا خوشایند دارد، بلکه در راه رفتن نیز اشکال و درد ایجاد میکند.
در مراحل شدید هم گوژپشتی، باعث عدم کارآیی عضلات تنفسی میشود و اختلالات تنفسی را به دنبال میآورد. عفونتهای مکرر و عودکننده تنفسی از جمله این اختلالات است. کوتاه شدن عضلات جلوی سینه، شل شدن عضلات پشتی، درد عضلات پشتی و کوتاه شدن قد از دیگر مشکلات این افراد است.
آیا گوژپشتی درمانپذیر است؟
البته توجه به این نکته لازم است که اصلاح این ناهنجاری باید بتدریج صورت گیرد. درمان قطعی این بیماری مستلزم همکاری صمیمانه خود بیمار است. تغییر عادت در طرز نشستن، استفاده از قوزبند، شنا و آویزان شدن از میله بارفیکس، از جمله این راهکارهاست. استفاده از کوله پشتی خیلی سنگین که خیلی پایینتر از تنه قرار گیرد، فرد را به جلو خم کرده و فشار بیش از حدی به پشت وارد میآورد. برای اجتناب از صدمه به ستون مهرهها باید هر دو بند را بر دوش انداخت. برای برداشتن و پوشیدن کوله پشتی هم بهتر است اول آن را روی یک میز هم سطح کمر قرار داد و بعد آن را به پشت خود انداخت. در ضمن باید مانع پیچ و تاب خوردن کوله پشتی در پشت کمر شد.
در کل با رعایت برخی از اصول در جهت بهبود میتوان گام برداشت. ولی اگر والدین احساس میکنند قوز فرزندشان در حال رشد است و نسبت به حالت اول بیشتر شده است، باید سریعا با پزشک ارتوپد یا جراح ستون فقرات مشورت کنند.
در پیشگیری از این ناهنجاری، سن، وضعیت شغلی و توانمندی جسمانی موثر است. چنان چه این ناهنجاری ضعیف باشد، حرکات جسمانی مانند اصلاح نشستن و برخاستن، تقویت عضلات ستون مهرهها به وسیله انجام نرمشهای سبککننده، طرز صحیح نشستن روی صندلی، طرز صحیح خوابیدن و راه رفتن میتواند کمککننده باشد.
نگار رسومی