تردد در محدوده ممنوعه ‌

اما اگر جزو هیچ کدام از این 3 گروه نیستید، تازه می‌شوید جزو آن چند میلیون جمعیت باقیمانده شهر که باید برای هر بار برای تردد در محدوده طرح ترافیک یا به قولی منطقه ممنوعه شهر خطر جریمه 13 هزار تومانی را به جان بخرند در حال حاضر یکی از مشکلاتی که شهروندان تهرانی برای ورود و تردد در محدوده طرح ترافیک با آن مواجه هستند، این است که تنها تعداد معدودی از شهروندان می‌توانند با برخورداری از شرایط ویژه از جمله سهمیه داشتن اداره یا سازمان محل کار خود و یا حتی به صورت آزاد با پرداخت مبالغ کلان چند صد هزار تومانی به مدت یک سال از امتیاز ورود به محدوده ممنوعه طرح ترافیک برخوردار شوند.

این عده محدود در ابتدای دوره انتخاب می‌شوند و تا پایان نیز صرفا همین افراد حق ورود و تردد در محدوده طرح ترافیک را دارند و شهروندان دیگری که فاقد مجوز ورود به محدوده طرح ترافیک هستند در صورتی که بخواهند به هر دلیل وارد این محدوده شوند، عملا این امر برایشان غیرممکن است مگر این‌که جریمه 13 هزار تومانی ورود به محدوده طرح ترافیک را به جان بخرند و این یکی از معایب سیستم فعلی صدور مجوز ورود و تردد در محدوده طرح ترافیک است که سال‌هاست به قوت خود باقی است، بدون این‌که از سوی مسوولان و متولیان امر هیچ چاره‌ای برای آن اندیشیده شود.

برخی کارشناسان حوزه حمل و نقل و ترافیک که معتقدند اجرای طرح‌هایی مانند ایجاد محدوده طرح ترافیک و زوج و فرد چاره‌ای از درد ترافیک و آلودگی هوای شهرهای بزرگ و بویژه تهران دوا نمی‌کند، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی تهران همچنان بر ضرورت ایجاد محدودیت تردد خودروها در پایتخت تاکید دارد. سردار حسین رحیمی با اشاره به تردد یک‌سوم خودروهای کشور در شهر تهران می‌گوید: هر ساله 6 میلیون خودرو از استان‌های دیگر وارد تهران می‌شود که این تعداد در سال 70 میلیون سفر به تهران را شامل می‌شود و جدا از مشکلات روحی روانی که به ‌دلیل ترافیک برای تهرانی‌ها ایجاد می‌شود و همچنین موضوع اتلاف سوخت و وقت شهروندان در ترافیک، باید محدودیت‌هایی برای تردد خودروها در نظر گرفته شود.

واقع شدن منزل مسکونی و یا محل کار گروهی از شهروندان در محدوده طرح ترافیک مشکلات و محدودیت‌های تردد در این منطقه ممنوعه را برای این دسته از شهروندان دوچندان کرده است، نارضایتی این دسته از شهروندان از این‌روست که با وجود قرار داشتن محل زندگی‌شان در محدوده طرح ترافیک اما با این جز روزهای تعطیل و یا پس از پایان یافتن زمان ممنوعیت ورود به محدوده طرح ترافیک نمی‌توانند خودروی خود را از پارکینگ منزلشان خارج کنند.

مشکلات شهروندان فاقد آرم در محدوده طرح ترافیک تهران در حالی همچنان ادامه داشت که اجرای طرح توسعه محدوده زوج و فرد و طرح ترافیک به این مشکلات ترددی دامن زد. به این ترتیب توسعه طرح زوج و فرد و افزایش محدوده طرح ترافیک در تهران و اعمال محدودیت تردد برای شهروندانی که فاقد آرم طرح ترافیک بودند موجب بروز دو اتفاق شد: اول این‌که برخی از شهروندان که به هر دلیل امکان خریداری آرم طرح ترافیک سالانه نداشتند، برآن شدند تا با صرف هزینه‌ای کمتر و البته از راه غیرقانونی برای خود آرم طرح ترافیک دست و پا کنند. اتفاق دوم هم که معلوم است پیدا شدن سر و کله عده‌ای سودجو که بااحساس نیاز این گروه از شهروندان اقدام به جعل آرم‌های طرح ترافیک کردند تا از این راه درآمد قابل توجهی نصیبشان شود. روز دوم آبان سال 88 یک دستگاه پژو 405 با آرم جعلی طرح ترافیک شناسایی و راننده 29 ساله آن به دستگاه قضایی معرفی شد.وی در بازجویی‌ها گفت آرم طرح ترافیک را بدون اطلاع از جعلی بودن آن از مردی ناشناس در بازار آزاد خریده بود.

با وجود تمام اقدامات و تدابیری که پلیس و شهرداری برای جلوگیری از ورود غیرمجاز خودروها به محدوده طرح ترافیک به کار بسته‌اند براساس آمار رئیس پلیس راهور تهران روزانه بیش از 30 هزار خودروی غیرمجاز وارد محدوده طرح ترافیک می‌شوند. این آمار شاید در مقایسه با تمام خودروهای شهر تهران چندان به چشم نیاید، اما به هر حال30 هزار خودرویی که بدون مجوز وارد محدوده طرح ترافیک می‌شوند هم واقعیتی است که نمی‌توان از کنار آن به سادگی گذشت.

هر چند شاید وقتی پای سخن این رانندگان متخلف بنشینیم آنها نیز حرف‌هایی برای گفتن داشته باشند ازجمله این‌که هزینه خرید آرم طرح ترافیک سالانه بالاست و یا برای آنها که هر از چند گاهی مجبور به تردد در محدوده طرح ترافیک هستند خرید آرم طرح ترافیک سالانه چندان به صرفه نیست، اما به هر حال همین 30 هزار راننده متخلفی که روزانه به طور غیرمجاز وارد محدوده طرح ترافیک می‌شوند مدت‌هاست به دغدغه پلیس و شهرداری تبدیل شده‌اند.

گلایه‌های شهروندان از گران بودن نرخ آرم‌های طرح ترافیک سالانه و ناتوانی برخی شهروندان در تامین هزینه خرید این نوع آرم، افزایش تخلفات ناشی از تردد غیرقانونی برخی رانندگان در محدوده طرح ترافیک و به جان خریدن جریمه 13هزار تومانی آن و مشکلات صاحبان خودروهای فاقد آرم برای تردد در محدوده طرح ترافیک موجب شد تا مسوولان حوزه حمل و نقل و ترافیک شهر پیشنهاد صدور آرم‌های هفتگی و روزانه آرم‌های طرح ترافیک را به شورایعالی ترافیک ارائه دهند. این اقدام از آن جهت که می‌تواند به نوعی ارائه تسهیلات برای آن گروه از شهروندانی که به هر دلیل امکان خرید آرم طرح ترافیک سالانه را ندارند باشد تا از این پس شهروندان با مدیریت تردد در محدوده طرح ترافیک فقط به دفعات مورد نیاز در محدوده طرح ترافیک تردد کنند و به این ترتیب مسوولان ترافیکی شهر با یک تیر دو نشان می‌زنند. اما صدور آرم‌های طرح ترافیک هفتگی و روزانه یک نگرانی را هم ایجاد کرده است و آن این‌که با صدور این آرم‌ها درواقع تعداد بیشتری از خودروها به محدوده طرح ترافیک راه می‌یابند و این یعنی افزایش بار ترافیک و از همه بدتر افزایش آلودگی هوا در هسته مرکزی شهر.

نکته مهم دیگری که در این میان نمی‌توان از آن به سادگی گذشت نرخ آرم‌های طرح ترافیک روزانه و هفتگی است. به گفته رئیس مرکز صدور آرم شهرداری تهران قیمت‌ آرم‌های طرح ترافیک روزانه 10 هزار تومان و هفتگی 60 هزار تومان است که البته 23 درصد مالیات بر ارزش افزوده نیز به آنها تعلق می‌گیرد. یک محاسبه سرانگشتی هم کافی است برای این‌که بفهمیم استفاده از آرم‌های طرح ترافیک روزانه و هفتگی برای بسیاری از شهروندان به صرفه نخواهد بود، زیرا تفاوت قیمت چندانی بین نرخ آرم طرح ترافیک روزانه و جریمه 13 هزارتومانی تردد در محدوده طرح ترافیک وجود ندارد. نرخ 60 هزارتومانی آرم‌های هفتگی طرح ترافیک هم که جای سخنی باقی نمی‌گذارد.

صدور روزانه صدها قبض جریمه در محدوده طرح ترافیک که به نوعی بیانگر افزایش تخلفات رانندگان برای تردد در این منطقه ممنوعه بوده است موجب شد تا مسوولان شهرداری تهران، شورای عالی ترافیک و پلیس راهنمایی و رانندگی با یکدیگر هم نظر شوند که دیگر نمی‌توان با همان روش‌های قدیمی و توسط نیروهای انسانی تخلفات رانندگان در محدوده طرح ترافیک را کنترل کرد و دیگر زمان آن فرارسیده تا از شیوه‌های به روز تری استفاده کرد که نصب دوربین‌های ثبت تخلف یکی از این روش‌ها بود. پلیس راهنمایی و رانندگی معتقد بود با این راهکار امکان کنترل تخلفات رانندگان در محدوده طرح ترافیک آسان‌تر شده و از تعداد تخلفات نیز کاسته خواهد شد. محدودیت‌های تردد خودروهای شخصی صرفا در کلان شهری مانند تهران اجرا نمی‌شود، اما شیوه‌های اجرای این محدودیت‌ها مختلف است تا تمام شهروندان بتوانند در صورت نیاز برای انجام کارهای ضروری خود در محدوده تردد کنند. از سوی دیگر محدودیت‌های تردد و طرح‌های ترافیکی که به منظور کنترل و کاهش بار ترافیک در این شهرها اجرا می‌شود، در دوره‌های زمانی مختلف توسط مسوولان و کارشناسان ترافیکی مورد بازنگری قرار می‌گیرد تا ضمن بررسی اثرات مثبت و منفی آن نواقص احتمالی نیز برطرف شود و این موضوعی است که مسوولان ترافیکی ما نیز نباید ازاهمیت آن غافل شوند.