نگهبانی عمیق از الگو

خوشبختانه اصل نود و یکم قانون اساسی با لحاظ همین دغدغه مهم و به منظور پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی، تشکیل شورای نگهبان را ممکن ساخته و درواقع نهاد مورد نیاز برای نیل به برخی وجوه مهم قانون را تاسیس کرده است و حتی تفسیر قانون اساسی را هم به عهده این شورا گذاشته است. (اصل98)‌ اما در این ارتباط ملاحظاتی مطرح است که آداب تفسیر و پیش‌نیازها و معیارهای اطمینان از نوع تفسیر و جایابی تفسیر از اصول در مجموعه‌ای که ناسازگاری تفسیری هم لااقل در مقطع زمانی معینی به واسطه آن رخ ندهد، از جمله آنهاست. به عبارت دیگر اصول و فصول قانون اساسی مانند مجموعه واحدی است که منطقا باید روح و پیام واحدی بر آنها حاکم باشد و به این ترتیب آنها نمی‌توانند هر کدام ساز خود را بنوازند و حتی اگر ناسازگاری و ناهمگونی در اصوات حاصله رخ دهد، اصلاح قانون موضوعیت می‌یابد. ادراک قانون و تفسیر اصول آن به این سیاق و جستجوی مغایرت‌های مصوبات مجلس با شرع و قانون اساسی، با عرضه مصوبات به سیستم اصول همراستا با یکدیگر، خود پدیده‌ای است که به نظر می‌رسد مقام مفسر قانون اساسی، برای سازماندهی آنها باید تمهیدات مهمی را بیندیشد. حتی فهم این سازگاری در اصول باید به گونه‌ای باشد که اگر زمانی به لحاظ نوع تفاسیر و تلقی‌ها، قسمت‌هایی از قانون اساسی نتوانست خود را در مجاری تاسیس شده به واسطه تفاسیر، از مضمون و اجراییات سازگاری و کارآمدی و معنی‌داری برخوردار ببیند، باید یا در تلقی از تفاسیر یا در فهمی که از آن قسمت‌ها وجود دارد و به موجب آن میان این دو، هماهنگی و همسویی مشاهده نشده است، چاره‌اندیشی شود.

براساس آنچه آمد، ما بر آنیم به سبب رسالت سنگین نگهبانی از قانون اساسی، برای هریک از فصول یا مجموعه‌ای از اصول آن تخصص تعریف و متخصصانی تربیت شوند؛ کسانی که تا حدود زیادی از ساحت‌های مختلف قانون اساسی آگاه باشند و آنقدر از علایق و دلمشغولی‌های قدرت سیاسی به دور باشند که هیچ ذهنیتی، در نوع تفسیر و تلقی آنها از قانون اساسی قرینه‌ای از جهتگیری یا منفعت‌طلبی سیاسی نجوید.آینده‌پژوهی، آگاهی از روندها و مکانیزم‌های حاکم بر کارکرد پدیده‌ها در عرصه‌های مختلف بین‌المللی و داخلی، تحلیل سیستمی و پویای موضوعات، شناخت نظام‌های سیاسی، اقتصادی و حقوقی مطرح و در یک کلام، نهاد تخصصی مبری از علایق سیاسی اما دارای فهم عمیق از مضامین و ساختار قانون اساسی، لازم است تا کار نگهبانی از مقوله توامان مضمون و ساختار آرمانی الگو را، آن گونه که پاسداری بلندمدت از آن ایجاب می‌کند، به‌طور عمیق به پیش ببرد.