پیش‌خوانی در تعزیه

در واقع گروه اول پیش‌خوانی‌ها، بی‌کم و کاست از تصنیف‌های موسیقی ردیفی و کلاسیک ایران برداشت شده‌اند. این گروه از نغمات چه از نظر شعر و چه از نظر فرم و ساختار نغمه منطبق با سبک و فرم‌های تصنیف‌های به‌جا مانده از دوران مشروطه است.

توجه به تصنیف‌های بازمانده از دوره مشروطه یا بازسازی‌هایی که براساس آنها صورت پذیرفته و بویژه آثار به‌جا مانده از دو تن از برجسته‌ترین تصنیف‌سرایان و تصنیف‌سازان ایران یعنی عارف قزوینی و علی‌اکبر شیدا نشان می‌دهد که آنها با نمونه‌هایی از پیش‌خوانی‌های تعزیه مطابقت دارند.

مطالعه در چند نمونه از اشعار تصنیف‌های منتسب به دیگر ترانه‌سرایان دوره قاجار و اوایل پهلوی اول مشخص می‌سازد که شاعران و نسخه‌نویسانی همچون میرعزای کاشی، میر ماتم کاشی، مدیحی، شهپر، رضوانی و... اشعاری براساس آهنگ تصنیف‌های پیشین و در انطباق کامل با آنها سروده‌اند.

در آلبوم «پیش‌خوانی در تعزیه» که با یک کتابچه همراه است، 33 پیش‌خوانی زیر نظر اردشیر صالح پور در استودیو اجرا و ضبط شده که بیشتر متعلق به کاشان، تهران، قزوین، اصفهان و تفرش هستند و قدمت و پیشینه آنها به دوره ناصری برمی‌گردد؛ آهنگ‌هایی که تصنیف‌های معروفی مانند مرغ سحر، موسم گل، چهره به چهره و نور دیده بر‌اساس آنها ساخته شده‌اند.

این مدرس تئاتر و فرهنگ عامه در دانشکده‌های هنری، بیش از 100 پیش‌خوانی را جمع‌آوری کرده که جدا از 33 قطعه آن که اجرا و ضبط شده‌اند، باقیمانده آن به زودی در کتابی منتشر خواهد شد.

مرجان توجهی / جام‌جم