نازایی در قاب شیشه‌ای

تلویزیون و سینما بارها و بارها نازایی را سوژه‌ برنامه‌های خود کرده‌اند. در آغاز دهه 70 سریال متفاوت «در پناه تو» برپایه نازایی زن نقش اول شکل گرفت. «لیلا» اثر به‌یادماندنی مهرجویی نیز این موضوع را به سنتی‌ترین شکل ممکن دستمایه خود قرار داده بود. مردی که از خانواده‌ای اصیل و سنتی است، به همسر نازای خود عشق می‌ورزد؛ اما برای خانواده این مرد، بچه داشتن او بسیار مهم است. «بگذارید تا نمرده‌ایم، بچه شما را هم ببینیم. ما سال‌های زیادی برای دیدن نوه پسری انتظار کشیدیم. پسر ما که عیبی ندارد.» این حرف‌های مادرشوهر مداوم تکرار می‌شد. سرانجام مادرشوهر، عروس را تحت فشار قرار می‌دهد تا شوهر خود را راضی کند زن دیگری بگیرد. در نهایت هم این زندگی پرمهر و عاشقانه از هم می‌پاشد. البته این تنها داستان فیلم لیلا‌، ساخته داریوش مهرجویی نیست؛ بلکه واقعیتی است که برای بسیاری از زوج‌ها رخ می‌دهد.

فیلم «هنرپیشه» هم معضل بچه‌دار نشدن را به تصویر کشیده است. در این فیلم نیز سوژه اصلی، رضایت اجباری زن به ازدواج مجدد همسر بود و البته تاکید بر این‌که این شیوه نامطلوب است و نتیجه آن ازهم‌پاشیدگی خانواده و بنیادهای عاطفی زن و مرد است.

فیلم «زمان از دست رفته»، نمونه دیگری از این فیلم‌هاست که سعی کرد در زمان خود (سال 1368) نگاه متفاوتی به موضوع داشته باشد. یک زن پزشک و متخصص زنان و زایمان که از نظر اقتصادی هیچ مشکلی نداشت؛ ولی همسرش خواهان فرزند بود. او نمی‌توانست بچه‌دار شود؛ اما می‌خواست ثابت کند که من می‌توانم و نمی‌خواست به دلیل نازایی به عنوان یک معلول اجتماعی تلقی و اَنگ معلولیت به او زده شود.

این فیلم سعی دارد ثابت کند باید به وسیله اندیشه با سنت‌های غلط و خرافات مبارزه کرد و اگر زنی بچه‌دار نشد، نباید او را رها کرد و به دنبال زن دیگری رفت. اما سینما نیز با پیدایش روش‌های درمان ناباروری، پیشرفت‌های پزشکی را مدنظر قرار داد و سعی کرد به نوعی در این زمینه فرهنگ‌سازی کند. سریال «ساعت شنی» که بحث رحم اجاره‌ای را مطرح ساخت و با جنجال‌های فراوانی در زمان پخش روبه‌رو شد. واضح است تلویزیون به دلیل داشتن مخاطب فراوان می‌تواند نقش پررنگی در این زمینه ایفا کند.