بازگشت به دوران نوزادی

مادر جواب داد برای مادربزرگ. مریم ناخودآگاه زد زیر خنده و گفت مگر مامانی دوباره نی‌نی شده؟

و مادر جواب داد: فقط یک کمی شبیه نی‌نی است.

مادربزرگ مریم می‌گوید: خدا یک روز هر چه را که داده است می‌گیرد. همه چیز را حتی توانایی کنترل کردن و دستشویی رفتن را ممکن است از تو بگیرد و دوباره مثل یک نی‌نی کوچولو پوشک ببندی !

اما مساله به این سادگی نیست. کودکی که از پوشک کامل استفاده می‌کند می‌گوید و می‌خندد و راه می‌رود و هیچ احساس خجالت نمی‌کند، اما بی‌اختیاری ادرار می‌تواند سالمندان را منزوی کند.

صدیقه ـ ج بانوی 75 ساله‌ای است که دچار بی‌اختیاری ادرار شده است. او سال‌ها قبل 6 فرزند به دنیا آورده است و امروز خود مانند کودکی خردسال می‌ترسد جایش را خیس کند. او طوری حرف می‌زند که انگار از خودش بیزار است.

صدیقه می‌گوید: از مسجد رفتن افتاده‌ام و دیگر حتی خانه بچه‌ها نیز نمی‌توانم بروم. می‌ترسم ‌همه‌جا را نجس کنم.

بس که خانه و زندگی‌ام را بیرون ریخته و شسته‌ام دیگر تاب و توانی در کمر و زانوهایم نمانده است، اما همه‌اش فکر می‌کنم خانه بو می‌دهد. جایم را از همسرم هم جدا کرده‌ام و از همه خجالت می‌کشم. تازگی به متخصص مراجعه کردم و گفت‌ دچار افتادگی مثانه شده‌ام و باید عمل شوم. خدا کند که جواب بگیرم چون واقعا کلافه شده‌ام.

برخلاف تصوری که سالمندان دارند بی‌اختیاری ادرار در بین سالمندان پدیده‌ای رایج است.

به اعتقاد متخصصان، تکرر ادرار مربوط به سن یا جنیست نیست. عدم کنترل ادرار همیشه قابل مداوا بوده و اکثرا مداوا می‌شود.

در آمریکا لااقل 13 میلیون نفر دچار تکرر ادرار هستند و تقریبا 11 میلیون از این 13 میلیون را زنان تشکیل می‌دهند. شیوع این عارضه در میان بانوان به نحوی است که از هر 3 زن در طول عمر یک نفر تکرر ادرار پیدا می‌کند.

تمرین عضلات لگن خاصره را فراگیرید: ورزش دادن به عضلات لگن خاصره که به نام  Kegel exercise معروف شده، به بسیاری از زنان کمک می‌کند تا عدم کنترل ادرار را مداوا کنند.

ورزش عضلات لگن خاصره، عضلات کف لگن را که پشتیبان مثانه هستند، تقویت می‌کند. وقتی‌ عضلات مزبور قوی‌تر شوند، ادرار غیرارادی را کنترل می‌کنند.

بسرعت عضلات کف لگن را منقبض کنید، مثل این‌که بخواهید جریان ادرار را متوقف نمایید. انقباض عضلات را در حدود 3 ثانیه حفظ نمایید، سپس عضلات را به مدتی مساوی آزاد سازید. این 2 حرکت به عنوان یک تمرین به حساب می‌آید.

روزانه انجام 45 مرتبه ورزش مورد بحث (3 نوبت 15 مرتبه‌ای) لااقل به مدت 6 هفته می‌تواند ادرار غیرارادی را کنترل کند. این ورزش مانند هر ورزش دیگر عضلات نیاز‌ به صرف وقت دارد.

مهم‌ترین مساله درخصوص تمرین لگن خاصره آن است که می‌توانید این تمرین را در هر کجا که باشید انجام دهید و کسی از این تمرین آگاه نمی‌شود.

اگر این تمرین را به درستی انجام دهید، می‌توانید مانع تکرر ادرار شده و از ادرار نمودن غیرارادی جلوگیری کنید.

اثر مفید این ورزش مانند هر ورزش دیگر فقط تا زمانی که ورزش ادامه داشته باشد ثابت می‌ماند. یکی از تحقیقات نشان می‌دهد، زنانی که 3 مرتبه در هفته این ورزش را انجام داده‌اند، به بالاترین توفیق دست یافته‌اند، حتی پس از 5 سال تکرر ادرار، این توفیق حاصل می‌شود.

خود را چک کنید: قبل از مراجعه به پزشک وضعیت بی‌اختیاری ادرار خود را یادداشت کنید؛ روزی چند بار و چقدر ترشح دارید و چه عواملی آن را ایجاد می‌کند. این یادداشت‌ها به دکتر کمک می‌کنند تا تشخیص دهد به چند نوع از‌ادرار غیرارادی مبتلا هستید و راه صحیح درمانتان چیست.

هر یک یا 2 ساعت ادرار کنید تا از پر شدن مثانه جلوگیری کرده باشید، درست مثل کاری که با کودکان خردسال انجام می‌دهید.

وقتی به این رویه عادت کردید فاصله ادرار را از یکی 2 ساعت زیادتر کنید. چنانچه بتوانید با فاصله ادرار کنید، می‌توانید ادرار را کنترل نمایید‌ و به این ترتیب قادر خواهید شد که در تخلیه صبر پیشه کنید.

ممکن است سعی کنید در روز کمتر از مایعات استفاده نمایید‌ تا مجبور نشوید مرتب ادرار کنید. اما میزان مورد نیاز بدن را حتما تامین کنید.

پوشک‌ بزرگسال نیز می‌تواند به شما کمک کند. اما باید به فکر علاج باشید.

چرا زنان درگیر می‌شوند : بی‌اختیاری وقتی رخ می‌دهد که عضله‌های مثانه ناگهان منقبض شده یا اسفنکتر عضله‌ها به حد کافی قوی نباشند تا ادرار را خارج کنند.

زایمان می‌تواند به ساختمان‌های حمایت‌کننده مثانه آسیب وارد کند (کف لگن، واژن و ربا‌ط‌ها). زایمان باعث می‌شود مثانه به طرف پایین حرکت کند و از فشرده شدن اسفنکتر عضلانی جلوگیری کند. سطح پایین استروژن به دنبال یائسگی هم می‌تواند سبب کاهش فشار اسفنکتر شود.

اگر در بیمارستان تحت درمانی بوده‌اید که به شما سوند وصل شده است، احتمال دارد مدتی دچار بی‌اختیاری شوید که با ورزش‌های کف لگن این مشکل بزودی حل می‌شود.

بی‌اختیاری در بیماران آلزایمری: فرد مبتلا به بیماری‌ آلزایمر ممکن است قادر نباشد‌ برای رسیدن به موقع به توالت برنامه‌ریزی کند. بی‌اختیاری سرریزی، ریزش یا ترشح ناخواسته مقدار کمی ادرار به دلیل پر شدن مثانه است.

بعضی افراد با افزایش سن، سیستم مسوول کنترل و فرمان تخلیه مثانه‌شان که سیستم اعصاب مرکزی و محیطی‌ است، در اثر اختلالات عصبی یا داروهایی که فرد مصرف می‌کند دچار اختلال می‌شود.

بی‌اختیاری در آقایان: در آقایان غده پروستات که در مسیر خروج مثانه قرارگرفته بتدریج از ‌ 40 سالگی به بعد شروع به رشد می‌کند و موجب می‌شود پس از 50 تا 55 سالگی، انسدادی به صورت کامل یا ناکامل در مسیر خروج ادرار پیش بیاید و قطر ادرار و فشار آن کم شود. در نتیجه فرد برای دفع ادرار نیاز به فشار بیشتری دارد یا پس از ادرار کردن حس می‌کند که مقداری از ادرارش باقی مانده و باید دوباره خود را تخلیه کند. معمولا 90 درصد آقایان نیاز به مداخله پزشکی پیدا می‌کنند تا این عامل انسدادی را برطرف کنند.اگر سالمندان ناچار از استفاده پوشک بزرگسال شدند باید هر دو سه ساعت یکبار آن را عوض کنند که دچار مشکل عفونت در مجرای ادرار نشوند.

ماندانا ملا‌علی