قدیمی‌ترین خلیفه‌گری ایران

این کلیسا یکی از معتبرترین و پر نقش و نگارترین کلیسای ارمنیان در ایران است که شهرت جهانی دارد. کلیسای مریم مقدس و کلیسای سرکیس مقدس زیر نظر این خلیفه گری هستند.

کلیسای مریم مقدس: بنای اولیه کلیسای مریم مقدس به حدود سال‌های 1600میلادی (قرن11هجری) نسبت داده شده است، اما براثر زلزله سال 1781م ساختمان آن بکلی تخریب شد و بنای آن به دستور جاثلیق وقت ارامنه (رهبر دینی کلیسای ارمنی) در سال 1782 از نو ساخته می‌شود.

معماری کلیسا از همان ابتدای ورود به داخل محوطه چشم را می‌نوازد.

موزه خیلفه‌گری آذربایجان نیز که درسال 1345 تاسیس شده در کنار کلیسای مریم مقدس قرار دارد و در آن آثاربا ارزش مربوط به مسیحیان نگهداری می‌شود.

کلیسای سرکیس:کلیسای سرکیس مقدس که کوچک‌تر از کلیسای مریم مقدس است در کوچه بارون آداک واقع در خیابان شریعتی تبریز است.

ویژگی خاص نمای آن سرخ‌رنگ بودن آن است بنای کلیسا در سال 1821 میلادی به دست پطروسیان و در سال 1845 میلادی به کوشش زاکار و کمک‌های ارمنیان تبریز تجدید بنا شد.

گنبدهای کشیده کلیسای سرکیس مقدس همانند کلیسای مریم مقدس و سایر کلیساهای ارمنی است که با رنگ نقره‌ای زینت‌بخش نمای سرخ‌رنگ کلیسا شده است. پلان کلیسا نیز به شکل صلیب است.در قسمت ورودی در اصلی کلیسا سمت چپ 3 سکو برای افروختن شمع وجود دارد. این بنا در یک طبقه و نیم‌طبقه قرار گرفته؛ نیم‌طبقه مخصوص قرار گرفتن گروه کر است که در مراسم دعا کشیش را همراهی می‌کنند.

عطیه مرادنژاد محمودی / جام جم تبریز