باز هم همان مشکل قدیمی

نقد یک رسالت است و نباید ساده و غیرمفید انگاشته شود، اما موضوع اینجاست که در چند سال اخیر درصد بالایی از این نقدها اخطاریه، نامه و بیانه‌هایی بوده‌اند که از توهین به یک قشر خاص گله کرده و خواستار رسیدگی به آن شده‌اند چه به لحاظ فرهنگی و چه به لحاظ قانونی. آخرین نمونه از این نامه‌ها در خصوص سریال ساختمان 85 منتشر شده است که حاوی نکات مهمی است که بد نیست آن مروری داشته باشیم.

احمد شجاعی رئیس سازمان پزشکی قانونی در نامه‌ای به رئیس سازمان صدا و سیما با یادآوری تلاش‌ها و فعالیت‌های سازمان پزشکی قانونی، از قسمت اخیر سریال «ساختمان 85» به کارگردانی مهدی فخیم‌زاده که در23 آبان از شبکه دوم سیما پخش شد، انتقاد و آن را توهینی به همکارانش در سازمان پزشکی قانونی کشور دانست.

وی در همین خصوص می‌گوید: آنچه با نهایت خوشبینی و بدون توجه به مسائل پشت پرده تهیه این گونه مجموعه‌ها و هزینه‌های مختلف انجام شده جهت پرفروغ‌تر شدن برخی، در فیلم‌ها و سریال‌ها می‌توان به عنوان علت وقوع چنین مسائلی بیان کرد ناآگاهی برخی هنرمندان عزیز از کارایی و توانایی بالفعل و بالقوه این سازمان است. بی‌شک در چنین مواردی از حضرتعالی به عنوان یکی از متولیان امور فرهنگی کشور که در رأس رسانه ملی قرار دارید انتظار می‌رود تا ضمن صدور دستور اکید در جهت جبران این اهانت آشکار، نسبت به توجه جدی تمامی همکاران ارجمند فعال در امر ساخت و پخش فیلم‌ها و سریال‌ها و عدم تکرار این قبیل موارد دستور اکید صادر فرمایید.

این بیانیه‌ها و اخطارها در حالی است که همه ما از آثار داخلی گله می‌کنیم که چرا کلیشه شده و درمانده هستند. از جامعه و روزگار دور هستند و بیش از حد آپارتمانی شده‌اند و آینه روزگار خویش نیستند. نه آثار کمدی آنچنان که باید و شاید برنده و تیز هستند و نه آثار اجتماعی‌مان به معضلات روز می‌پردازند. درام‌ها و قصه‌هایمان هم در نهایت احتیاط از کنار اقشار مختلف جامعه می‌گذرند. اما همه ما در مواجهه با یکی از این کلیشه گریزی‌ها تاب نداریم و صبرمان لبریز می‌شود. در حقیقت ما خودخواسته آثارمان را به سمتی هدایت می‌کنیم که کاملا منفعلانه نسبت به اجتماعی که همه نسبت به آن تعهد داریم برخورد داشته باشد. نه فقط به این مجموعه که اساسا به تمامی آثار فرهنگی و هنری. سیروس مقدم یکی از سریال‌سازان مشهور تلویزیون در سال‌های اخیر در دیدار هنرمندان با رهبری به همین نکته اشاره کرد که انتظارها از ما بالاست اما در عمل هیچ‌کس با صبر و متانت با ما برخورد نمی‌کند و به هر قشری که می‌پردازیم باید مدت‌ها جوابگوی آن قشر محترم باشیم. در نهایت می‌توان به این نکته اشاره کرد که درام به مفهوم اساسی خود وقتی شکل می‌گیرد که یک وضعیت از حالت عادی خارج شود. در این حالت است که درامی شکل می‌گیرد و در طول آن و برای بازگشت به حالت ایده‌آل بعدی مخاطب را با خود همراه می‌کند. اگر همه چیزها سرجایشان باشند، همه افراد از هر قشری بی‌هیچ اشتباه و خطایی به کار خود ادامه دهند و هیچ ناهنجاری و برهم‌زدن حالت طبیعی پیش نیاید، هیچ درامی شکل نمی‌گیرد و نبود درام و قصه یعنی حذف کلیه آثار نمایشی.