بدعت‌‌زدایی از محرم

نگویید این نوع عزاداری‌ها را ندیده‌اید! هر سال با آغاز ماه محرم بازار عزاداری‌های عجیب و غریب داغ می‌شود و بدعت‌هایی نگران‌کننده در میان برخی هیات‌های عزاداری اوقات ریش سپیدهایی را که عمری برای امام حسین(ع) سینه زده‌اند تلخ می‌کند و دلشان را نگران از زمانی که مبادا در آن، عزاداری امام به کارناوال تبدیل شود، معنویت بعدی جسمانی به خود بگیرد، دروغ لباس حقیقت به تن کند و مناسک برگزاری این مراسم از فکر کردن به فلسفه آن و یادآوری انگیزه‌های قیام عاشورا مهم‌تر شود.

همین بدعت‌هاست که باعث شده است تقریبا هر سال نیروی انتظامی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر سازمان‌ها و نهادهای مسوول در این حوزه با نزدیک شدن به محرم خطاب به گروه‌های عزاداری درباره شیوه‌‌های نادرست عزاداری هشدار دهند و آنها را به برخوردهای جدی تر در این زمینه تهدید کنند.

یکی از نخستین کسانی که امسال پیش از رسیدن محرم به هیات‌های عزاداری تذکر داد حجت‌الاسلام حسین ابراهیمی، رئیس مرکز رسیدگی به امور مساجد بود. او بتازگی در گفت‌وگو با رسانه‌ها از ابلاغ بخشنامه‌ای به مساجد خبر داده است که براساس آن از ورود مداحان بدنام به مساجد جلوگیری می‌شود.منظور از مداحان بدنامی که در این بخشنامه به آنها اشاره شده است کسانی هستند که از سبک‌های نامناسب برای مداحی استفاده می‌کنند، سرودهایی ناشایست در وصف اهل بیت(ع) می‌خوانند و مردم را به حرکت‌هایی مانند برهنه شدن و خودزنی ترغیب می‌کنند. او برهنه شدن در مسجد را عملی غیر قانونی خواند و وعده داد مرکز رسیدگی به امور مساجد با آن برخورد کند.

اما این بخشنامه صرفا برای هیات‌هایی صادر شده است که در مساجد عزاداری می‌کنند و هیات‌های عزاداری که در خارج از مساجد به سوگواری می‌پردازند زیر نظر مرکز رسیدگی به امور مساجد نیستند و باید سازمان تبلیغات اسلامی بر آنها نظارت داشته باشد.

حجت‌الاسلام ابراهیمی افزود: به هیات امنای مساجد نسبت به نصب هر گونه شمایل ائمه اطهار(ع) تذکر داده و تاکید شده است که اجازه ندهند تا شمایل ائمه در مساجد نصب شود.

در همین زمینه سید مهدی خاموشی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی نیز از تصویب دستور کاری شامل 13 بند برای برگزاری بهتر مراسم محرم در سال جاری از سوی این سازمان خبر داد که یکی از نکات مورد تاکید آن جلوگیری از برگزاری برنامه‌های موهن و دور از ساحت اهل بیت(ع) در هیات‌های عزاداری خارج از مساجد است.

علاوه بر سازمان تبلیغات اسلامی و مرکز رسیدگی به امور مساجد، نیروی انتظامی هم از جمله نهادهایی است که با بخشی از بدعت‌گذاری‌ها در حوزه عزاداری‌های محرم مقابله می‌کند. در این زمینه پایگاه اطلاع‌رسانی نیروی انتظامی روز گذشته طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد: قمه زنی، به‌کارگیری آلات موسیقی غیرمتعارف مانند ارگ و استفاده از تصاویر و شمایلی که منتسب به معصومان(ع) می‌باشد در هیات‌های عزاداری ممنوع است و هیات‌ها باید از برهم زدن آرامش سالمندان و بیماران بخصوص در ساعت‌های پایانی شب بپرهیزند اما نیروی انتظامی هم در ساماندهی هیات‌های عزاداری دست تنها نیست و یکی از سازمان‌هایی که در پایتخت با آن همکاری می‌کند سازمان زیباسازی شهرداری است.سید محمدجواد شوشتری، مدیرعامل سازمان زیباسازی تهران با تایید این موضوع، در گفت‌وگو با «جام‌جم»، اعلام کرد: واحد اجرای احکام این سازمان با همکاری نیروی انتظامی، از نصب شمایل معصومان در خارج از فضای هیات‌ها جلوگیری می‌کند. سازمان زیباسازی هم برمحتوای تبلیغات و شعارهای مذهبی نصب شده در سطح شهر و هم بر ایمنی آنها نظارت می‌کند.

به گفته او نصب داربست در سطح شهر ممنوع است اما سازمان زیباسازی در برپایی حسینیه‌های موقت به شهروندان کمک می‌کند و حسینیه‌های برپا شده نیز از نظر ایمنی سنجش می‌شوند و در صورتی که نوع نصب آنها به گونه‌ای باشد که به حریم شهروندان تجاوز کنند اصلاح می‌شوند.شوشتری گفت: اگر شمایل در داخل هیات‌ها نصب شوند سازمان زیباسازی نمی‌تواند اقدامی برای برخورد با آنها کند.

گفته‌های مدیرعامل سازمان زیباسازی به این معناست که این سازمان تنها اجازه نظارت برنمای بیرونی هیات‌های عزاداری را دارد واگر در داخل این هیات‌ها تمثال‌ها و شمایلی از معصومان نصب شود، نمی‌تواند با آنها برخورد کند، نیروی انتظامی نیز در گشت‌های روزانه تنها فرصت نظارت بر شکل ظاهری هیات‌های عزاداری را دارد و انتظار سر زدن به داخل همه هیات‌های عزاداری از مامورانش غیرمنطقی به نظر می‌رسد، همچنین اگر چه سازمان تبلیغات اسلامی و مرکز رسیدگی به امور مساجد نیز، درباره محتوای نوحه‌هایی که درا ین مراسم خوانده می‌شوند تذکر داده‌اند اما نظارت بر محتوای نوحه‌هایی که در مراسم اجرا می‌شوند در عمل امکان ندارد و تنها در موارد خاص ممکن است گزارش‌هایی از برخی بدعت‌ها به گوش متولیان امر برسد و همه این نکات، نشان می‌دهد اگر چه حضور سازمان‌های مختلف برای نظارت برکیفیت برگزاری آیین محرم لازم است اما کافی نیست و بدون فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی درباره شوون درخور این عزاداری، برخوردهای قهری فقط به پنهان شدن این نوع آسیب‌ها می‌انجامد.در چنین شرایطی، این خود مردم هستند که می‌توانند و باید حرمت ماه محرم را نگه دارند و فرهنگ عاشورا را حفظ کنند.