انگیزه های تماشای تلویزیون

بررسی ویژگی های رسانه و مخاطب از دیدگاه های مختلف

کد خبر: ۳۶۸۶

تنوع و پیچیدگی رسانه ها، قابلیت انتخاب را افزایش داده است ؛ اما این انتخاب به علت رضایت خاطری است که مصرف کنندگان از رسانه ها دارند. نتایج مطالعات نشان می دهد که عمده ترین دلایل تماشای تلویزیون برای مخاطبان کودک و نوجوان ، عادت ، یادگیری ، همراهی با اعضای خانواده و شخصیت های تلویزیونی ، یافتن منبعی برای گفتگو، فرار از مشکلات روزمره و رفع بی حوصلگی ، و برای بزرگسالان ، کسب اطلاعات ، تقویت ارزشهای شخصی ، بهبود اجرای نقشهای اجتماعی ، تفریح یا کسب آرامش و رهایی از فشار روانی بوده است . نظر سنجی به عمل آمده در باب انتظارات و رضایت مردم تهران از برنامه های سیما، حاکی از آن است که 35 درصد از آنان برنامه های تلویزیون را دافع غم می دانند،41 درصد معتقدند که تلویزیون نباید در مشکلات غرق شود و62 درصد با پیگیری اخبار، به تلویزیون اعتماد دارند.یکی از عوامل مهم در موفقیت سیاستگذاران ، برنامه ریزان و برنامه سازان تلویزیونی ، آگاهی از انگیزه ها و انتظارات بینندگان و مخاطبان برنامه هاست بدیهی است که هم افراد مختلف به دلایل متفاوت به تماشای برنامه های تلویزیونی می پردازند و هم یک فرد برنامه های مختلف را با انگیزه های متفاوت نگاه می کند. پرسشهای مختلفی که در این زمینه می توان مطرح کرد، عبارتند از: چرا مردم تماشای یک برنامه خاص را به تماشای سایر برنامه ها ترجیح می دهند؛ چرا مردم به یک مجموعه تلویزیونی یا شبکه خاص علاقه دارند؛ آیا عوامل روان شناختی و جامعه شناختی در انتخاب ها و علایق بینندگان نقش دارد؛ آیا برنامه های خاص، نیازهای ویژه بینندگان را ارضا میکنند؛ چه بخواهیم و چه نخواهیم ، خانواده ها، معلمان ، رهبران دینی و مسوولان مملکتی روزبه روز با افراد و بویژه کودکان ، نوجوانان و جوانانی روبه رو هستند که بیشترین وقت خود را با وسایل ارتباط جمعی صوتی و تصویری می گذرانند.تحقیقات مختلف نشان داده است که هم بزرگسالان و هم کودکان و نوجوانان ، پایبندی ویژه ای به تلویزیون دارند اگر چه الگوی تماشای تلویزیون و الگوی ترجیح دادن برنامه ها به یکدیگر، به ویژگی های شخصی ، خانوادگی و اجتماعی بینندگان بستگی دارد، ولی در بسیاری موارد نیز دیده شده است که مردم به طور گزینشی ، تماشای یک نوع برنامه خاص را به تماشای سایر برنامه ها ترجیح می دهند و یا به برخی مجموعه های تلویزیونی خاص گرایش بیشتری دارند.امروز، رسانه ها وضعیت پیچیده و متنوعی دارند و این فرصت را به مردم می دهند که سرگرمی ها و اطلاعات مورد نظر را از میان انبوه کانال های تلویزیونی ، ایستگاه های رادیویی ، نشریه های چاپی و وسایل الکترونیکی جدیدی که از طریق فنآوری رایانه قابل دسترسی هستند، انتخاب کنند در این زمینه ، الگوی پیشرفته تری در مورد رفتار انسانی و نیروهایی که او را تحت تاثیر قرار می دهند، مورد نیاز است اگر واقعا می خواهیم که از روان شناسی انتخاب برنامه های تلویزیونی توسط مخاطبان و بینندگان مطلع شویم ، باید بدانیم که دلایل حاصل مطالعات خودسنجی در مورد تماشای تلویزیون که از جمله این دلایل می توان به کمبود سرگرمی یا کمبود اطلاعات اشاره کرد چیز زیادی در مورد آن ارائه نمی دهند. عوامل روان شناختی عمیق تری - همانند این که آیا مردم جویندگان احساس هستند، از اضطراب رنج می برند، تخیلی یا خلاق هستند، در رفتارشان با دیگران پرخاشگر یا مثبت هستند با دلایل آنها برای تماشای تلویزیون و نیز انتخابهایی که انجام میدهند، در ارتباط است در میان پژوهشگران موضوع "مصرف رسانه ها"، تصوری وجود دارد مبنی بر این که اگر رضایت خاطری که مردم به دنبال آن هستند، با تماشای برنامه های تلویزیونی خاص ، گوش دادن به نمایش های رادیویی خاص و یا خواندن روزنامه ها و مجلات معینی برآورده شود، از آن به بعد هر وقت که دوباره برای کسب رضایت خاطر برانگیخته شوند، به همانها رجوع کنند؛ بنابراین این که بینندگان یک مجموعه تلویزیونی ممکن است مرحله به مرحله آن را تماشا کنند، تنها به این دلیل ساده نیست که می خواهند دنباله بعدی داستان را بدانند؛ بلکه بیشتر به این خاطر است که با دیدن آن مجموعه تلویزیونی ، به رضایت خاطری دست می یابند که برایشان اهمیت دارد.براساس مطالعات صورت گرفته ، مهمترین دلایل مخاطبان بویژه کودکان و نوجوانان برای تماشای برنامه های تلویزیون موارد زیر است:تماشای تلویزیون تنها از روی عادت و یا برای این که کار بهتری برای انجام دادن وجود ندارد، مهمترین دلیل تماشای تلویزیون از سوی بیشتر کودکان و نوجوانانی است که کمتر احتمال دارد به اخبار یا مسائل جاری دنیا توجه نشان دهند و آن را ببینند آنها به احتمال بیشتر کمدی و برنامه و سرگرمی های ملایم را تماشا می کنند شواهدی نیز وجود دارد که آن دسته از کودکانی که می گویند تلویزیون را به دلیل عادت تماشا می کنند، اشتیاق بیشتری برای گفتگو در باره تلویزیون دارند.کودکان و نوجوانان ممکن است به تلویزیون به عنوان منبع آموزش های متنوع توجه کنند و در این شرایط تلویزیون بویژه می تواند برای تربیت آنان از اهمیت زیادی برخوردار شود، بویژه افرادی که از نظر اجتماعی وضع نامساعدی دارند، می توانند برای یادگیری مسائل مورد نیاز زندگی ، ارتباط با تلویزیون را گسترش دهند و بیاموزند که دیگران چطور رفتار کرده و مسائل و مشکلات خود را حل می کنند تماشای تلویزیون می تواند منبعی برای همراهی فراهم کند؛ هم از این طریق که اعضای خانواده را دور هم جمع کرده و آنها را در لذت بردن از برنامه ها سهیم می کند و هم از این طریق که به طور ضمنی یا سرگرم کردن کودکان و نوجوانان در کنار هم و همراهی اعضای خانواده با آنها، باعث می شود که جمعی دوستانه و آرامش بخش تشکیل شود.یکی از جنبه های گوناگون اهمیت تلویزیون به عنوان همراه ، ناشی از ارتباطات متعدد میان بینندگان و شخصیت هایی است که مرتب از طریق برنامه های تلویزیون وارد خانه می شوند کودکان و نوجوانان بویژه ممکن است ارتباطات نزدیکی با شخصیت های معین برقرار کنند و خود را با این شخصیت ها به عنوان الگوهای مطلوبی که می خواهند شبیه آنها باشند، یکی کنند؛ شخصیت هایی که می توانند برای کودکانی که دوستان کمی دارند، دوست تلقی شوند.هم کودکان و هم نوجوانان ، از تلویزیون به عنوان منبع اصلی موضوع های گفتگو نام برده اند برنامه ها، زمینه های تجربیات مشترک فراوانی را برای گفتگو در کلاس صبح روز بعد فراهم می کنند بنابراین ، دلیل انتخاب یک برنامه برای تماشا ممکن است این باشد که مطمئن باشند در روز بعد و یا حتی چند وقت دیگر کنار گذاشته نمی شوند تلویزیون می تواند دنیایی خیالی را برای شادی و آرامش بخشی غیر مستقیم بینندگان ارائه کند تا مخاطبان بتوانند به وسیله آن از مشکلات روزمره یا زندگی عادی و کسل کننده خود فرار کنند در واقع یکی از ساز کارهای اصلی تلویزیون ، کارکرد سرگرم کنندگی آن است.یکی از کارکردهای برانگیختگی تلویزیون این است که ممکن است برای رفع بی حوصلگی از آن استفاده شود و منبعی برای تحریک چه تحریک ذهنی و چه تحریک هیجانی فراهم کند بعضی از محققان ، نیاز کودکان و نوجوانان بیننده به جستجوی تحریک و یا رهایی از بی حوصلگی را به میل نوجوانان به اشکال افراطی سرگرمی های دیداری شنیداری ، نظیر فیلمهای تصویری ترسناک ارتباط داده اند بعضی از کودکان وقتی به این تصاویر نگاه می کنند، دچار اضطراب می شوند؛ در حالی که عده ای دیگر ابراز خرسندی می کنند این واکنش های مختلف بیشتر با جنسیت بیننده ها در ارتباط است ؛ پسران لذت بیشتری می برند و دختران به احتمال زیاد مضطرب می شوند. علاوه بر آن ، ماهیت واکنش نسبت به تصاویر ترسناک و خشونت بار، به خصوصیات روان شناختی بیننده نیز بستگی دارد نتیجه آن که بینندگان ، اعم از کودکان ، نوجوانان ، جوانان و بزرگسالان ، به دلایل و انگیزه های مختلفی همچون از روی عادت و پر کردن وقت ، کسب اطلاعات و یادگیری ، مراقبت از کودک ، منبعی برای گفتگو، گریز از مشکلات زندگی ، برانگیختگی ، رفع بی حوصلگی ، بهبود حالتهای خلقی و آرامش بخشی و تسلی برنامه های تلویزیون را تماشا می کنند آگاهی از این انگیزه ها و دلایل ، به برنامه سازان کمک می کند تا در تهیه برنامه های خود، به نیازها و انتظارات مخاطبان توجه بیشتری بکنند.