حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
هر درخت چقدر میارزد؟
قیمت گذاشتن روی یک موجود زنده کار سختی است. اگر قرار باشد سبزی و زیبایی یک درخت یا چشماندازهای بدیعی را که خلق میکند با چرتکه حساب کنی شاید کاری نشدنی باشد. به حساب آوردن ارزش یک درخت وقتی پناهگاه حیوانات میشود یا وقتی با ریشههای تنومندش ذرات خاک را به هم میچسباند و مانع فرسایش میشود نیز تقریبا کار محالی است، اما شاید روی آوردن به عدد و رقم برای اثبات ارزش درختان برای آنهایی که همه چیز را با پول میسنجند و برای محیط زیست ارزشی غیر از این قائل نیستند، تنها راه باقی مانده برای دوستداران طبیعت باشد.
درختها هم مثل همه موجودات زنده گونههای مختلفی دارند. پس نقشی که هر کدام از آنها در تکمیل زنجیره حیات دارند از یک گونه به گونهای دیگر متفاوت است. حالا زمان زیادی از روزی که یک کارشناس محیط زیست، 365 دلار را به عنوان ارزش هر درخت تعیین کرد میگذرد، حالا دانشمندانی چون پروفسور آفلر، اعدادی را برای تعیین قیمت درختان مطرح میکنند که قابل مقایسه با تصورات کارشناسان سالهای گذشته نیست.
امروز نتایج مطالعات انجام شده در دانشگاه نیوکاسل و مطالعات کتابخانهای در دانشگاههای آمریکا نشان میدهد که ارزش درخت سدر قرمز فقط از لحاظ تولید اکسیژن در سال، 120 میلیون تومان است. در واقع پژوهشگرانی که به چنین نتایجی رسیدهاند تعیین قیمت هر درخت را اینگونه محاسبه میکنند که هماکنون قیمت تجاری جهانی اکسیژن به حجم 7/9 لیتر معادل (9 کیلوگرم) برابر با 54 دلار است که در نتیجه هر 5 مول از اکسیژن معادل یک دلار یا 1000 تومان قیمت خواهد داشت.
این در حالی است که هر مترمربع از برگ درختان در روز 5 مول اکسیژن تولید میکند که حدود نصف این مقدار را خودشان مصرف میکنند. بنابراین تولید خالص یک درخت در هر مترمربع از برگ 5/2 مول است؛ این در شرایطی است که مطالعات انجام شده نشان میدهد سطح برگ درختان مناطق استوایی 8 برابر حجم تاج این درختان است.
در این میان اندازه تاج یک درخت 5 ساله سدر قرمز حدود 7مترمربع است و در نتیجه هر درخت سدر قرمز 140 مول معادل 28 دلار در روز تولید اکسیژن خواهد داشت. این در شرایطی است که یک درخت 20 ساله سدر قرمز دارای یک تاج 800 مترمربعی است که هر روز 1600 مول اکسیژن خالص تولید میکند.
البته این ارزیابی با در نظر گرفتن 10ساعت آفتابی برای یک روز و میزان مناسبی از آب، نور، حرارت و مواد غذایی محاسبه شده است و در شرایط متفاوت اقلیمی تغییرپذیر است، اما به هر حال این محاسبه نشان میدهد که اگر قرار بود ما برای اکسیژن حاصل از درختان، پولی پرداخت کنیم به چه دردسر اقتصادی بزرگی میافتادیم.
حالا اگر قرار باشد سایر ارزشهای اقتصادی درختان چون ایفای نقش در نگهداری آب، پایین آوردن سطح شوری آب و بالا بردن توان رویشی خاک را نیز محاسبه کنیم مشخص میشود که این موجودات ایستاده بر زمین چه کاربردهایی برای زمین و موجودات ساکن در آن دارند، اما به خاطر برخی ملاحظات سیاسی و اقتصادی، بریده شده و با نابود شدن آنها عرصههای جنگلی نیزجای خود را به مراتعی کمارزش میدهند.
گفت و گو
