مجموعه شعر «الف تا ی» در کانون ادبیات ایران بررسی شد

افت و خیزهای مضمون

«الف تا ی» عنوان مجموعه شعری از شاعر جوان کشورمان علی اسدالهی است که این کتاب هفته گذشته و در ادامه سلسله نشست‌های نقد کتاب در کانون ادبیات ایران مورد بررسی قرار گرفت. در این نشست مهرنوش قربانعلی، علیرضا عباسی و سعدی گل‌بیانی حضور داشتند و از زوایای مختلف به بررسی کتاب پرداختند که در ادامه بخشی از دیدگاه‌های آنها را نسبت به شعر علی اسدالهی می‌خوانید.

کد خبر: ۳۶۷۹۳۹

علیرضا عباسی: اثر هنری باید پیش از هر چیز بتواند با مخاطب رابطه‌ای سالم و دوسویه برقرار کند و هرچه قدر شاعر توجهش به آنچه که در پیرامونش رخ می‌دهد بیشتر باشد می‌تواند زمینه‌ساز ارتباط موفق‌تری را پدید بیاورد و علاوه بر قابل لمس بودن، طیف وسیع‌تری از مخاطبان را دربرگیرد.

به اعتقاد من شعرهای این مجموعه از ویژگی‌هایی نظیر موضوعات و مضامین متنوع، زبانی پخته و صمیمی از منظر انتقال دغدغه‌های نهفته در آثار و بهره‌گیری از ظرفیت‌هایی که به استنباط شاخصه‌های زیبایی شناختی یاری می‌رسانند، برخوردار است اما نکته‌ مهمی که باعث شده این مجموعه توفیق بیشتری داشته باشد جهان‌بینی نهفته در میان کلمات است که علیرغم تنوع مضمونی یا موضوعی به صورت شناسه‌ای تشکیل‌شده از جهان‌بینی معاصر شاعر، در سطرها نمایان شده است.

اسداللهی در این شعرها چنان ماهرانه متن را با ارجاعاتی نظیر جنگ مواجه می‌کند که گویی در دنیای واقعی با آن مسائل درگیر بوده است.

دیگر نکته‌ای که در ارتباط با کتاب شعر علی اسدالهی باید به آن اشاره کنم برخورداری از یک زبان روایی است که او البته هوشمندانه در این زمینه رفتار کرده و این زبان روایی به نثرگونگی مبتلا نشده است.

اما کتاب اسدالهی آسیب‌هایی هم دارد مانند دایره تنگ واژگانی که در این رابطه می‌توان گفت استفاده مکرر از کلماتی مانند معراج و فاتحه و استفاده از بار نمادین آنها چندان مورد پسند من نیست و می‌شد جایگزینی مناسب برای واژه‌هایی که بار معنایی گذشته را به دوش می‌کشند، یافت.

من این مجموعه را قابل تامل و جدی ارزیابی می‌کنم و معتقدم در حوزه شعر جوان حرف‌های زیادی برای گفتن دارد و باید آن را به صورت جدی خواند.

مهرنوش قربانعلی: شعر فراتر از آوا و نشانه، ساحت بنیادین اقامت آدمی است، آنچه شعر را از زبان طبیعی جدا می‌کند ویژگی‌ رهایی آن از هر گونه تعیین کاربردی و ابزاری است. شعر گفتاری است به معنای ویژه خود که چونان فضای یک بازی است و با این نگاه بیشتر شعرهای دفتر الف تا ی مانند بازی‌هایی تصویری به نظر می‌رسند.

در شعرهایی از این مجموعه که ارجاعاتی تاریخی در خود دارند، شکل ارجاعات شعری بیش از آن‌که به روش‌های مالوف همچون فلاش بک یا ایجاد توازن میان دیروز و امروز باشند، از بین دو امکان در زمانی و همزمانی امکان نخست را برمی‌گزینند.

یکی دیگر از گرایش‌های مهمی که اسدالهی در این مجموعه دنبال می‌کند مضمون‌پردازی است و آن دسته از شعرهای مجموعه که مضامینی همچون جنگ را بازتاب می‌دهند، دارای افت و خیزهای بیشتری هستند.

از سوی دیگر تجربه‌هایی اسدالهی در این کتاب در ذهن خواننده شعر امروز بسیار مالوف و آشنا هستند و از حیث فرم زیاد تازگی ندارند.

با هم چند شعر از علی اسدالهی را می‌خوانیم:

سفیر صلح

تاکسی‌های زرد نیویورک

اتوبوس‌های قرمز لندن

فیل‌های چند ریشتر دهلی

اسب‌های جورکش اصفهان

تراموای درهم سانفرانسیسکو

متروی کلافه توکیو

دوچرخه‌های زنگ‌خورده پکن

قایق‌های آب‌رفته ونیز

هیچ کدام را ندیده‌ای