رژیم غذایی سالمندان

رژیم غذایی مناسب می‌تواند خطر بسیاری از مشکلات همراه سالمندی مانند کم‌خونی، حواس‌پرتی، عفونت‌ها، شکستگی لگن، افت فشار خون و زخم‌ها را کاهش دهد. اگر تغذیه سالم با فعالیت بدنی همراه شود، خطر بیماری‌های مزمنی چون پوکی استخوان، دیابت نوع 2، بیماری قلبی، سکته مغزی و برخی سرطان‌‌ها کاهش می‌یابد.

در این میان بسیاری از سالمندان با مشکلاتی دست و پنجه نرم می‌کنند که راه تغذیه سالم و فعالیت بدنی را بر آنها ناهموار می‌سازد. اشکال در جویدن، معده حساس، کاهش میل به غذا و محدودیت‌های رژیمی، برخی از این موانع به شمار می‌روند. این موانع باید بدرستی شناخته و سالمندان باید تشویق شوند تا تغذیه سالمی داشته باشند.

یک برنامه غذایی سالم برای سالمندان باید شامل انواع مختلفی از مواد مغذی باشد؛ رژیمی که حاوی مقادیر کافی سبزیجات، میوه‌جات، غلات و مواد لبنی بدون چربی یا کم‌چرب باشد، مناسب است.

همچنین رژیم غذایی باید چربی اشباع و ترانس کمی داشته باشد و از نظر گوشت بدون چربی و حبوبات غنی باشد. سبزیجات و غلات که فیبر بیشتری دارند، از یبوست جلوگیری کرده و خطر بیماری‌های مزمن را کاهش می‌دهند.

محصولات لبنی مقدار زیادی کلسیم و ویتامین D دارند که به استحکام استخوان‌ها در سالمندی کمک می‌کنند. لازم است که سالمندان روزی 3 وعده از این گروه مواد غذایی (مانند شیر، ماست، پنیر و...) استفاده کنند. افرادی که نمی‌توانند لاکتوز شیر را نیز تحمل کنند، باید از انواع بدون لاکتوز یا آنهایی که بر پایه سویا تهیه شده‌اند، استفاده کنند. حذف کردن وعده‌های غذایی کار درستی نیست و باعث کاهش سرعت متابولیسم شده یا منجر به مصرف مواد پرکالری و پرچرب در وعده بعدی یا به‌عنوان میان‌‌وعده می‌شود.

احساس تشنگی با افزایش سن، حساسیت خود را از دست می‌دهد، بنابراین سالمندان تشنگی را کمتر از حد واقعی احساس می‌کنند. به همین جهت این گروه از افراد باید توجه بیشتری به مصرف مایعات داشته باشند. شیر کم‌چرب، چای و قهوه (ترجیحا با کافئین پایین)‌ و غذاهای آبدار مانند میوه‌جات و سوپ‌ها، انتخاب‌های مناسبی هستند. این موارد از جایگزین‌های کالری‌دار آب به شمار می‌روند. بد نیست بدانید که با اضافه کردن برخی مواد بدون کالری به آب، می‌توانید به آن طعم دهید؛ مثلا آبلیمو، پرتغال، خیار یا عرق نعنا می‌توانند بدون آن که کالری به آب اضافه کنند، به آن طعم دهند.

به دلایلی که ذکر کردیم، اغلب سالمندان نمی‌توانند حجم زیادی از غذا را مصرف کنند، ازاین‌رو بهتر است غذاهای آنها از حجم کم ولی با ارزش غذایی بالا برخوردار باشند. به عنوان مثال آجیل، دانه‌های روغنی، روغن زیتون و مواد پروتئینی می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند. برای مقابله با مشکل بی‌میلی به غذا می‌توانید از طعم‌دهنده‌های مختلفی مانند انواع سس‌ها و سبزیجات عطری و ادویه استفاده کنید.

دقت داشته باشید برخی از سالمندان به علت مشکلات دهان و دندان قادر به مصرف غذا به مقدار کافی نیستند. این افراد باید با مراجعه به دندانپزشک، مشکلات دهان و دندان خود را برطرف کنند. برطرف شدن ناراحتی‌های دندانی، کمک زیادی به بهبود وضعیت تغذیه این گروه از افراد خواهد کرد.

دکتر امیر شیروانی