ایران در تقسیم‌بندی اکسپو!

بر اساس آماری که مقامات چین برای هزینه برگزاری این نمایشگاه اعلام کردند رقمی در حدود 45 میلیارد دلار است که سالن چین نیز با صرف 220 میلیون دلار و عربستان با صرف هزینه بیش از 120 میلیون دلار بالاترین هزینه را برای ساخت سالن خود صرف کردند.

این در حالی است که به گفته یکی از مدیران سالن ایران در اکسپو، برای احداث سالن کشورمان بیش از 2 میلیون دلار هزینه شد که 650 هزار دلار آن را خود اکسپو به عنوان کمک برای ساخت سالن متقبل شد. به گفته این مدیر در مجموع در طول 6 ماه برگزاری با در نظرگرفتن هزینه‌هایی چون پرداخت حقوق پرسنل، هزینه آب و برق و اجاره 6 ماهه و هزینه هیات‌هایی که از ایران به منظور بازدید از اکسپو سفر کرده‌اند در مجموع حدود 10 میلیارد تومان هزینه شده است.

در اکسپو کشورها بر اساس توسعه‌یافتگی‌شان موقعیت‌شان تعریف می‌شود، به طوری که بسیاری از کشورها از جمله کشورهای آفریقایی به صورت یک مجموعه در زیر یک سقف سالن قرار داشتند. البته گفته می‌شود ایران نیز در سال‌های گذشته به دلیل این‌که نگاه ملی برای حضور آن در اکسپو وجود نداشت دارای سالن با طراحی مشخص نبود و امسال برای اولین بار بود که سالن ایران طراحی می‌شد.

شاید برای بسیاری جای سوال باشد که چرا در نمایشگاه‌های جهانی اکسپو برخی از کشورها به صورت جمعی در یک سالن و برخی در سالن‌های اختصاصی و با مساحت‌های مختلف شرکت می‌کنند. به گفته یکی از مسوولان بر اساس تعریف بانک جهانی کشور‌ها ازنظر گردش مالی و وضعیت پیشرفت اقتصادی به کشور‌های توسعه‌یافته، در حال توسعه و توسعه‌نیافته تقسیم‌بندی می‌شوند و با چنین تعریفی کشور‌های شرکت‌کننده در اکسپو می‌توانند موقعیت‌های خود را از نظر میزان مساحت سالن، انتخاب موقعیت مکانی و نوع طراحی رقم بزنند. در نمایشگاه‌های اکسپو کشورهای توسعه‌یافته مشمول کمک نمی‌شوند و در طراحی و ساخت و انتخاب موقعیت مکانی آزاد هستند. در منطقه خاورمیانه، عربستان و امارات از جمله این کشورها بودند که از کمک اکسپو استفاده نکردند. اما در این تقسیم‌بندی جهانی ایران جزو کشورهای در حال توسعه تعریف شده است و توانست از کمک‌های اکسپو تا سقف 650 هزار دلار بهره‌مند شود. البته این کمک‌ها می‌تواند هم نقدی باشد و هم خدماتی یعنی در قالب تامین هزینه هتل، بلیت رفت و آمد، تاسیسات، اجاره‌بها و... اما ایران در این نمایشگاه ترجیح داد تا از این کمک در ساخت سالن خود بهره ببرد که با توجه به قرارداد ساخت آن که به یک پیمانکار چینی سپرده شده بود از رقم 2 میلیون و 200 هزار دلار، رقم 650 هزار دلار را اکسپو به پیمانکار ساخت پرداخت و 500 هزار یوان اجاره 6 ماهه این سالن شد. در تقسیم‌بندی سوم که کشورهای توسعه‌نیافته قرار دارند کل هزینه سالن با کمک اکسپو پرداخت می‌شود و کشورهای توسعه‌نیافته در یک منطقه جغرافیایی در یک سالن به ایجاد غرفه می‌پردازند. در واقع اتحادیه BIE سهمیه کشورها را از نظر کمک تعیین و از طریق کشور برگزارکننده به پیمانکاران می‌پردازد.

آنچه مسلم است اکسپو یک رویداد مهم است که هر پنج سال یکبار در کشوری که زیرساخت‌ها و معیار‌های لازم را داشته باشد با توجه به نظر اتحادیه نمایشگاه‌های بین‌المللی (BIE) برگزار می‌شود.

اکسپوی 2010 شانگهای که از آن به عنوان بزرگ‌ترین نمایشگاه تاریخ یاد می‌شود، 11 اردیبهشت با شعار «شهر بهتر، زندگی بهتر» کلید خورد و بیش از 250 کشور و سازمان بین‌المللی در آن سالن‌هایی را به خود اختصاص دادند و بعد از 6 ماه فعالیت این نمایشگاه بزرگ روز 9 آبان به کار خود پایان داد. هر یک از کشورهای شرکت‌کننده در این نمایشگاه جهانی تلاش داشتند تا بر مبنای شعاری که تعیین‌شده بود خلاقیت‌هایی را با استفاده از فناوری‌های نوین و دستاوردهای صنعتی، فرهنگی و هنری برای تاثیر‌گذاری روی مخاطبان در سالن‌های خود ارائه دهند. ایجاد آب‌نماها، فضاهای سبز، استفاده از انرژی‌های طبیعی از جمله خورشیدی و باد، استفاده از سازه‌های هندسی و شکل‌های فضایی، شهرسازی‌های نوین، استفاده از مواد قابل بازگشت به طبیعت، پخش فیلم‌هایی با مضامین همگرایی انسان‌ها از هرگونه نژاد و فرهنگ برای ایجاد زندگی بهتر، توجه به محیط زیست از جمله مواردی بود که کشورها با توجه به شعار شهر بهتر، زندگی بهتر برگزیده بودند.

چینی‌ها در این نمایشگاه سنگ تمام گذاشتند و اگر چه برای برگزاری آن سرمایه‌گذاری کلانی انجام شد، اما به گفته کارشناسان درآمدی که چین از اکسپو کسب کرد چند برابر هزینه‌ای بوده که صورت گرفته چرا که پذیرای 80 میلیون جمعیت بودن یعنی اشغال ظرفیت هتل‌ها، پروازها، بازدید از اماکن دیدنی چین و رونق بازار فروش اجناس چینی و در مجموع افزایش درآمد گردشگری است که البته بخشی از این درآمد حاصل از سفر‌های بین استانی خود مردم چین بوده است. از سوی دیگر برگزیده‌‌‌شدن کشور چین به عنوان میزبان اکسپو زمینه‌ای شد برای به رخ‌کشیدن توانمندی‌های کشور چین در مدیریت و بهترین ابزار برای قدرتمند نشان‌دادن حکومت چین بود.

اما شانگهای چگونه شهری است. شانگهای سابقه تاریخی چندانی ندارد و شهری تاریخی به شمار نمی‌آید، اما در پی اجرای سیاست درهای باز و اصلاحات، دولت چین مصصم شد، شانگهای را به عنوان یک شهر اقتصادی و بین‌المللی به دنیا معرفی کند. چنانچه هم‌اینک شانگهای بزرگ‌ترین شهر و مرکز صنعت، تجارت و امور مالی چین و همچنین به عنوان بزرگ‌ترین بندر چین از لحاظ ظرفیت می‌باشد و سرعت تحولات و حجم فعالیت‌های اقتصادی و صنعتی در این شهر به نحوی است که تصور تبدیل شدن شانگهای را به قطب بزرگ اقتصادی جنوب و شرق آسیا در آینده نزدیک تقویت می‌کند. شانگهای دارای 2 بخش پودونگ و پوشی می‌باشد که توسط رودخانه خوانگ پو جیانگ از هم جدا می‌شوند. شهر شانگهای با حدود 18?میلیون نفر جمعیت، بزرگ‌ترین شهر چین و یکی از 5 شهر بزرگ جهان است. شانگهای یکی از 4 شهر مستقل است که مستقیما تحت نظارت حکومت مرکزی و دومین شهر سیاسی بعد از پکن است. در این شهر قریب 40 کنسولگری وجود دارد. درضمن کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در بخش غربی شانگهای می‌باشد.

شانگهای بزرگ‌ترین بندر کانتینری در کل چین و چهارمین بندر بزرگ جهان از نظر ظرفیت بارگیری است. شانگهای بزرگ‌ترین پایگاه صنعتی چین است. بزرگ‌ترین مجتمع فولاد، پتروشیمی و بزرگ‌ترین کارخانه اتومبیل‌سازی، هواپیماسازی، کامپیوتر و... در این شهر مستقر است.

شانگهای بزرگ‌ترین مرکز مالی در سطح چین است و بزرگ‌ترین بازار بورس در شانگهای قرار دارد. همچنین بزرگ‌ترین منطقه آزاد تجاری، صنعتی چین در منطقه جدید پودونگ شانگهای واقع شده است. از نظر میزان تولید ناخالص داخلی، شانگهای بالاترین رشد را در سطح چین داشته است. بزرگ‌ترین ساختمان مالی آسیا در منطقه پودونگ شانگهای احداث شده و بیش از 1000 برج ساختمانی بیش از 20 طبقه در شانگهای ساخته شده است. شانگهای دارای بزرگ‌ترین شبکه تلویزیونی کابلی است و روزنامه «ون خوئی» شانگهای از معدود روزنامه‌های چینی است که در تهران دفتر نمایندگی و خبرنگار دارد. بزرگ‌ترین برج تلویزیونی آسیا به ارتفاع 468 متر در شانگهای قرار دارد و تعداد مسلمانان شانگهای بیش از 60 هزار نفر و این شهر دارای 8 مسجد می باشد.

در طول برگزاری اکسپو مسوولیت‌ها مشخص بود و همه مردم شانگهای خود را آماده برگزاری چنین رویدادی کرده بودند و تربیت 7‌/‌1 میلیون نفر داوطلب برای 6 ماه برگزاری اکسپو نشان از اهمیت فوق‌العاده این نمایشگاه برای حکومت چین دارد. در سطح نمایشگاه دانشجویان با پوشیدن لباس‌های فرم با رنگ سبز فسفری و با رویی گشاده و دلسوزانه به صورت داوطلب بازدیدکنندگان را با نقشه‌هایی که در دست داشتند، راهنمایی می‌کردند. همچنین کیوسک‌های اطلاع‌رسانی در جای‌جای نمایشگاه به منظور ارائه اطلاعات و توزیع نقشه اکسپو مشخص شده بود. برای رفاه حال مردم در سطح نمایشگاه مکان‌هایی با سایه‌بان برای استراحت در نظر گرفته شده و در کنار آن سرویس‌های بهداشتی و آب آشامیدنی در جای‌جای نمایشگاه ایجاد شده بود. در داخل نمایشگاه اتوبوس‌هایی با انرژی پاک و به صورت رایگان بازدیدکنندگان را بین ایستگاه‌های مختلف جابه‌جا می‌کردند. در این نمایشگاه برای نخستین‌بار اتوبوس‌هایی با سوخت‌های متنوع زیست‌محیطی، با گنجایش 40 مسافر در اکسپو آزمایش شدند. این اتوبوس‌ها پس از شارژ 8 ساعته، می‌توانند هزار کیلومتر حرکت کنند. همچنین در سطح شهر شانگهای، مجسمه‌های نماد اکسپو در اکثر خیابان‌ها به چشم می‌خورد و سوار هر تاکسی که می‌شدید روی پارتیشنی که راننده را از مسافر جدا می‌کرد برچسبی از سوی اکسپو چسبانده شده بود که اگر هر نارضایتی از راننده دارید می‌توانید با این تلفن تماس بگیرید.

در شهر شانگهای با وجود داشتن 18 میلیون نفر جمعیت که 5 میلیونی از جمعیت تهران در طول روز بیشتر است، ترافیک بندرت دیده می‌شود و اگر هم باشد بسیار روان است. در آنجا خیابان‌ها و اتوبان‌های چند طبقه بسیار ساخته شده و بر عکس سایر شهر‌های چین دوچرخه‌سوار زیاد دیده نمی‌شود. سیستم حمل و نقل عمومی اعم از اتوبوس و مترو بسیار قوی است و شبکه خوبی برای جابه‌جایی مردم ایجاد شده است و گفتنی است برای جلوگیری از تردد هر کس، محل کار هر کس به محل زندگی نزدیک است. سطح شهر بسیار نظیف و تمیز است و شما صدای بوق ماشین و موتور زیاد نمی‌شنوید برای آن‌که قوانین راهنمایی و رانندگی به نحو احسن رعایت می‌شود و هر راننده‌ای در لاین خود رانندگی می‌کند. همچنین اکثریت موتورسیکلت‌ها با نیروی برق کار می‌کنند و با 8 ـ 7 ساعت شارژ تا 40 کیلومتر راه را می‌توانند طی کنند که معمولا در منازل، مکان خاصی برای شارژ آن پیش‌بینی شده است. قیمت بنزین در شانگهای هر لیتر بیش از 6 یوان است که به پول ما حدود هزار تومان می‌شود. از دیگر اقداماتی که در این شهر برای کاهش بار ترافیک شده زمانبندی شروع کار ادارات و مدارس است به طوری‌که ساعت کار مدارس 7 تا 30/7 ، ساعت کار کارمندان 8 ، کار شرکت‌ها ساعت 9 تا 30/9 و ساعت کار بازار 10 آغاز می‌شد. به گفته حسین خلیفی یکی از ایرانی‌های مقیم شانگهای، مردم چین در کل آدم‌های قانعی هستند کمتر پس‌انداز می‌کنند و بیشتر در رستوران‌ها و مراکز تفریحی از زندگی لذت می‌برند و فرهنگشان به گونه‌ای است که یاد گرفتند شاد باشند. وعده‌های غذایی آنها بسیار است و گاهی این وعده‌ها به 7 ـ 6 بار در روز می‌رسد. غذاهای چینی زیاد به مذاق ایرانی‌ها سازگار نیست و از هر موجودی که در دریا و خشکی باشد بهره می‌برند و از سیزیجات پخته شده بسیار استفاده می‌کنند.

موردی که در نگاه اول ورود به شانگهای نظرها را جلب می‌کرد نظم و انضباط چینی‌ها بود و آنچه که باعث پیشرفت و تصاحب بازار‌های دنیا شده سختکوشی و روحیه کار گروهی آنها بود اگر چه گفته می‌شود مردمان چین هوش بالایی ندارند، اما روحیه کار گروهی، سختکوشی و انضباط آنها باعث شده تا به اینجا برسند هر چند گفته می‌شود مردم ایران آدم‌های باهوشی هستند، اما از آنجایی که همه می‌خواهند مدیر باشند و کار گروهی در فرهنگ ما جا نیفتاده، لذا نتیجه‌ای که باید حاصل شود به دست نمی‌آید، اما در چین اگر از میان 10 نفر یک نفر باهوش باشد و بر اساس شایستگی‌اش مدیر شده باشد باقی 9 نفر در خدمت آن یک نفر هستند و همین همکاری و مدیریت خوب دولت چین باعث شده که این چشم بادامی‌ها بازارهای دنیا را تسخیر کنند.

سیما رادمنش
گروه اقتصاد