آن 4 درصدفراموش شده

از اول تا 5 بهمن در سالن 27 نمایشگاه های بین المللی ، دومین نمایشگاه بین المللی معلولین و تجهیزات توانبخشی برگزار شد؛ نمایشگاهی که قرار بود توان و توانبخشی به معلولان کشور را نشان دهد،اما میان آنچه باید اتفاق می افتاد

کد خبر: ۳۶۱۲۱

و آنچه اتفاق افتاد، فاصله بسیار بود و حضور کمرنگ شرکتهای واردکننده محصولات توانبخشی و حتی عدم استقبال گسترده معلولان از این نمایشگاه مشکلاتی بود که حتی فلسفه برپایی چنین نمایشگاهی را زیر سوال برده بود.

در بدو ورود به نمایشگاه و مشاهده تعداد اندک غرفه ها و فضای خلوت نمایشگاه و در نهایت سوال جواب کردن از همان تعداد کم نمایندگان شرکتها که حضور داشتند، تنها چیزی که دستگیر آدم می شود این بود که وسایل توانبخشی چقدر گران هستند.
این در صورتی است که توان خرید معلولان برای همه جامعه مشخص است و سقف کمک سازمان بهزیستی هم از 20 هزار تومان در ماه بیشتر نیست ، در حالی که قیمت ویلچر ایستا و متحرک تمام خودکار (که می تواند کمک بسیار بزرگی برای جانبازان و معلولان قطع نخاعی باشد) 7 میلیون تومان است! این ویلچر با توان خرید هیچ معلول و جانبازی مطابق نیست.
در غرفه های دیگر این نمایشگاه تجهیزات توانبخشی مثل سمعکها، تشکهای ژلاتینی ، پروتزها و... که از سایر کشورها وارد می شوند نیز به تناسب قیمت بالایی دارند.
برای پرکردن حد فاصل اختلاف قیمت بالای وسایل توانبخشی و درآمد پایین قشر معلول چه راهکاری وجود دارد؛ در کشورهای پیشرفته حد فاصل را سیستمهای تامین رفاه اجتماعی جبران می کنند.
و این در حالی است که در ایران نه تنها معلولان ، بلکه زنان سرپرست خانوار، بچه های بی سرپرست و... نیز دچار مشکل هستند.
اما راه حل کاهش قیمت مطابق با توان معلولان چه می تواند باشد؛ قطعا یکی از راههای کاهش قیمت وسایل توانبخشی تولید داخلی است ، اما باید دید تولید در داخل با چه مشکلاتی مواجه است؛
ریاحی رئیس تعاون مصرف سازمان بهزیستی کشور، در این باره می گوید: ما برای معلولان لوازمی مثل سمعک را تنها مونتاژ می کنیم.
ما نمی توانیم سمعک بسازیم و فقط قالبش را تهیه می کنیم ؛ چون برد سمعک ، فناوری بسیار پیچیده و بالایی دارد و با توجه به این که در مملکت تعداد محدودی از آن استفاده می کنند، به همین دلیل تولید داخلی آن مقرون به صرفه نیست.
شرکتهایی که در دنیا تولیدکننده هستند، سالانه بیش از میلیون ها سمعک تولید می کنند؛ اما برای ما که سالانه بازاری معادل 15 هزار سمعک داریم ، تولید انبوه بی فایده است.

سربالایی خودکفایی

مساله دیگری که در نمایشگاه به چشم می آمد، آن بود که شرکتهای داخلی عموما نماینده شرکتهای خارجی بودند و تنها یک شرکت تولیدکننده به چشم می خورد که این مساله باتوجه به تعداد معلولان نیازمند به وسایل توانبخشی مشخص می کند، سیستم دولتی سالانه باید چقدر ارز نفتی بابت تامین این وسایل از کشور خارج کند و با پرداخت یارانه وسایل توانبخشی را با قیمتی پایین تر به دست معلولان برساند.
در حالی که اگر مجموع ارز خارج شده و یارانه پرداخت شده ، به حمایت تولیدکننده داخلی بیاید، همراه ایجاد اشتغال در داخل کشور، کاهش قیمت وسایل توانبخشی را نیز موجب می شود.
ریاحی در این باره می گوید: تولیدکنندگان داخلی در حال جمع کردن صنایع خود هستند، چون هیچ حمایتی وجود ندارد. حتی شرکت تعاونی مصرف بهزیستی که تنها کارخانه استاندارد داخلی است ، به دلیل عدم حمایت دولت و بهزیستی در حال تعطیلی است.
ما ویلچر ایستایی تولید کرده ایم ، که یک معلول قطع نخاعی می تواند روی پا بایستد و تمام نیازش را برآورده کند. قیمت این وسیله 450 هزار تومان است ، در حالی که نمونه خارجی آن 4 هزار دلار قیمت دارد.
متاسفانه جاذبه از خارج وارد کردن وسایل توانبخشی بیشتر از حمایت تولیدکننده داخلی است. آن طور که ریاحی می گوید، شرکتهای تولیدکننده وسایل توانبخشی با گرفتن وامهایی با بازپرداخت 25 درصد برای بانکها کار می کنند و شرکتی مثل تعاونی بهزیستی کشور با تولید 42 قلم کالای توانبخشی قادر به ادامه حیات نیست.

خانه خلوت

باتوجه به تعدد شرکتهای تولید و خدمات توانبخشی این مساله وجود دارد که چرا در این نمایشگاه تعداد شرکت کنندگان کم است.
اگر تمام شرکتهای تولید و خدماتی کشور همین تعداد هستند، پس قطعا ما از نظر ارائه خدمات توانبخشی در سطح بسیار پایینی قرار داریم و اگر غیر از این است ، چرا شرکتهای تولیدی و خدماتی حضوری جدی ندارند؛
عربشاهی برگزارکننده نمایشگاه معتقد است ، بین توان بالقوه تولید و بخشی که علاقه مند به ارائه توانایی خود در این نمایشگاه بودند، فاصله زیاد است ، که به نوع بازاریابی شرکتها برمی گردد.
شرکتهای تولید و خدمات توانبخشی بازارهای خاصی دارند و از آنجا که می دانند همیشه معلولان در کشور مورد حمایت هستند، برای ارائه محصول در چنین نمایشگاه هایی احساس نیاز نمی کنند.
در نتیجه با سازمان بهزیستی ارتباط برقرار می کنند و وسایل توانبخشی را مستقیما به آن سازمان می فروشند.

4 درصدی که دیده نمی شود

بررسی تمامی مشکلات اقتصادی تنها به یک نکته ختم می شود و آن دیده نشدن معلولان به عنوان بخشی از جامعه است و این در حالی است که 4 درصد جمعیت کشور را معلولان تشکیل می دهند. واقعیت این است که مشکل معلولان تنها با بکارگیری خدمات کلینیکی حل نخواهد شد.
دکتر کمالی ، استاد دانشگاه توانبخشی می گوید: مساله نگرش انسانی به مبانی حقوق افراد معلول است. ما باید بدانیم که نیازهای افراد معلول با سایر افراد یکسان است.
معلولان نیازمند آن هستند، که در صحنه زندگی حضور پیدا کنند. آنها باید براحتی از امکانات آموزشی ، رفاهی مانند مدرسه ، دانشگاه ، تئاتر، سینما و... استفاده کنند.
توانبخشی صرفا خدمات کلینیکی توزیع وسایل نیست. دولت باید تکلیف خود را با معلولان روشن کند. معلولان بزرگترین اقلیت غیرنژادی کشور هستند و باید از حقوقی مانند دیگر شهروندان برخوردار باشند که امروزه با این تفکر فاصله ای بسیار داریم.
معلولان هنوز نمی توانند به مدارس عالی ، دانشگاه ، مراکز تفریحی و... بروند. آنچه امروز در سازمان بهزیستی اتفاق می افتد، در مسیر صحیح قرار دارد، اما کمبود اعتبارات حجم وسیع مشکلات را سبب شده است.

3 درصد از اشتغال ، حق معلولان است

یکی از قوانینی که هنوز ضمانت اجرایی پیدا نکرده ، عدم استخدام 3 درصد معلولان در نهادهاست ، در حالی که قانون برای رفع مشکلات معلولان شرایط را مساعد کرده ، اما نبود نگاه صحیح به موقعیت آنها، باعث شده است مشکلات همچنان پابرجا باشند.
از طرفی دیگر ارگان ها و نهادهای اجرایی باید بپذیرند که معلولان قشری از جامعه اند و بهزیستی پاسخگوی تمامی مشکلات این قشر نیست.
دکتر کمالی معتقد است وزارت مسکن که عهده دار وضعیت مسکن تمام افراد جامعه است ، باید به وضعیت مسکن معلولان رسیدگی کند، یا به عنوان مثال ، زمانی که معلولی در دانشگاه پذیرفته شد، مسوولان دانشگاه باید امکانات رفاهی سازگار با شرایط او را فراهم کنند.

جاده های معلول زا

براساس آثار موجود، سالانه حدود 21 نفر در جاده های کشور می میرند و 3 تا 5 برابر این رقم دچار معلولیت می شوند.
این نکته نشاندهنده آن است که سیستم دولتی به جای هزینه های کلان در درمان و توانبخشی معلولیت ها باید راهکارهای مناسبی برای پیشگیری ، سامان دادن جاده ها، آموزش همگانی ، مناسب سازی محیط شهری و... ارائه دهد.