دو عامل وجود دارد که بهنظر میرسد در دنیای مجازی حیاتی باشند: تناوب ارتباطات اجتماعی و استحکام رابطه. البته این مساله خیلی هم دور از انتظار نیست. همه ما میدانیم که گسترش عاطفه به ارتباط فیزیکی نیاز دارد. به این معنا که اگر به کسی نزدیکتر باشیم، با او یکدلتر خواهیم بود و میتوانیم احساسات او را بهتر درک کنیم. بههرحال نقش این دو عامل در تعاملات روزانه نامشخص است. چیزی که همچنان مبهم مانده این است که تا چه حد احساسات در شبکههای مجازی منتقل میشوند، جایی که هیچگونه ارتباط فیزیکی وجود ندارد.
در یافتههای اخیر یکی از راههای گسترش هنجارهای اجتماعی مشخص شده است. زمانی که افراد سیگار کشیدن را ترک میکنند، معمولا این کار را همراه با جمعی از دوستان، خویشاوندان و افرادی که در اجتماع با آنها در ارتباط هستند انجام میدهند. ترک سیگار در این حالت از طرف جمع مقبول واقع میشود و کسی که تصمیم به ادامه این کار داشته باشد، از سوی اطرافیان تحت فشار قرار میگیرد.
در این مورد افراد از سوی افراد نزدیکتر تاثیر بسیار زیادی میگیرند (اگر همسر شما سیگار را ترک کند 67 درصد احتمال ترک شما نیز افزایش پیدا میکند). همکاران شما نیز میتوانند روی شما تاثیر زیادی داشته باشند. بهویژه اگر در یک محیط کوچک کار کنید که در این شرایط شما از دوستانی که تحصیلات بالاتری دارند تاثیر بسیار بیشتری خواهید گرفت تا آنهایی که از سطح تحصیلات کمتری برخوردارند.
شادمانی، رژیمهای غذایی، عادات سیگار کشیدن و کلا فعالیتهایی که ما فکر میکنیم در حریم فردی شکل میگیرند، در یک مقیاس وسیع توسط نیروهای اجتماعی کنترل میشوند. بیشتر عادات روزانه نیز از الگوی مشابهی پیروی میکنند.
پیتربیرمن، محقق انستیتو سیاستگذاری و تحقیق اقتصادی و اجتماعی دانشگاه کلمبیا و کسی که در سال 2004 ارتباطی بین رفتارهای خودکشیگرایانه و برخی از الگوهای دوستی خاص پیدا کرده بود، هماکنون بهدنبال این است که ببیند آیا رشد اخیر در تشخیص اوتیسم (نوعی اختلال عصبی) بهطریقی به اجتماع بستگی دارد یا نه؟
سه سطح تأثیر
از آنجا که مکانیزم اپیدمیهای اجتماعی متفاوت و بسته به پدیدههای موجود در اطراف است، در بیشتر موارد حرکت آنها مشابه است. برای نمونه، پژوهشها نشان داده است که همراه با شادمانی، رژیمهای غذایی و عادات سیگار کشیدن، رفتارهای افراد تا 3 سطح آنطرفتر تاثیر میگذارد. چرا 3سطح؟ یک فرضیه این است که شبکهها دوستی معمولا ناپایدار هستند چرا که دوستان محیطی کمکم در هر سطح کمرنگتر میشوند.
این مساله یک سوال مطرح میکند: شکل ساختار شبکههای اجتماعی ما چگونه است و ما چه جایگاهی در آنها داریم؟ مشخص است برخی عوامل به پاسخ این سوال کمک میکنند. عواملی مثل جایی که زندگی میکنیم، جایی که کار میکنیم، اندازه خانواده، تحصیلات، دین، درآمد، علایق و تمایل ما نسبت به جذب افرادی که شبیه به ما هستند.
در تحقیقات اخیر عامل ژنتیک نیز وارد معرکه شد. در این تحقیقات شبکههای اجتماعی دوقلوهای همسان و غیرهمسان مورد بررسی قرار گرفت و مشخص شد دوقلوهای همسان نسبت به غیرهمسانها شبکههای بسیار شبیهتری بههم دارند. پس ساختار شبکههای اجتماعی تحت تاثیر ژنهای ما نیز قرار دارد.
پاسخ به این سوال میتواند کمک زیادی در درک مفهوم «هوش جمعی» در شبکههای اجتماعی به ما بکند. مفهومی که برخی محققان آن را به دسته پرندگان تشبیه کردهاند: یک پرنده در یک دسته پرنده، نمیتواند در جهتی پرواز کند که دیگر پرندگان به آن سمت نمیروند.
بهتازگی دانشمندان از مدلهای ریاضی برای آزمایش این حرکتها استفاده کردهاند تا بتوانند درک بهتری از گسترش رفتارها داشته باشند. پژوهشگران اثبات کردهاند که گروههای اجتماعی محلی با ایدهها یا رفتارهای خاص میتوانند این ایدهها را مثل آبشار به تمام شبکههای جهانی سرازیر کنند. همچنین نشان داده شده است که اپیدمیهای اجتماعی به تعداد کمی فرد کلیدی وابسته است و افراد دیگر بسته به اینکه چقدر به آنها اهمیت میدهند، تاثیر میپذیرند.
ولی آیا واقعا راهی وجود دارد تا اثرات این نیروهای قدرتمند و همهگیر اجتماعی را کمتر کنیم؟ البته خروج کامل از این اثرات بعید است، حتی اگر تمام توان خود را بهکار گیریم. بههرحال آگاهی به ما کمک میکند بهویژه اگر بهدنبال اجتناب از رفتار نامطلوب هستیم یا میخواهیم رفتارهای مثبت را جذب کنیم. ما میتوانیم در پیدا کردن دوستان جدید انتخاب کننده باشیم. بهدنبال افرادی بگردیم که شیوه زندگی آنها برای ما هدف است. مثلا اگر میخواهید وزن کم کنید، عضو باشگاه دو شوید و مهمتر از آن با اعضای آن معاشرت کنید.
5 گام برای اینکه شبکه اجتماعی سالمتری داشته باشید
1 - دوستان خود را با دقت انتخاب کنید.
2 - دوستانی را که میخواهید وقت بیشتری را با آنها بگذرانید، انتخاب کنید.
3 - عضو گروهی شوید که دوست دارید با اعضای آن رقابت کنید و با آن اعضا رابطه صمیمیتری آغاز کنید.
4 - اگر با افرادی در ارتباط هستید که رفتار ناخوشایند دارند سعی کنید از آنها تقلید نکنید.
5 - از آمادگی خود در برابر اثرات اجتماعی در هر لحظه آگاه باشید.
منبع: sunilreddym.wordpress
محمد حسین کردونی