ترکیه به دنبال چیست ؛

جایگاه آنکارا در فرآیند بحران افغانستان

کد خبر: ۳۵۴۷

در اول نوامبر2001 ، ترکیه اعلام کرد که تعداد90 نیروی ویژه را به منظور آموزش نیروهای ضدطالبان و ارائه اقدامات حمایت آمیز، به شمال افغانستان خواهد فرستاد مقامات نظامی این کشور همچنین اظهار کردند که سربازان آنها ممکن است در جنگ درگیر شوند اکنون این موضوع موجب شکل گیری مناظرات و تحلیل های مختلفی درخصوص نقش و جایگاه آنکارا در مجموعه تحولات اخیر جهانی شده است.بدون شک تصمیم اخیر مقامات ترکیه به معنای تمایل دولتمردان این کشور به ایفای نقشی فعال در فرآیند بحران افغانستان است ایفای این نقش ضمن آن که به محدودیت ها و دشواری های مختلفی مواجه است ، می تواند حاوی برخی پیامدها و نتایج مثبت و منفی برای این کشور باشد ضمن آن که ترکیه اهداف و مقاصد مختلفی را از ورود به عرصه بحران اخیر دنبال می کند تقویت اتحاد با امریکاترکیه یکی از شرکای امریکا در این منطقه از جهان به شمار می رود. این کشور همواره کوشیده است تا از طریق بهبود روابط خود با امریکا، به پیشبرد اهداف و علایق سیاست خارجی خود کمک کند رفتارهای همگرایانه آنکارا و واشنگتن در چارچوب همین روند، قابل تعریف است.مقامات ترکیه حتی نزدیکی و همکاری با اسرائیل را به عنوان ابزاری برای افزایش سطح روابط خود با امریکا می دانند از نظر دولتمردان این کشور، اتحاد با امریکا می تواند در تحمیل پاره ای امتیازات اقتصادی ، سیاسی و امنیتی برای ترکیه موثر افتد به عنوان مثال ، ایالات متحده در طول سالهای گذشته همواره از تقاضای ترکیه برای پیوستن به اتحادیه اروپا حمایت کرده است در چنین شرایطی تصمیم به اعزام نیروهای ترک به افغانستان و کمک به عملیات نظامی امریکا در این کشور، می تواند گام دیگری در جهت بهبود و تقویت سطح روابط ترکیه با ایالات متحده باشد ترکیه امیدوار است که حمایت از ایالات متحده ، با حمایت محسوس واشنگتن از تلاشهای فزاینده ، آنکارا برای غلبه بر بحران اقتصادی در حال وخیمتر شدن این کشور، همراه باشد.ترکیه در چند ماهه اخیر دچار یک بحران اقتصادی شدید بوده است در نتیجه این بحران ، مقبولیت و موقعیت دولت کنونی این کشور بشدت دچار تزلزل شده است.در نتیجه بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران معتقدند که احتمال سقوط دولت اجویت در صورت برطرف نشدن مشکلات اقتصادی ترکیه بسیار بالا و جدی خواهد بود این موضوع سبب شده است تا آنکارا نگاه ویژه ای را به کمکهای اقتصادی خارجی معطوف دارد در این میان ایالات متحده امریکا به عنوان یک کشور نزدیک به ترکیه می تواند در تامین نیازهای مالی ترکیه نقش مهمی ایفا کند در چنین شرایطی ، آنکارا قصد دارد تا از طریق همکاری نزدیک با واشنگتن در افغانستان ، نظر مساعد ایالات متحده را برای رفع مشکلات مالی و اقتصادی ترکیه جلب کند.از پیامدهای اولیه و اساسی تحولات اخیر جهانی اتفاق نظر جامعه جهانی برای مبارزه با تروریسم بوده است در حال حاضر جو مساعد و فراگیری برای پیگیری این مهم به وجود آمده است در این میان به نظر می رسد که برخی کشورها درصددند تا از طریق بهره گیری از فضای بین المللی موجود، مبارزه سازمان یافته تری را با گروههای مبارز داخلی تدارک ببینند به عنوان مثال روسیه تلاش می کند تا با توجیه مبارزه با تروریسم ، حملات جدیدتری را علیه مبارزان چچنی دنبال کند.دولت ترکیه نیز در تلاش است تا از طریق حضور فعال در بحران افغانستان ، ضمن مطرح کردن خود به عنوان یک بازیگر مهم در ائتلاف مبارزه با تروریسم ، مبارزه با کردهای مخالف خود را تحت همین عنوان به جامعه جهانی تحمیل کند در همین حال دولت ترکیه برای تبدیل شدن به یک بازیگر فعال در مجموعه تحولات اخیر جهانی ، با محدودیت ها و مخاطرات مختلفی مواجه است که مهمترین آنها عبارتند از: مخالفت گروههای اسلامی داخلیگروههای اسلامی قدرتمند داخلی که از حمایت اکثریت مردم برخوردارند و با عملیات نظامی امریکا در افغانستان مخالفت کرده اند، یک نیروی بازدارنده مهم در برابر حضور نظامی ترکیه در افغانستان به حساب می آیند این گروهها قادرند تا جو داخلی کشور را علیه هرگونه همکاری نظامی ترکیه با امریکا بسیج کنند و از این طریق مانع عمده ای برای حضور این کشور در جنگ افغانستان فراهم آورند.هرگونه همکاری ترکیه با امریکا در جریان بحران اخیر به معنای مشارکت در عملیات نظامی علیه یک کشور اسلامی به حساب می آید و این موضوع فضای مساعدتری را برای گروههای اسلامی ترکیه فراهم خواهد کرد تا تحت عنوان حمایت از مسلمانان افغان ، به مخالفت همه جانبه با اقدامات دولت بپردازند.ناتوانی اقتصادی حضور فعال در بحران اخیر جهانی از لحاظ اقتصادی ، هزینه هایی را متوجه دولت ترکیه خواهد کرد در حالی که این کشور در شرایط کنونی ، توان لازم را برای پذیرش هزینه های اقتصادی این حضور ندارد و افکار عمومی ترکیه هم در شرایط درگیر بودن با بحران شدید اقتصادی ، با چنین حضوری موافق نیست حکومت ترکیه اخیرا تصمیم گرفته است تا به منظور تاسیس 10 هزار پناهگاه در افغانستان ، با سازمان غیر دولتی فرانسوی آکند همکاری کنداین مساله موید هزینه بردار بودن حضور ترکیه در بحران افغانستان است در شرایطی که موضوع بحران اقتصادی به اولویت دارترین و فوری ترین موضوع حال حاضر جامعه ترکیه تبدیل شده است ، حضور در جنگ افغانستان و درنتیجه پذیرش هزینه های گزاف ناشی از آن ، امری بدون چالش و مخاطره برای دولتمردان ترکیه نخواهد بود.مخاطره کردهای استقلال طلبیکی از نگرانی های جدی ترکیه از تحولات اخیر جهان ، احتمال گسترش جنگ افغانستان به کشور عراق است در حال حاضر بسیاری از تحلیلگران ، موضوع حمله امریکا به عراق را، یک موضوع جدی می دانندترکیه نگران آن است که حمله امریکا به عراق به تضعیف حکومت بغداد منجر شود و به این ترتیب زمینه را برای تحرک کردهای استقلال طلب این کشور فراهم کند بولنت اجویت نخست وزیر ترکیه اعلام کرده است که کشورش با احتمال گسترش عملیات ضدتروریستی به عراق مخالفت می کند آنکارا نگران آن است که برکناری صدام به تقسیم عراق و ایجاد یک دولت کرد منجر شود که این مساله یک چالش اساسی را متوجه منافع استراتژیک ترکیه می کند؛ چراکه قطعا قدرت یابی کردهای عراق ، رابطه مستقیمی با افزایش توان و تحرک کردهای ترکیه پیدا خواهد کرد تحت چنین شرایطی آنکارا در پیوستن به ائتلاف ضد تروریسم، تردید جدی دارد به هر حال همکاری ترکیه با دولت امریکا در حمله به افغانستان ، چالشها و تهدیدات مختلف را متوجه این کشور خواهد کرد طبیعتا هر اندازه که این همکاری جنبه نظامی بیشتری داشته باشد، میزان و شدت مخاطرات فراروی ترکیه نیز بیشتر خواهد بود.