راز؛ آخرالزمان در آخر شب

حسن چنین برنامه‌هایی، تنوع در سوژه و عمومیت طیف مخاطبان برنامه است. اما شکل دوم برنامه‌های گفتگومحور مبتنی و وابسته به موضوع است به این معنی که همه چیز در خدمت یک سوژه و همه کارشناسان و مهمانان درباره یک موضوع صحبت می‌کنند. در واقع می‌توان این برنامه‌ها را تاک‌شوی تخصصی دانست که بالطبع مخاطبان خاص هم دارد. برنامه «راز» یک مستند گفتگومحور است که می‌توان آن را در میانه این دو ژانر قرار داد. مسائل و اندیشه‌های آخرالزمانی اگرچه یک موضوع تخصصی است، اما به واسطه جذابیت‌هایی که ممکن است برای مخاطب عام داشته باشد یا ریشه اعتقادی و ایمانی که در همه ادیان الهی و حتی غیرالهی دارد، می‌تواند تعداد بیشتری از مخاطبان عادی را هم جذب خود کند که احتمالا اطلاعات تخصصی درباره آن ندارند. اما مخاطب چنین برنامه‌ای صرفا به دلیل جذابیت سوژه پای برنامه نمی‌نشیند آن هم برنامه‌ای که در آخرین ساعات شب روی آنتن می‌رود، لذا برنامه‌هایی که به مضمون خویش تکیه دارند باید بیش از برنامه‌های دیگر به فرم و ساختار بصری و جذابیت‌های روایی توجه کند. مثلا استفاده این برنامه از مستندهای اجتماعی یا نمایش صحنه‌ها از فیلم‌هایی که به موضوع آخرالزمانی پرداخته‌اند از جمله تمهیدات هوشمندانه‌ای است که می‌تواند ضمن ایجاد تنوع در برنامه آن را از یکنواختی و نخبه‌گرایانه بودن نجات دهد.

وقتی یک برنامه تلویزیونی حتی تخصصی‌ترین آنها رسانه‌ای می‌شود، ضروری است که به برخی شرایط و مقتضیات رسانه‌ای شدن تن دهد و قطعا یک ویژگی مهم رسانه، سرگرم‌کنندگی آن است. شاید ظاهر این کارکرد با اهداف چنین برنامه‌هایی در تضاد باشد چرا که این برنامه‌ها درصدد سرگرمی‌زدایی از رسانه هستند تا فراتر از کارکردهای تفریحی تلویزیون به آگاهی‌بخشی و تنبیه معنوی مخاطب بپردازند. اما وقتی قرار است این اتفاق از طریق مدیوم تلویزیون و با یک ساختار رسانه‌ای ارائه شود، در درجه اول باید مخاطب داشته باشد و برنامه‌ای مخاطب دارد که جذاب باشد، اما همیشه سوژه جذاب نمی‌تواند مخاطب را پای تماشای برنامه بنشاند. ممکن است یک مسابقه حساس فوتبال با یک گزارش بد، جذابیت خود را از دست بدهد. لذا آنچه نه فقط درباره برنامه‌های گفتگومحور که درباره هر برنامه تخصصی باید در نظر داشت، لحاظ کردن عناصر و مولفه‌های رسانه‌ای است تا همچون انگشتری زیبا، نگین ارزشمند داخل آن را حفظ کند.

راز یک برنامه موفق تخصصی بیش از مهم بودن سوژه به رسانه‌ای بودن آن برمی‌گردد و این‌که سازندگان این برنامه‌ها چقدر کارشناس رسانه بوده و رمز و راز آن را می‌شناسند.