وقتی همه چیز به مری برمی‌گردد

قبل از این که در مورد این بیماری بیشتر بدانیم، بهتر است کمی از پروسه هضم غذا بگوییم. غذای مصرفی از طریق لوله‌ای به نام مری وارد معده شده و توسط شیره معده هضم می‌شود. دیواره معده به دلیل تماس مداوم با اسید و شیره معده در مقابل اثرات مخرب آنها مقاوم شده است و بعکس دیواره مری به‌دلیل این که به طور معمول در معرض تماس با اسید و شیره معده نیست، دفاع مناسبی هم در برابر این عوامل ندارد.دریچه مری بین مری و معده قرار دارد که اجازه می‌دهد غذا از مری وارد معده شده ولی از بازگشت غذا و شیره معده به مری جلوگیری می‌کند. اگر دریچه مری وظیفه خود را به درستی انجام ندهد یا دریچه بخوبی بسته نشود یا بی‌موقع باز شود، اسید و شیره معده به داخل مری برمی‌گردد.

دیواره مری با اسید و شیره معده آسیب می‌بیند. برگشت اسید و شیره معده به داخل مری باعث آزردگی مری شده و موجب برگشت دوباره اسید و شیره معده به داخل مری می‌شود که رفلاکس معده را تشدید می‌کند.

براساس مطالعات انجام شده در کشور ما حدود یک‌پنجم افراد مبتلا به رفلاکس معده، همزمان زخم‌های معده‌ای و اثنی‌عشر دارند و حدود نیمی از این افراد روده‌شان تحریک‌پذیر است.

دکتر رضا ملک‌زاده، فوق‌تخصص کبد و گوارش در این باره به فارس می‌گوید: علائم رفلاکس معده را می‌توان ترش کردن یعنی احساس بازگشت مایع تلخ یا ترش از معده به دهان و سوزش زیر جناق سینه معرفی کرد. همچنین بیمار مبتلا به رفلاکس ممکن است علائم دیگری نیز داشته باشد که این نشانه‌ها می‌توانند درد زیر جناق سینه، گیر کردن غذا، حالت تهوع بخصوص هنگام صبح، بادگلو و آروغ زدن‌های مکرر، جمع شدن بیش از حد بزاق دهان، سرفه‌های مکرر و بدون علت، تلخ شدن دهان و برگشتن آب و مواد غذایی از معده به دهان باشند.

به گفته وی، رعایت برخی توصیه‌های تغذیه‌ای، روش زندگی مناسب و کاهش استرس می‌تواند رفلاکس معده را کنترل کند. اگر این روش‌ها در مدتی کوتاه علائم بیماری را بهبود نبخشید، بهتر است به پزشک مراجعه شود. پزشک معالج با توجه به علائم، معاینات لازم را انجام خواهد داد و درمان را شروع می‌کند.این فوق‌تخصص کبد و گوارش می‌گوید: بررسی، تشخیص و درمان مناسب این بیماری‌ از اهمیت بسزایی برخوردار است. استرس و فشارهای روانی از علائم مهم تشدید و بروز رفلاکس هستند. توجه کافی به این مطلب و در صورت لزوم برخورداری از کمک مشاوران و روانپزشکان می‌تواند بسیار کمک کننده باشد. بیماری‌های کمیابی هم هستند که می‌توانند با علائم رفلاکس خود را نشان دهند.

مبتلایان به این مشکل باید بدانند که پوشیدن لباس‌های تنگ که روی شکم و ناحیه کمر فشار وارد می‌کنند، ورزش‌های شدید همراه با خم و راست شدن و بلافاصله خوابیدن بعد از غذا و پرخوری از عوامل تشدید‌کننده این عارضه محسوب می‌شوند.

به گفته پزشکان، کسانی که دچار عارضه برگشت معده هستند، باید از خوردن غذای چرب پرهیز کنند زیرا چربی دیرتر از کربوهیدرات‌ها و مواد قندی از معده تخلیه می‌شود.

مصرف شکلات، نوشابه‌های کافئین‌دار، چای، قهوه، پیاز، سیر و نعناع انتهای تحتانی مری را شل می‌کنند و افرادی که دچار این مشکل هستند، باید از مصرف‌ این مواد خودداری کنند.

غذاهای پرسس بویژه سس‌های چرب و غذاهای پرادویه هم مشکل رفلاکس را بیشتر می‌کنند. مواد نگه‌دارنده و افزودنی‌ها، چیپس و انواع اسنک‌ هم می‌تواند سوزش انتهای مری را تشدید کند.

به افراد مبتلا به این عارضه توصیه می‌شود که وعده‌های غذایی‌ را بیشتر و حجم غذا‌ را کمتر کنند. از نوشیدن مایعات همراه غذا پرهیز کنند، بعد از غذا دراز نکشند و هنگام خواب به پشت نخوابند.

چاقی شکمی نیز یکی از علت‌های اصلی این عارضه به شمار می‌آید و افراد چاق و کسانی که دارای اضافه وزن هستند، برای کاهش وزن خودشان اقدام کنند.

جالب است بدانید که آدامس تاثیر دوگانه‌ای بر رفلاکس معده دارد؛ از طرفی با افزایش ترشح بزاق، اسید معده را کاهش می‌دهد و سوزش را کمتر می‌کند و از طرف دیگر به دلیل باز و بسته شدن مکرر دهان موقع جویدن، هوای زیادی وارد معده می‌کند که باعث نفخ می‌شود و نفخ، فشار زیادی به معده وارد و رفلاکس را تشدید می‌کند.

همچنین باید از خوردن سرکه همراه سالاد پرهیز کرد. غذاهایی که اضافه اسید معده را جذب می‌کنند مانند شیر، تخم‌مرغ و غذاهای نشاسته‌ای برای این بیماران بیشتر مناسب است.

مصرف میوه معمولا مشکلی برای مبتلایان به رفلاکس معده ایجاد نمی‌کند، بجز میوه‌هایی که اسیدیته بالایی دارند مانند پرتقال و نارنگی که ممکن است موجب تشدید این عارضه شوند.

همچنین سیگاری‌ها هم بدانند که کشیدن سیگار پس از صرف غذا خطر رفلاکس یا بازگشت غذا از معده و در پی آن سرطان را در این افراد افزایش می‌دهد.

تصور اغلب مردم این است که نعناع برای درمان رفلاکس معده مناسب است ولی نعناع به دلیل خاصیت شل‌کنندگی انتهای مری، می‌تواند این عارضه را تشدید کند.در واقع افرادی که سوزش سرمعده دارند، بهتر است از عرق نعناع استفاده نکنند، به دلیل این که نعناع خاصیت اسپاسم دارد و سوزش سر معده به دلیل شل شدن عضلات سر معده و موجب برگشت اسید به مری می‌شود.

نعناع دارای اسانس منتول است که تسکین‌دهنده بوده و برای دردهای موضعی مفید و ضدعفونی‌کننده است.

مریم روزبهانی