دریاچه ارومیه سرخ شد

املاح نمک عامل قرمز شدن دریاچه نیست

دکتر آق با بعید دانستن این‌که املاح نمک منجر به قرمز شدن رنگ آب دریاچه شده باشد می گوید: در حال حاضر می‌توان لایه‌های نمک را در تمام سطوح دریاچه مشاهده کرد. به این معنا که وضعیت موجود منجر به آن شده است که رسوب نمک‌ها در دریاچه روزبه‌روز شدت ‌گیرد. همین عامل باعث کاهش شدید آب دریاچه شده است.

در چنین شرایطی بروز پدیده کشند قرمز با توجه به درجه شوری آب (350 گرم در لیتر) کاملا منتفی است. اما اتفاقی که می‌تواند منجر به قرمز شدن آب شود یکی به نوعی شکوفایی جلبکی به نام دونالی لاسالینا و دیگر به شکوفایی باکتری‌های شور پسند یا هالوفیل‌ها باز می‌گردد که هر دو دسته رنگ به شدت قرمزی را تولید می‌کنند.

به گزارش خبرگزاری مهر پس از بروز پدیده سرخ رنگ شدن دریاچه ارومیه،از اواخر هفته گذشته، برخی کارشناسان از آن به عنوان شکوفایی جلبکی و در اصطلاح، کشند قرمز یاد می‌کنند.

برخی دیگر نیز علت این امر را ورود پساب‌های حاوی مواد مغذی به ویژه پساب‌های حاوی ازت و فسفر به محیط‌های کم عمق دریاچه ارومیه می‌دانند که اغلب از طریق زهاب‌های کشاورزی و فاضلاب‌های شهری و صنعتی به دریاچه ریخته می‌شود.این اظهارات متفاوت در شرایطی ابراز می‌شود که مسعود باقرزاده کریمی، کارشناس مسوول تالاب‌های ایران در سازمان محیط زیست نیز همچون بسیاری از متخصصان، بروز پدیده کشند قرمز در دریاچه ارومیه را به شدت رد می‌کند. چرا که شوری آب دریاچه ارومیه آن قدر زیاد است که جلبک‌های عامل کشند قرمز نمی‌توانند در این محیط، زیست کنند.

وی معتقد است که وقتی شوری آب از حد استاندارد فراتر رفته و به حد فوق اشباع رسید ترکیبات نمک عوض می‌شود و برخی از انواع نمک‌ها به ویژه نمک‌های دارای ترکیبات سدیم که رنگ بلورهای آن سفید است رسوب می‌کنند اما برخی دیگر از نمک‌ها به‌ویژه نمک‌های منیزیم‌دار که نارنجی رنگ یا نارنجی مایل به قرمز هستند، به علت مقاومت بالا همچنان به صورت محلول در آب دریاچه باقی می‌مانند.

به علاوه پسماند‌ها نیز نمی‌توانند در تغییر رنگ آب موثر باشند زیرا اگر این فرضیه صحت داشت، سال‌ها قبل آب دریاچه قرمز می‌شد.

با این حال سوالی که همچنان ذهن بسیاری از کارشناسان را به خود معطوف ساخته آن است که آیا پدیده‌ای غیرعادی در دریاچه ارومیه در حال وقوع است که در صورت عدم توجه و کشف نشدن‌دلیل واقعی آن، این تالاب کم‌نظیر بین‌المللی را وارد بحرانی دیگر خواهد کرد؟

دکتر آق به این پرسش، پاسخ علمی و صریحی می‌دهد: اتفاقی که در حال حاضر در دریاچه رخ داده است هیچ ضرری را به همراه نمی‌آورد و پس از مدتی به خودی خود مرتفع خواهد شد.

وی در توضیح این پدیده می‌گوید: ترشحات جلبک دونالی لاسالینا شامل کاروتن می‌شود که قرمز رنگ است. این جلبک در شوری‌های بسیار بالا همچون غلظت کنونی آب دریاچه به شکوفایی می‌رسد. در عین حال باکتری‌های شور پسند هم که کاملا قرمز رنگ هستند، زمانی به شکوفایی می‌رسند که موادی آلی برای تغذیه آنها وجود داشته باشد.

وی در ادامه به رشد بیشتر آرتمیا طی 2 ماه گذشته در دریاچه ارومیه به علت بارندگی‌های نسبتا خوب و سپس مرگ آنها اشاره کرده و اضافه می‌کند: در واقع همان اجساد آرتمیا منبع تغذیه‌ای این باکتری‌ها محسوب می‌شوند.

پس با تمام شدن این منابع تغذیه‌ای به مرور فعالیت این باکتری‌ها و در نتیجه رنگ قرمز ناشی از آنها از بین خواهد رفت. عباس‌نژاد، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی نیز در ارتباط با بروز شکوفایی جلبکی در دریاچه با دکتر آق هم عقیده است.

در چنین شرایطی به نظر می‌رسد آنچه باید دغدغه جدی و ضرب‌الاجل مسوولان در ارتباط با این تالاب بی‌نظیر بین‌المللی قلمداد شود نه چنین پدیده‌های موقت بلکه خطر خشک شدن کامل دریاچه در آینده نزدیک است که اگر راهکارهای عملی و موثری برای مقابله با آن اتخاذ نشود فاجعه‌ای زیست محیطی و اقلیمی را با بازتاب‌های جهانی رقم خواهد زد...